સામવેદઃ

ઇન્દ્રની મહિમા અને દેવતાઓની કૃપા વિશે એક સુંદર કથા આ રીતે વહે છે: પહેલા, હું ઇન્દ્રના પાંછમા અને શ્રેષ્ઠ ભાગની સ્તુતિ કરું છું—એ શક્તિ, એ ઊંચું સામર્થ્ય, જેના દ્વારા ઇન્દ્રે પોતાના વજ્રબળથી વૃત્રને સંહાર્યો હતો. એ જ બળથી ઇન્દ્રે દિવોદાસા માટે શમ્બરનો નાશ કર્યો હતો, એ આનંદ માટે આજે સોમ રસ નિષ્પિડી રહ્યો છે—હે ઇન્દ્ર, એ પિયો. હે ઇન્દ્ર, અમારે પર કૃપા કરો, તમારી એવી કૃપા કે દુશ્મનોથી છુપાય નહીં, જેમ પહાડ સર્વદિશામાં વિશાળ હોય છે. એ જ આનંદ, એ જ સોમપ્રિયતા, એ જ શક્તિથી તમે દુરાચારીને સંહાર્યો; અમને પણ એ જ આનંદ પ્રાપ્ત થાઓ. નબળા અને દુર્બળ માટે એ બળ આપો—અમારું જીવન મજબૂત કરો. હે મહાન આદિત્યો, સૌમ્ય અને શક્તિશાળી, તમે પણ સહકાર આપો. હે વજ્રધારી, તમે વિનાશના માર્ગો જાણો છો; રોજે રોજ તમે બધું શુદ્ધ કરો છો, જેમ કોઈ માર્ગને સાફ કરે છે. આદિત્યો, પાણીના દુષ્પ્રભાવને દૂર કરો, ત્રિવિધ પીડા દૂર કરો, દુશ્મનના દુર્ભાવને દૂર કરો, અમને દુઃખમાંથી બચાવો. હે ઇન્દ્ર, સોમ પીઓ, જે પથ્થરે ઘોડાની ઝડપથી તમારા માટે પિડી છે, બંને હાથથી નિપુણપણે. હે ઇન્દ્ર, તમે શત્રુવિહીન, દયાળુ, પ્રાચીન જન્મથી, હંમેશા યુદ્ધ માટે તત્પર અને પિતૃભાવના ધરાવતા છો. જેમણે અગાઉ અમને ધન આપ્યું, એ મિત્રરૂપ ઇન્દ્રની હું સ્તુતિ કરું છું, સહાય માટે. હે ઇન્દ્ર, આવો, સંકોચો નહીં, આગળ વધો, એકતાથી કઠોર પણ હલાવી શકાય છે. ઘોડાઓના, ગાયોના, ખેતરોના સ્વામી, સોમના સ્વામી, આ હવન માટે આવો અને સોમ પીઓ. હે વૃષભ, તમારા વજ્રથી, અમે શ્વાસ લેતા લોકોમાં વાત કરીએ છીએ, ગૌમય સભામાં. ગાયો પણ, મરુતો અને તેમના સાથીઓ, એકતા સાથે ચાલે છે, તેમનાં રૂપો ભળી જાય છે. હે ઇન્દ્ર, અમને બળ અને પરાક્રમ આપો, શતશક્તિમાન, વિદ્વાન, યુદ્ધમાં ટકી રહે એવો વીર આપો. તેથી, ઇન્દ્ર, અમે તમારું ગાન કરીને, ઇચ્છા સાથે તમને બોલાવીએ છીએ; પાણી સાથે તમે આવો. તમારા પક્ષીઓ, ગૌશાળામાં જેમ બેઠા હોય, તેમ મધુર અને મદમસ્ત સ્થાને વસે છે; હે ઇન્દ્ર, અમે તમારી સ્તુતિ કરીએ છીએ. અમે તમને, અનોખા, વજ્રધારી, ભારે ભાર જેમ ઉઠાવીએ છીએ, હે આશ્ચર્યજનક, સહાય માટે પુકારીએ છીએ. ગાયો મધરૂપ પ્રવાહી પીવે છે; જે લોકો ઇન્દ્ર સાથે આનંદ કરે છે, તેઓ ધનવાન બની, સૂર્યના રાજમાં તેજસ્વી બને છે. એ જ સોમ, આનંદદાયક, પ્રાર્થના કરે છે; વજ્રધારી પોતાની શક્તિથી પૃથ્વીને વિસ્તરે છે, સાપનો સંહાર કરે છે, સૂર્યના રાજમાં. ઇન્દ્ર આનંદ અને બળ માટે વિકસે છે, વૃત્રનાશક, પુરુષો સાથે; અમે યુદ્ધમાં તેને બોલાવીએ છીએ, વિજયમાં એ આવે. હે ઇન્દ્ર, પથ્થરથી પિડીને, એ અમોચ્ય પરાક્રમ તમારો છે, વજ્રધારી; તમે ચતુરાઈથી દુરાચારીનો સંહાર કર્યો, સૂર્યના રાજમાં. આગળ વધો, નજીક આવો, હિંમત રાખો; તમારો વજ્ર કદી નિષ્ફળ થતો નથી; હે ઇન્દ્ર, તમારું પરાક્રમ બળ છે, વૃત્રને મારો, પાણી જીતો, સૂર્યના રાજમાં. જ્યારે વિજયીઓ ઊઠે છે, ધન હિંમતવાનને મળે છે; આનંદથી ચાલતા ઘોડાઓને જોતાં, તમે જેને ઇચ્છો તેને મારો, જેને ઇચ્છો તેને ધન આપો; અમને પણ ધન આપો, હે ઇન્દ્ર. તેઓ કદી નિષ્ફળ જાય નથી, ન તો ઘટે છે; પ્રિયજનો અક્ષત રહે છે. આત્મપ્રભા ઋષિઓ, નવી દૃષ્ટિથી, હે ઇન્દ્ર, તમારા બે ઘોડાઓ જોતાં. અમારી પ્રાર્થનાઓ સાંભળો, હે દયાળુ, જેમ માતા સાંભળે છે; ક્યારે તમે અમને, સુવક્તા, સમૃદ્ધ બનાવશો? એ માટે તમારા બે ઘોડા જોડો, હે ઇન્દ્ર. ચંદ્ર પાણીમાં છે; તેજસ્વી પક્ષી આકાશમાં દોડે છે; તમારી સોનાની ચકડીવાળી એ રથ વીજળી જેવી માર્ગ શોધે છે. બંને લોકોએ તેના ધનને ઓળખ્યું છે. હે અશ્વિનીકુમારો, સ્તુતિકર્તા તમારા પ્રિય, શક્તિશાળી, ધન આપતા રથને સ્તુતિથી શોભાવે છે; મારી મધુર પ્રાર્થના સાંભળો. હે અગ્નિ, અમે કદી ન વૃદ્ધ થતા, તેજસ્વી દેવને પ્રગટાવીએ છીએ; યુદ્ધમાં તમારી પ્રિય જ્યોતિ પ્રકાશે છે; ઉપાસકો માટે સ્વર્ગીય ભાગ લાવો. અમારી સ્તુતિથી, અમે તમને હોતા તરીકે પસંદ કરીએ છીએ, અગ્નિ, વિદ્વાન, તેજસ્વી જ્યોતિવાળા; યજ્ઞમાં, કુશાસન પર આનંદથી, હવન સ્વીકારો. હે ઉષા, આજે અમને મહાન, પ્રકાશમય ધન માટે જાગૃત કરો, જેમ તમે અગાઉ જાગૃત કર્યા હતા; સત્યવાણી, ઉન્નત, શુભ વંશ, ઘોડા અને મીઠા વચન આપો. મન, અમને શુભ, કૌશલ્ય અને જ્ઞાન આપો; તમારી મિત્રતા અને આનંદમાં, ગાયો ચરવા જાયે તેમ, અમને ઇચ્છિત દાન આપો. મહાન એ, પોતાના સંકલ્પથી, બળમાં વધારો કરે છે; તેજસ્વી એ, મહિમાથી શોભાયમાન, લોખંડના વજ્રને પીળા, સોનેરી વાળાવાળા હાથમાં આપે છે. જે ઇન્દ્ર માટે આનંદદાયક પ્યાલા ભરે છે, એ જ એ મહાન, ધન આપતો રથ ચઢે છે; તમારા બે ઘોડા જોડો, હે ઇન્દ્ર. હું એ અગ્નિને ધનરૂપ માનું છું, જેના પાસે ગાયો જાય છે, ઝડપી ઘોડા અને વિજયી રથ જાય છે; ઉપાસકોને પોષણ આપો. જે મનુષ્યને દેવતાઓ, આર્યમાન, મિત્ર, અને વરુણ એકતાથી દુશ્મનોથી પાર પાડે છે, તેને કોઈ દુઃખ કે દુર્ઘટના સ્પર્શતી નથી. પ્રવાહી સોમ, ઇન્દ્ર, મિત્ર, પુષણ અને ભાગ માટે મધુરતાથી વહે; સોમ, બળ માટે સર્વત્ર વહે, અવરોધ તોડો, દુશ્મનને જીતતા, દ્વેષીઓને પાર કરતા, દેવું ચૂકવતા દોડો. સોમ, મહાસાગર સમાન, દેવોના પિતા, સર્વને આવરી, વહે. સોમ, મહાન કૌશલ્ય માટે વહે, ધન માટે દોડતા ઘોડા જેવો. આ રીતે, દેવોની મહિમા, ઇન્દ્રના બળ, અગ્નિનું તેજ અને સોમના પ્રવાહમાં, ભક્તો સુખ, બળ અને ધન પ્રાપ્ત કરે છે.