સામવેદઃ

પ્રભુમાંથી વિરાટ જન્મ્યો અને વિરાટમાંથી પુરુષ જન્મ્યા. જન્મ્યા પછી એ પુરુષે પૃથ્વીના પછાડ અને આગળ, બધે પોતાને વિસ્તૃત કર્યો. હું આ આકાશ અને પૃથ્વીને મહાન અને દયાળુ માનું છું, જેઓ અનંત રીતે વ્યાપી અને જોડાયેલા છે. આકાશ અને પૃથ્વી, અમારે માટે અડગ રહો અને અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો. હે ઇન્દ્ર, તારી દાઢી અને તારા ઘોડા બધા પીળા રંગના છે. કવિઓ, માનવો અને ગાયકોએ તારી સ્તુતિ કરી છે, હે પીળા વાળા દેવ. સોનાની જે તેજસ્વિતા છે, ગાયોની તેજસ્વિતા, સત્ય અને પવિત્ર વાણીની તેજસ્વિતા—એ તેજ અમને મળે એવી પ્રાર્થના છે. એ જ બળથી, હે ઇન્દ્ર, અમને શક્તિ આપ. તું મહાન શક્તિનો સ્વામી છે, સર્વત્ર જોનાર છે. અમને જ્ઞાન, પુરુષાર્થ અને સ્થાયી બળ આપ; યુદ્ધમાં અમને વિજયી અને દુશ્મનોના વિનાશક બનાવ. મજબૂત બળદ અને વાછરડાં સાથે, દરેક રૂપ ધારણ કરીને ઉઠો, હે બે દૈવી ગાયો. આ વિશાળ જગત તમારું છે; આ રક્ષિત જળ પણ તમારા માટે છે. હે અગ્નિ, અમારું જીવન શુદ્ધ કરો, ત્વરિત બળ અને અન્ન આપો, દુર્મનાસુઓને દૂર હાંકો. પ્રભામય દેવ, યજ્ઞપતિ માટે જીવન અને આનંદ લાવતો મહાન સોમ પીવે. જે પવનથી ચલિત છે, પોતાનાં બળથી રક્ષણ કરે છે, સંતાનને પોષે છે અને અનેક રીતે તેજ આપે છે. દેવતાનું એક અદ્ભુત રૂપ પ્રગટ થયું—મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિની આંખ. એ સ્વરૂપે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને ભરી દીધું; સૂર્ય એ સર્વ ચેતન અને અચેતનનું આત્મા છે. એ ચિતરેલી ગાય આગળ વધીને પોતાની માતા પાસે સ્થિર થઈ અને પિતા પાસે પહોંચી, પ્રભાતની ઇચ્છા રાખતી. એ અંદર-બહાર ચમકે છે, શ્વાસ લે છે અને છોડે છે; એ મહાન મહિષે આકાશને પ્રગટ કર્યો. ત્રીસ સ્થાનોમાં એ પ્રકાશિત થાય છે; વાણી તેજસ્વી પંખી માટે દરેક સ્થાને, તેજવંતાઓ સાથે સ્થિર છે. જેમ પક્ષીઓ ઉડી જાય છે, એમ એ કિરણો પણ વિખૂટા પડે છે; જેમ તારાઓ રાત સાથે અદૃશ્ય થાય છે, એમ એ કિરણો સર્વજ્ઞ સૂર્ય પાસે જાય છે. તેના ચિહ્નો અજાણ્યા છે, પરંતુ એની કિરણો લોકોમાં વ્યાપે છે, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી. હે સૂર્ય, તું ઝડપી, સર્વજ્ઞ, પ્રકાશનો સર્જક છે; તું સર્વ જગતને પ્રકાશિત કરે છે. તું દેવો, મનુષ્યો અને સમગ્ર જગતને પાછું વાળે છે—સૂર્યના દર્શન માટે. હે વરુણ, આ શુદ્ધ દૃષ્ટિથી તું સર્વ લોકોને જોવે છે. હે સૂર્ય, તું કિરણોથી આકાશના વિશાળ વિસ્તારને માપે છે અને જન્મોને નિહાળે છે. સૂર્યે સાત ઝડપી ઘોડીઓ, રથની પુત્રીઓ, જોડેલી છે; એ સ્વયં-જોડાયેલી ઘોડીઓથી સૂર્ય યાત્રા કરે છે. સાત તેજસ્વી દેવો તને રથમાં ખેંચે છે, હે સૂર્યદેવ, જ્વલંત વાળવાળા, સર્વજ્ઞ. એ રીતે વનાચ્છાદિત પર્વતો તરફ... મહાન દેવતાઓ તરફ જાઓ, હે દયાળુ, સ્તુતિના માર્ગને જાણો; શક્તિઓને દિશા આપો, હે બળના સ્વામી. આ રીતે, તારી માટે આશીર્વાદ અને મીઠા અન્નથી, તેજસ્વી અને વિદ્વાન ઇન્દ્રને બળ માટે જાગૃત કરવામાં આવે છે, અભાવ માટે નહીં. હે શક્ર, ધન અને બળ માટે, વજ્રધારી, મહાશક્તિશાળી, આવો, પીઓ અને આનંદ કરો, હે દયાળુ. ધન માટે સારા પરાક્રમને જાણો; બળના સ્વામી, ધનના માલિક, દયાળુ અને શક્તિશાળી થાઓ. જે સર્વ દયાળુઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, જેમ સૂર્ય તેજસ્વી છે, વિદ્વાન છે—એ ઇન્દ્ર અમને માર્ગદર્શન આપે. એને સ્તુતિ કરો. શક્ર એ શક્તિનો સ્વામી છે; અમે અજેય વિજયીને પکارીએ છીએ. એ અમારા દ્વેષીઓને વિખેરી નાખે, એ મહાન અને સત્ય છે. અમે ઇન્દ્રને ધન માટે, અજેય વિજય માટે પકારીએ છીએ; એ અમારા દુશ્મનોને વિખેરી નાખે. પૂર્વસોમપાન માટે, હે વજ્રધારી, આનંદ માટે, અમારે પર કૃપા રાખો. પૂર્ણતાની પ્રશંસા થાય છે, શક્ર, તું આ નવી ભેટ સ્વીકાર. હે પ્રભુ, આપણે એ વિરપુરુષની વાત કરીએ, જે વૃત્રનો વિનાશક છે, જે ગાયો વચ્ચે મિત્રરૂપે, દયાળુ અને નિર્દ્વેષી બનીને મનુષ્યોમાં ચાલે છે. હવે, પાંચ પુરીષ-પગલાં: હા અગ્નિ, હા ઇન્દ્ર, હા પુષણ, હા દેવો. ઓમ, હા દેવો. આ રીતે પાંચ પુરીષ-પગલાં... અને પ્રથમ ઉત્તરardhaનું પ્રથમ ભાગ: અસિત, કશ્યપ અથવા દેવલ. ગાયત્રી. સોમ, શુદ્ધિકર્તા. હે મનુષ્યો, શુદ્ધિકર્તા ઇન્દુની સ્તુતિ કરો; દેવો તેની પાસે આવે છે. અથર્વાણોએ મીઠા દૂધથી તારી આરાધના કરી છે, હે દેવ, દૈવી માટે. અમારે માટે શુદ્ધ કરો—ગાય, લોક, રથચાલક, રાજા અને વનસ્પતિઓનું કલ્યાણ લાવો. કશ્યપ, મરીચિપુત્ર. ગાયત્રી. સોમ, શુદ્ધિકર્તા. ચમકતા તેજ અને ધ્વનિમય પ્રકાશથી તેજસ્વી સોમા, ગૌમુખવાળા, વહે છે. પુજારીઓથી પ્રેરિત, તેજસ્વી સોમ વિજયીઓ જેવી રીતે પુરસ્કાર તરફ આગળ વધે છે. સોમ સમૃદ્ધ થયો પછી, અમારું કલ્યાણ થાય એ માટે આવે, હે વિદ્વાન; સૂર્યના દર્શન માટે જાતને શુદ્ધ કરો. શત વૈખાનસ ઋષિઓ, ગાયત્રી, સોમ, શુદ્ધિકર્તા. હે ઋષિ, તારા માટે તેજસ્વી સોમના પ્રવાહ વહે છે, જેમ ઝડપી ઘોડા યશ મેળવવા દોડે છે. મધથી ભરેલી પાત્ર તરફ, અક્ષય જળ તરફ, સ્તુતિઓ દોડી છે. બિંદુઓ સમુદ્ર તરફ ગયા છે, જેમ ગાયો પોતાના વાસસ્થાન તરફ જાય છે; એ સત્યના ગર્ભ સુધી પહોંચી ગયા છે. ભરદ્વાજ, બૃહસ્પતિપુત્ર. ગાયત્રી. અગ્નિ. હે અગ્નિ, આ હવન માટે આવો, સ્તુતિ પામેલા, હવન સ્વીકારો; પવિત્ર કુશ પર હોતારૂપે બેસો.