સામવેદઃ

પવિત્ર દેવતાઓ ફરીથી પોતપોતાના નિયમ મુજબ માતૃગર્ભમાં પ્રવેશ કરે છે, તેઓ પવિત્ર નામ ધારણ કરે છે અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે. ઇન્દ્રે, તું તારા અગ્નિથી, છુપાયેલા રહેલા પરમાર્થને પણ શોધી કાઢ્યું છે; તું ગૌઓના પીછા કરતાં બંધન તોડી નાખે છે. હું એ બે દેવતાઓને આમંત્રિત કરું છું જેમણે પ્રાચીનકાલે સર્વ કાર્ય સિદ્ધ કર્યું—ઇન્દ્ર અને અગ્નિ. અમે ઇન્દ્ર અને અગ્નિને બોલાવીએ છીએ, જે ભયંકર છે, અવરોધોનો નાશક છે; તેઓ અમારે પર કૃપા કરે એવી અમારી પ્રાર્થના છે. તમે શત્રુ વર્ત્રને, દસ્યુઓને, અને સર્વ દુશ્મનોને પરાજિત કરો છો, હે સત્ય સ્વામી. દબાયેલા અને આનંદદાયક સોમરસો, જ્ઞાની, આનંદથી ભરપૂર, સમુદ્રના સપાટી પર વહે છે, ઉત્સુક અને આનંદથી છલકાતા. શુદ્ધિકર્તા, તું તારી તરંગ સાથે સમુદ્ર પાર કરે છે, હે રાજા, હે દેવ, સત્યમાં મહાન; મીત્ર અને વરુણના નિયમથી તું વહે છે, મહાન સત્યને આગળ ધપાવે છે. સમુદ્રના દેવ રાજા, મનુષ્યો દ્વારા શોભાયમાન, તેજસ્વી અને વિવેકી, પ્રગટ થાય છે. તે ત્રણ અવાજો ઉચ્ચારે છે: અગ્નિ સત્યની પ્રેરણા આપે છે, પુરૂહિતની જ્ઞાન આપે છે; ગૌઓ તેમના સ્વામી પાસે જાય છે, પૂછપરછ કરે છે; અને વિચારો, તરસથી, સોમા તરફ ધસી જાય છે. ગૌઓ, દુધાળ ગાયો, કાંક્ષાથી સોમા પાસે જાય છે; જ્ઞાની પોતાના વિચારો સાથે સોમાની શોધ કરે છે; દબાયેલ અને શુદ્ધ થયેલ સોમાની સ્તુતિ થાય છે; સોમાને સ્તુતિગાન અને તૃષ્ટુપ છંદ જોડાય છે. હે સોમા, જેમ તું વહે છે અને શુદ્ધ થાય છે, તેમ અમારી કલ્યાણ માટે વહે; તારી વિશાળ મદિરા સાથે ઇન્દ્રમાં પ્રવેશ, અને અમારે માટે વાણીની સમૃદ્ધિ ઉત્પન્ન કર. હે ઇન્દ્ર, જો તારે સૈંકડો આકાશ અને પૃથ્વી હોય, તો પણ હજારો સૂર્ય તારી સમકક્ષ ન થાય, કે બંને લોક પણ તારી જન્મકાળની સમકક્ષ ન થાય. હે પરાક્રમી, તું પોતાની શક્તિથી વિસ્તર્યો છે; તું અમને, ધન-પશુથી સમૃદ્ધ ઇનામમાં, રક્ષણ કર, હે વજ્રધારી, તેજસ્વી સહાયથી. અમે સોમા દબાવીને તારી પાસે જઈએ છીએ, જેમ જળ આરાધનસ્થળ તરફ જાય છે; શુદ્ધિકર્તાના વહાવામાં, હે વર્ત્રનાશક, તારા ઉપાસકો એકઠા થાય છે. હે વસુ, જ્યારે તું દબાય છે, ત્યારે મનુષ્યો તને સ્તુતિથી બોલાવે છે; હે ઇન્દ્ર, ક્યારે તું, જેને લોકો ઈચ્છે છે, અમારા ઘરમાં આવશે, વાંસળીના અવાજ જેવો ગુંજતો? કણ્વો સાથે, હે શક્તિશાળી, અમે તને જોયું છે, ધ્વજવાહક, હજાર દાન કરનાર, મેઘવન, પીળા રંગવાળો, હે જ્ઞાની; ઝડપથી અમે પશુ-સંપત્તિથી ભરપૂર ધન શોધીએ છીએ. ઝડપદાર, વિજયની ઈચ્છા ધરાવતો, પુરંધિ સાથે જોડાઈને ઇનામ શોધે છે; હે ઇન્દ્ર, બહુવાર બોલાવેલા, હું તને ગાનથી વંદન કરું છું, જેમ સારી રીતે ઘડાયેલા, મજબૂત પિયાળાને. જેનું પૂરતું સ્તુતિ નથી, તે ધનવાનોમાં પ્રસિદ્ધ થતું નથી, કે દુર્બળ ધન ટકે છે; હે મેઘવન, તારા માટે, શક્તિશાળી, ઉદારને સર્વોત્તમ સ્વર્ગલાભ મળે. ત્રણ અવાજો ઊઠે છે; ગૌઓ રંભે છે, દુધાળ ગાયો બોલાવે છે; પીળો (સોમ) ઊંચા અવાજે ધ્વનિ કરે છે. બ્રાહ્મણ-પ્રાર્થનાઓ અનુસરે છે, સત્યની યુવા માતાઓ, સ્વર્ગના સંતાનને શુદ્ધ કરે છે. હે સોમા, દરેક દિશામાંથી અમારે માટે ચાર સમુદ્ર જેટલું ધન વહે, હજારોથી ભરપૂર. સૌથી મધુર, દબાયેલ સોમા, ઇન્દ્ર માટે આનંદદાયક, છાણીઓથી, તારો ઉત્સાહ અવિરત રીતે દેવો સુધી પહોંચે. ‘ઇન્દુ ઇન્દ્ર માટે દબાવવામાં આવે છે,’ એમ દેવોએ કહ્યું; વાણીના સ્વામી યજ્ઞમાં આનંદ પામે છે, સર્વ શક્તિના માલિક. હજાર પ્રવાહોથી સમુદ્ર વહે છે, વાણીની શોધ કરે છે; સોમા, ધનના સ્વામી, ઇન્દ્રને મિત્ર બનાવી, રોજે રોજ વહે છે. તારો છાણા, હે પ્રાર્થનાના સ્વામી, પથરાયેલ છે; તું સર્વ શરીરોમાં સ્વામીની જેમ ફરતો; જેના શરીરમાં તાપ નથી, તે દુર્બળ તેને પામતો નથી; શુદ્ધ થયેલા, હવન લઈ, તેને સાથે સાથે પ્રાપ્ત કરે છે. તાપ-છાણા સ્વર્ગના આસન પર પથરાય છે; તેની દીપતી તાંતણીઓ વિસ્તરેલી છે; શુદ્ધિકર્તા જ્યોતિથી તેની છાણીઓ સ્વર્ગની પીઠ પર ચઢે છે. પ્રિષ્ણિનો પ્રથમ જન્મેલો વાછરડો પ્રભાતે પ્રકાશિત થયો, લોકમાં શક્તિ માટે ગર્જના કરે છે; જાદુગરોએ તેને પોતાના જાદુથી માપ્યો; ઋષિઓ, માનવ દૃષ્ટિથી, ભ્રૂણને સ્થાન આપ્યું. સર્વોચ્ચ, તેજસ્વી, ઋતનો ધારક, મહાન અને શક્તિશાળી એવા અગ્નિને ગાઓ; જે પ્રશંસા પામે છે, તે અગ્નિ પાસે આવે છે. મેઘવન, પરાક્રમી પુરુષોના પ્રસિદ્ધ, તેજથી બોલાવવામાં આવે છે; તેની કૃપા અમારે મળે, એ ઇનામ સાથે આવે. અમે તારા ઉત્સાહને, હે શક્તિશાળી, દબાણમાં મજબૂત, વિજયી, લોકનિર્માતા, પથ્થરધારી, સુવર્ણ તેજવાળા, પ્રશંસા કરીએ છીએ. જે દ્વારા તું આયુ અને મનુ માટે પ્રકાશ ઓળખ્યું, આ આસનમાં આનંદ પામે છે, તું તેજથી પ્રકાશિત થાય છે. આજે પણ, હે વિચારશીલ, ગાયકોએ પૂર્વની જેમ સ્તુતિ કરી છે; જળ, શક્તિશાળીના પત્ની, રોજે રોજ વિજય મેળવે છે. અમારી પ્રાર્થના સાંભળ, હે ઇન્દ્ર, તારા ઉપાસક માટે; તું મહાન છે, અમને પુરુષાર્થથી ભરપૂર, પશુ-સંપત્તિથી સમૃદ્ધ કર. હે ઇન્દ્ર, જેમણે નવી, આનંદદાયક સ્તુતિ રચી છે, જેમણે જ્ઞાની અને પ્રાચીન, પોષક સત્ય વિચાર રચ્યો છે— ચાલો આપણે તેને, ઇન્દ્રને, સ્તુતિ કરીએ, જેને ગાનોએ મજબૂત બનાવ્યો છે; તેની અનેક દેન માટે આપણે પ્રયત્ન કરીએ, તેની કૃપા જીતીએ. હે પવમાન સોમા, દેવ અશ્વિનોની ગાયોએ દૂધ સાથે યજ્ઞસ્થળે પ્રવાહિત થઈ છે; વાતાવરણમાંથી, પ્રાચીનોએ પ્રવાહિત કર્યું છે, જેમને પ્રેરિત, કુશળોએ શુદ્ધ કર્યા છે. પવિત્ર સોમાના બંને બાજુએ કિરણો, સ્થિર ધ્વજની જેમ ફરતા રહે છે, જ્યારે પીળો (સોમ) છાણીએ શુદ્ધ થાય છે; તે ગર્ભમાં, પાત્રોમાં સ્થિર બેસે છે. સર્વ નિવાસસ્થાન, સર્વદ્રષ્ટા, કુશળોના ધ્વજ, શક્તિશાળી, સ્થિર સોમાની આસપાસ ફરતા રહે છે; હે સોમા, તું નિયમથી વિશાળ વહે છે, સર્વ જીવોના સ્વામી, તું જગતનો રાજા છે. પવમાને આકાશમાંથી અદ્ભુત, ગર્જના જેવો અવાજ ઉત્પન્ન કર્યો છે, મહાન, સર્વવ્યાપી પ્રકાશ. હે પવમાના, તારો રસ, તારો ઉત્સાહ, હે રાજા, અવરોધ વિના, દરેક અવરોધમાંથી પસાર થાય છે. આ રીતે, દેવો, સોમા, અગ્નિ અને ઇન્દ્રના મહિમા, તેમના ઉત્સાહ, શક્તિ અને કૃપાથી, યજ્ઞમાં, ધન, પ્રકાશ અને કલ્યાણ વહે છે; ઉપાસકો તેમની કૃપા માટે સતત પ્રાર્થના કરે છે, અને યજ્ઞ દ્વારા સર્વ ભલાઈ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.