સામવેદઃ

ઇન્દ્ર માટે સમર્પિત મધુર સોમરસ યજ્ઞકુંડની આસપાસ શક્તિશાળી રૂપે વહે છે. એ સહસ્ત્રો અને શતાવધિ દાન આપનાર, અવિચલિત અને સર્વોત્તમ સોમ દેવતા પવિત્ર કુશ પર સ્થિર થયા છે. એ મધુર સોમ, જે ઋત અનુસાર વહે છે અને જળથી આચ્છાદિત છે, અડગ શિખરે પ્રવાહિત થઈને ઘૃતથી ભરેલા પાત્રોમાં ચઢે છે—એ ઇન્દ્રને આહલાદિત કરનારી ઉત્તમ મદિરા છે. પોતે અગ્રગણ્ય યોદ્ધા બની, સોમ રથોની આગેવાની કરે છે, ગાયો મેળવવા પ્રયાણ કરે છે, અને તેની સેનામાં આનંદ ફેલાય છે. ઇન્દ્રના આહ્વાનથી પવિત્ર થયેલો સોમ પોતાના સાથીઓને તેજસ્વી વસ્ત્રો આપે છે. તેના મધુર પ્રવાહો, નવાં અને શુદ્ધ, બધું જ પાર કરી જાય છે અને ગાયો રહેલા સ્થાન સુધી પહોંચે છે; પોતાના સ્તોત્રોથી તે સૂર્યને ઉત્પન્ન કરે છે. અમે દેવતાઓનું સ્તવન કરીએ, અને મહાધન માટે સોમને દબાવીએ—મધુર સોમ દુશ્મનને હરાવીને વહે; ઇન્દુ દેવ પાત્રમાં સ્થિર થાય. એ સોમ, જે સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનો સર્જક છે, રથની જેમ પુરસ્કાર મેળવવા માટે આગળ વધે છે; ઇન્દ્રના શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈ, સર્વ ખજાનો તેના હાથમાં મૂકે છે. જ્યારે કલાત્મક મનથી અથવા શ્રેષ્ઠ વાણીથી શિલ્પી તેજસ્વી નાંખ પર ઋત સ્થાપે છે, ત્યારે ઉત્સુક લોકો પોતાના પ્રિય સ્વામીની શોધે છે, ગાયો પાત્રમાં રહેલા ઇન્દુને શોધે છે. દસ વિદ્વાન બહેનો, પવિત્ર પ્રવાહો, સોમને શુદ્ધ કરે છે; તપ્ત રંગનો એ સૂર્યના ઘોડા જેવો છે અને વિજયી ઘોડા સમાન પાત્રમાં પ્રવેશે છે. જ્યારે તેમાં વિજયી સેનાની જેમ તેજસ્વી વિચારો, સૂર્યકિરણો સમાન, જળને પસંદ કરે છે, ત્યારે વિદ્વાન સોમ કવિની જેમ માર્ગે વહે છે. એ શક્તિશાળી ઇન્દુ, ગાયો સાથે સમૃદ્ધ, ઇન્દ્ર માટે વહે છે અને આનંદ માટે બળ શોધે છે; દુષ્ટનો નાશક, અપકારકને દૂર કરનાર, વિશાળ સ્થાન આપનાર, પ્રજાનો રાજા છે. આ શુદ્ધિથી ખજાનોને પવિત્ર કરો; શક્તિશાળી ઇન્દ્ર પણ પ્રવાહમાં વહે. પવન જેવી ગતિ ધરાવનાર અને વિદ્વાન પુરુમેધા પણ માનવની સ્થાપના કરે છે. એ મહાન સોમ જળમાં બીજરૂપે પ્રવેશી, દેવતાઓને પસંદ કરે છે, ઇન્દ્રમાં બળ મૂકે છે અને શુદ્ધ થતાં સૂર્યમાં પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે, હે ચંદ્ર. ક્રિયાશીલ સોમ, યુદ્ધના રથ જેવો ઝડપી, વિચાર અને પ્રેરણાથી મુક્ત થાય છે. દસ બહેનો પર્વત શિખરે, નિવાસસ્થાને, શુદ્ધ જળથી અગ્નિને પવિત્ર કરે છે. જળના પ્રવાહો વિચારથી સોમ તરફ ઝડપી, શ્રદ્ધાપૂર્વક આગળ વધે છે અને તેજસ્વી, પ્રકાશમાન સોમમાં મિલે છે. છઠ્ઠું અને અડધું ભાગ દબાવનારા માટે છે, દબાયેલા સોમના આનંદ માટે. મિત્રો, આહુતિમાંથી લાંબી જીભવાળા કૂતરાને દૂર કરો. પુષણ—સંપત્તિ, સૌભાગ્ય અને સોમ—શુદ્ધ થઈને સર્વ સત્તાનો સ્વામી બની વહે છે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનું પ્રકટન કરે છે. મધુરતા ભરેલા દબાયેલા સોમ ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કરે છે; શુદ્ધ થઈને વહે છે અને દેવતાઓ, તમારા આનંદ સુધી પહોંચે. પવિત્ર સોમ અમારા માટે વહે છે, માર્ગ અને જ્ઞાન આપતો, મિત્રસ્વરૂપ, નિર્દોષ, આત્મનિર્ભર અને પ્રકાશ જાણનાર. હે સોમ, અમને સર્વોત્તમ, ઇચ્છિત, સહસ્ત્રો અને શતાવધિ ફળદાયક, દિવ્ય તેજસ્વી ધન આપો. એ અમને હાનિકારક વિના, ઇન્દ્રને પ્રિય વસ્તુઓ ઈચ્છે છે—માતાઓ પોતાના નવજાત વાછરડાને જેમ પ્રેમથી લાડ કરે છે તેમ. ઉત્સુક અને શક્તિશાળી માટે ધનુષ્ય તાણવામાં આવે છે, વીરતા પ્રગટે છે; તેજસ્વી દેવો સ્વામી માટે, શક્તિશાળી માટે, અગ્રસ્થાને આગળ વધે છે. તેઓ એ તપ્ત રંગના, ઝડપી સોમને પાણીથી પવિત્ર કરે છે, જે સર્વ દેવતાઓ સાથે આનંદથી આગળ વધે છે. માણવ સોમ દબાવે છે અને પવિત્ર વચન ઉચ્ચારે છે; દુશ્કર્મી કૂતરાને દૂર કરો, જેમ ભૃગુઓએ યજ્ઞકાળે કર્યું હતું. પ્રિય, ઝડપી વહેતો સોમ પવિત્ર થાય છે, અનેક નામ ધારણ કરે છે; એ મહાન, જેના પર સૂર્યનું મહાત્મ્ય ટકેલું છે, વિશાળ રથ પર આરૂઢ થઈ બધું જોવે છે. અનુપ્રેરિત બિંદુઓ અમારે માટે વહે—તેજસ્વી, ઝડપી ઘોડા દેવોમાં શ્રેષ્ઠ થાય. જે ભક્ષ્ય નથી, એ ઇચ્છાઓ, વિરોધીઓ—તે પણ અમારે બને, અમારા વિચારો પૂર્ણ થાય. પાત્રમાં રહેલો મધુર સોમ ધ્વનિત થાય છે; એ ઇન્દ્રનો વજ્ર, સર્વોત્તમ રૂપ ધરાવે છે. દૂધથી ભરેલી ગાયો ઘૃત વહાવે છે અને પ્રવાહો દૂધથી વહે છે. ચંદ્ર, હે ઇન્દ્ર, તમારા નિવાસે પહોંચ્યો છે; મિત્રતા જેમ કદી ઘટતી નથી તેમ ગીત ઘટતું નથી. યુવાન પુરૂષ અને કન્યાઓની જેમ, સોમ પાત્રમાં પથ પર શતગુણ બળથી પ્રયત્ન કરે છે. આકાશને આધાર આપનાર, કુશળ રસ પવિત્ર થાય છે; દેવો અને માનવો દ્વારા પ્રસંશિત વિદ્વાન, તપ્ત રંગનો, ઘોડા જેવી શક્તિથી નદીઓમાં ક્રિયાઓ કરે છે. વિચારમેળે વૃષભ સમાન સોમ પવિત્ર થાય છે; દિવસો કરતાં શ્રેષ્ઠ બની, ઉષાઓને જગાડે છે; સ્વર્ગ, નદીઓ, પાત્રોને પ્રાણ આપે છે અને પ્રેરિત થયેલા ઇન્દ્રના હૃદયમાં પ્રવેશે છે. એ માટે ત્રણ વખત સાત ગાયોએ દૂધ આપ્યું; સત્ય, અમર સોમ સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં છે; ચાર અન્ય લોકને અલગ કરીને સુંદર બનાવ્યા છે. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે ઉત્તમ રીતે દબાયેલા, વહો; દુઃખ દૂર કરનાર અને રક્ષા સાથે રહો; તમારું રસ દ્વિમુખને આનંદિત ન કરે, પરંતુ ઉદાર બિંદુઓ અહીં હાજર રહે. સોમ, તપ્ત રંગવાળો વૃષભ, બે વાન ઘોડાઓ માટે દબાય છે; મહાન રાજા સમાન, ગાયો પર ગર્જના કરે છે; શુદ્ધ થઈ, વૃદ્ધિ પામતા માર્ગ શોધે છે અને ગૃહસ્થ ઘૃતપાત્રમાં ગરુડ સમાન સ્થિર થાય છે. દેવ માટે મધુર બિંદુઓ વહે છે—ગાયોની જેમ વાછરડા પાસે, દૂધાળ ગાયો જેમ વિધિસ્થળે આવે છે; યજ્ઞકુંડ પર બેઠેલા, વાણીથી સમૃદ્ધ, પોતાના પ્રવાહોથી અનાવૃત સોમ સુધી પહોંચે છે. તેઓ સજાવે છે, તેજ આપે છે, જોડે છે; ઈચ્છા જગાડે છે, ઉદાર સાથે એક થાય છે; નદીના પ્રવાહે, સુવર્ણ ખુરવાળા ઝડપથી કૂદતા સોમને પકડી લે છે, જળ中的 પ્રાણી. તમારું ફિલ્ટર, હે પ્રાર્થનાના સ્વામી, વિસ્તૃત છે; તમે સર્વશક્તિમાન, સર્વત્ર શરીરોને આવરી લો છો; જેમ અપ્રજ્વલિત શરીરવાળાને કોઈ નુકસાન નથી, તેમ દબાવનાર, ધારણ કરનાર એ સ્થાને પહોંચે છે. ઇન્દ્ર માટે દબાયેલા સોમ, શક્તિશાળી ઘોડાઓ આગળ વધે; શ્રવણ માટે જન્મેલા, પ્રકાશ જાણનાર બિંદુઓ. જાગો, હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહો; તેજસ્વી બળ લાવો, પ્રકાશ લાવનાર લાવો. મિત્રો, પવિત્ર સોમ માટે બેસો, ગીત ગાવો; બાળકને યજ્ઞથી શોભાવા માટે ઘેરી લો. તેને ગાવો, તમારા આનંદ માટે પવિત્ર થયેલા મિત્રોને; યજ્ઞ અને સ્તુતિથી બાળકને આનંદિત કરો. એ બાળક, મહાન લોકો માટે શ્વાસરૂપે, સત્યના પ્રકાશને પ્રેરિત કરે છે; એ સર્વ પ્રિય વસ્તુઓને આવરી, દ્વૈતરૂપે ધારણ કરે છે.