સામવેદઃ

સોમરસને દબાવીને, અમે ઇન્દ્રને પામવા ઇચ્છીએ છીએ—તે સર્વદાતા, દયાળુ અને ખજાનાના સ્વામી છે. એ આપણું સાથ આપે, અમને ધન આપે, પુરંધિ જેવી ભેટો લઈને ધ્વજાવાળાં સ્વરૂપે અમારી પાસે આવે—એવા આશીર્વાદ માટે અમે ઇન્દ્રને પોકારી રહ્યા છીએ. દરેક સ્પર્ધા અને યુદ્ધમાં, ઈન્દ્ર, તું અમારા મિત્ર બની સહાય કર. હું એ પ્રાચીન ગૃહ અને મહાન દાતા ને પોકારું છું, જેને તારા પિતા પણ તારા પૂર્વે બોલાવતાં. જો એ સાંભળે, તો હજારો ગણી સહાય અને ધ્વજ સાથે અમારી પ્રાર્થનાને સ્વીકારવા એ આવે. ઇન્દ્ર, દબાવેલા સોમામાં તારી શક્તિ અને સ્તુતિ-યોગ્ય મહિમાને શુદ્ધ કર; અને પ્રાચીન વિદ્વાનની મહાન કળાને જાણી લે. એ પ્રાચીન દેવ, પ્રથમ સ્વર્ગમાં, દેવોના આસન પર, પ્રસિદ્ધ અને વિજયી છે. હું એ શક્તિશાળી ઇન્દ્રને ધન માટે પોકારું છું—મિત્ર, તું અમ પર કૃપા કરી અમને વૃદ્ધિ આપ. આ ભક્તિથી હું અગ્નિને પણ પોકારું છું—તે બળનો પુત્ર, પ્રિય, ઝડપી, સત્યમાર્ગી, અમર અને સર્વ દૂત છે. એ લાલ ઘોડાંઓ સાથે જોડાયેલો, સર્વને આપનારો અને યજ્ઞથી તરત આવનારો છે; યોગ્ય રીતે કરાયેલો યજ્ઞ લોકોએ દેવતાનું ધન પામે છે. હવે ઉષા, સ્વર્ગપુત્રી, પ્રકાશ પાથરીને આવી છે; તેની દૃષ્ટિથી એ મહાન જળોને પસંદ કરે છે, અંધકાર દૂર કરે છે અને પ્રકાશ ફેલાવે છે. સૂર્ય પણ ઉષાઓ સાથે ઉગે છે, તારાઓ સાથે ચાલે છે, તેજ પાથરે છે; તારી આવનથી અને સૂર્યના પ્રકાશે, અમે સૌ ભાગીદારીથી આગળ વધીએ. આ સ્વર્ગની ઉષાઓ તમને, અશ્વિનો, પોકારતી હોય છે; હું પણ તમને બોલાવું છું, કારણ કે તમે લોકથી લોકે દયા અને શક્તિ આપો છો. હે પુરુષો, તમે અદ્ભુત આહાર આપો છો, સારી વાણી બોલનારને પ્રોત્સાહન આપો, એક મનથી તમારો રથ નજીક લાવો અને મધુર સોમ પીવો. એ પ્રાચીન, તેજસ્વી દૂધ ગાયોએ તેના માટે દોહ્યું છે—હજારો નદીઓ જેવું ધનદાયી દૂધ. એ સૂર્યની જેમ દેખાય છે, નદીઓમાં દોડે છે, સાત નાળીઓથી સ્વર્ગ સુધી જાય છે. આ શુદ્ધ સોમ, સર્વ લોકોથી ઉપર ઊભો છે—દેવ જેવો, સૂર્ય સમાન. આ તેજસ્વી, પ્રાચીન જન્મ ધરાવતો, દેવો માટે દબાવેલો સોમ, ઝારીથી વહે છે. આ દેવ, પ્રાચીન વિચારથી, બીજા દેવોને પણ પાર કરે છે; ઋષિ પ્રેરિત સોમથી બળવાન બને છે. તમે, પ્રાચીન દૂધ દોહીને, ઝારીની આસપાસ પાથરો છો; તમારી ધ્વનિએ દેવોને જન્મ માટે પ્રેર્યા છે. હે શુદ્ધ સોમ, અમારા દુશ્મનોને ભયમાં મૂકી, અમને ધન આપ. દેવોએ પણ આ ટીપું શોધી કાઢ્યું છે, જે ઉષા સમયે જન્મે છે, વહે છે, ગાયોથી શોભાયમાન છે અને સુંદર રીતે શુદ્ધ છે. હે મનુષ્યો, શુદ્ધ ઇંદુને ગાવો; દેવો પણ શ્રદ્ધાથી શુદ્ધ સોમ પાસે આવે છે. વિદ્વાન સોમા મહાન મહિષોની જેમ, તેમની તરંગોથી જળોને ચલાવે છે, વનોમાં વહે છે. પીળા તેજસ્વી સોમા, સત્યની ધારા દ્વારા, પાત્રને છલકાવે છે, ગાયોથી ભરપૂર બળ પાથરે છે. દબાવેલા સોમા ઇન્દ્ર, વાયુ, વરુણ, મરુત અને વિષ્ણુ માટે વહે છે. દેવતાઓના અનુગ્રહ માટે સોમા નદી જેવી પૂરથી ફૂલે છે; ભાગના દૂધથી, જાગૃતની જેમ, મધથી ભરેલા પાત્ર પાસે આવે છે. તેજસ્વી, પ્રિય, પુત્ર સમાન, પાત્રમાં શોભાયમાન છે; નદીઓ જેવા પ્રવાહો તેને રથની જેમ ચલાવે છે. દબાવેલા, આનંદથી ભરેલા સોમા, અમારા યશ માટે generous (દાતા) લોકો માટે સ્પર્ધામાં પ્રવેશી ગયા છે. જેમ હંસ પોતાની ટોળીને બોલાવે, તેમ તેમણે સૌના વિચારને જગાડ્યા છે; ઘોડા જેવો, એ ગાયોથી અટકાવતો નથી. ત્રિતાની પત્નીઓ પથ્થરથી પીળા ટીપા દબાવે છે—એ ઇન્દ્ર માટે પીવાનું છે. હે દેવ, તું આ રીતે શુદ્ધ થા, ગુંજતો, દરેક બાજુ ઝારીને ફર; મધની ધારાઓ વહે છે. સોનેરી, પ્રિય, શુદ્ધ સોમ દેવ તેજસ્વી સ્થાનોમાં આનંદ પામે છે; ગાયકોએ યશ આપતો વહે. જે મનુષ્ય સોમ દબાવે છે, એ આ પાનની વાણી ઇચ્છે છે; ભૃગુઓએ જેમ યજ્ઞ વિનાશ કર્યો, તેમ તું પણ ઈર્ષ્યાળુ, ભેળા અવાજને દૂર કર. સોમ, વાણીમાં શ્રેષ્ઠ, સુંદર રૂપે વહે અને સર્વ વિદ્યા કર્મોને આવરી લે. વાણીમાં શ્રેષ્ઠ, સમુદ્ર જેવી જળોને જાગૃત કરી, સર્વ લોકો માટે વહે. હે વિદ્વાન સોમ, આ લોકોએ તારી મહાનતામાં સ્થિરતા પામી છે અને પ્રવાહો તારા તરફ દોડી આવ્યા છે. વહે, હે બળવાન અને દબાવેલો સોમ, અમને લોકમાં યશ આપ અને સર્વ દ્વેષ દૂર કર. તારી મિત્રતાથી અમે શત્રુઓ પર વિજય મેળવીએ—સોમ, તારી સર્વોચ્ચ મહિમાથી અમારે વિજય પ્રાપ્ત થાય. તારા ભયાનક, તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો, હંમેશાં યુદ્ધ માટે તૈયાર છે—પ્રત્યેક અપાયથી અમારો રક્ષણ કર.