સામવેદઃ

આજે કોણ સત્યની ગાયોને જોતે, તેમને જોતે યોકમાં જોડશે? એ ગાયો તેજસ્વી, ઝડપી અને રોકી શકાય એવી નથી. એમાં આનંદ લાવનાર દેવતાએ જીવનદાયી જળ વહન કર્યું છે અને તેમની સેવા પૂર્ણ કરી છે. ગાયત્રીના ગાયકોએ ચતુર્થી અને દ્વિતીય ભાગમાં તારી સ્તુતિ કરી છે; અર્કાના ગાયકોએ અર્કા સાથે તારી સ્તુતિ કરી; યજ્ઞકર્મમાં નિષ્ણાત પુરૂહિતોએ, હે શતશક્તિમાન, તને ધ્વજ સમાન ઊંચે ઊભો કર્યો છે. સર્વ સ્તોત્રોએ ઈન્દ્રને મહાન બનાવી દીધો છે, જે સમુદ્રોને આવરી લે છે, રથચાલકોમાં શ્રેષ્ઠ છે, બળનો સ્વામી છે, સાચો માલિક અને રક્ષક છે. હે ઈન્દ્ર, આ દબાવેલું સોમપાન પીઓ, જે અમર આનંદ આપનારું છે; ઋતની બેઠક પર તારા માટે તેજસ્વી સત્યના પ્રવાહ વહે છે. જે પણ ઉત્તમ દાન, હે ઈન્દ્ર, અહીં નથી, કે તારા દ્વારા મળ્યું નથી, હે વજ્રધારી, એ સૌ અમને પ્રાપ્ત થાય—બન્ને પ્રકારનું ધન તું અમારે લાવ. દૂરથી, તારો ઉપાસક જે તને બોલાવે છે, એ અવાજ સાંભળ, હે ઈન્દ્ર; વીરપુત્રો અને વિશાળ ધનની ઈચ્છા પૂર્ણ કર, કેમ કે તું મહાન છે. તારા માટે સોમ દબાવાયો છે, હે ઈન્દ્ર, તું સૌથી શક્તિશાળી અને બહાદુર છે; આવ, તારી શક્તિ પૂર્ણ થવા દે, જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી આકાશ ભરી દે છે. હે ઈન્દ્ર, તું તારા વજ્રયુક્ત ઘોડાઓ સાથે કણ્વની સ્તુતિ પર આવ; સ્વર્ગના આદેશે, સ્વર્ગીય નિવાસમાં આવ, હે દિવસના સ્વામી. તારા માટે સ્તુતિઓ આવી છે, હે ગીતપ્રેમી, જેમ રથચાલકો રેસમાં આવે છે; તેઓ તને ઘેરી લે છે, જેમ ગાયો વાછરડા પાસે ભેગી થાય છે, હે ઈન્દ્ર. હવે આપણે ઈન્દ્રની શુદ્ધ સ્તુતિ કરીએ, શુદ્ધ ગીત અને શુદ્ધ યજ્ઞ સાથે; જે શુદ્ધ સ્તુતિઓથી શક્તિમાન થયો છે, તે આપણા શુદ્ધ અર્પણોમાં આનંદ પામે. જે સંપત્તિદાતા છે, દાનમાં શ્રેષ્ઠ છે, જે મહિમામાં મહાન છે—સોમ, જ્યારે દબાય છે, ત્યારે એ તારો આનંદ છે, હે ઈન્દ્ર, શક્તિના સ્વામી. જે ઇચ્છુક છે, સર્વજ્ઞ છે, એવા મનુષ્ય માટે તમામ ખજાના લાવો, એ આતુરે આવનાર માટે, દૂરથી આવનાર માટે, હે પુરુષો. તું અમને મહાન ક્ષય, મહાન ભય, પ્રાચીન દુઃખ દૂર કર, હે શક્તિમાન; તું ઉગ્ર વચન પણ દૂર કર. યાત્રા માટે જેમ રથ તૈયાર થાય છે, તેમ આપણે તારો રથ શુભકામનાથી ગતિમાન કરીએ છીએ, હે ઈન્દ્ર, બળના સ્વામી, શક્તિશાળી ઘોડાઓ સાથે, દુશ્મનોને હરાવનારા. તે મહાન દેવતાઓના પ્રાચીન ગાયક છે, જ્ઞાની જન્મેલા, જેમના દ્વારેથી આપણા પિતા મનુ જ્ઞાન સાથે દેવોમાં પ્રવેશ્યા હતા. જ્યારે તેજસ્વી, ઝડપી રથવાળા, આનંદદાયી મીઠું પાન લઈ જાય છે, ત્યારે તેઓ પ્રસિદ્ધિ મેળવે છે. હું એ અજય, સર્વશક્તિમાન, કુશળ, સર્વજ્ઞ ઈન્દ્રની સ્તુતિ કરું છું, બળના સ્વામી. હું દધિક્રાવન, વિજયી, ઝડપી ઘોડા માટે સ્તુતિ રચી છે; તેની સુગંધિત મુખ અમને કલ્યાણ આપે, અમારું આયુષ્ય વધારશે. નગરવિનાશક, યુવાન, જ્ઞાની, અનંત ઉર્જાવાળો ઈન્દ્ર જન્મ્યો; એ વજ્રધારી, અનેક દ્વારા સ્તુતિ પામે છે, સર્વ કર્મોનો આધાર છે. આપણે ત્રિષ્ટુપ છંદમાં ઈન્દ્ર માટે સ્તુતિ પાઠવીએ, જે વીરપુત્રો દ્વારા સ્તુતિ પાત્ર છે; જ્ઞાનપ્રાપ્તિ માટે વિચાર સાથે, પુરંધિ તેને બોલાવે છે. લોકો કહે છે કે બે દેવતા કશ્યપ સાથે જોડાયેલા છે, જે સ્વર્ગજ્ઞ છે, જેમના વર્તનથી જ્ઞાનીઓએ સમગ્ર જગત અને યજ્ઞ સ્થાપ્યા. સ્તુતિ કરો! યજ્ઞપ્રિય લોકો સ્તુતિ કરે, પુત્રો પણ કરે, નગરવાસીઓ પણ, શક્તિશાળી અવાજે સ્તુતિ કરે. ઈન્દ્ર માટે સ્તુતિ બોલાઈ રહે, ઘોષિત થાય, કેમ કે શક્ર, અજય, આપણા પાન અને મિત્રતામાં આનંદ પામે છે. સર્વધનના સ્વામી, બળમાં અજય, વિશ્વનર—એને પણ હું લોકોના રથોને સહાય માટે બોલાવું છું. એ જ, હે પુરુષો, જે જ્ઞાનથી તમારો સહાયક છે, સ્વર્ગથી, તેની સહાયથી કોઈ પણ દ્વેષ અને આકાશના દુઃખને પાર કરી જાય છે, જેમ સાંકડી જગ્યાને પાર કરે છે. હે સર્વવ્યાપી, દાનશીલ, શતશક્તિમાન ઈન્દ્ર, અમને વિપુલ ધન આપ; પછી, સર્વ લોકો માટે, તારી શુભ બુદ્ધિથી અમારી મહિમા વધાર. પંખીઓ, મનથી પાંખવાળી, બે પગવાળી અને ચાર પગવાળી, વહેલી સવારે ઋતુઓનું અનુસરણ કરતાં, સ્વર્ગની સીમા પાર કરે છે. આ દેવતાઓ, જે મધ્યમાં, તેજસ્વી સ્વર્ગમાં ઊભા છે—તેમનું સત્ય શું? અમરત્વ શું? તેમની પ્રાચીન અર્પણ શું છે? ઋચા અને સામનથી આપણે ઉપાસના કરીએ છીએ, જેના દ્વારા તેઓ વિધિ કરે છે; તારા સભામાં તું તેજસ્વી બની, દેવોમાં યજ્ઞ ઘોષિત કરે છે. સર્વ માનવસમૂહોએ, પોતાના સહયોગીઓ સાથે, ઈન્દ્રને રાજા તરીકે રચ્યો છે—બળ માટે, શ્રેષ્ઠ નિશ્ચય માટે, સ્થિરતા માટે, વિશાળ શક્તિ માટે, શક્તિ માટે, શક્તિશાળી માટે. હું પ્રથમ આશયમાં શ્રદ્ધા ધરું છું—તે દૈત્ય, દુશ્મનને રોજે રોજ માર્યો, જળ વહાવી દીધું; જ્યારે આકાશ અને પૃથ્વી તારા પાછળ દોડતાં, તારી મહાશક્તિથી પથ્થરથી બંધાઈ ગયેલી પૃથ્વી પણ ડરીને ભાગી. સર્વ શક્તિઓથી, સ્વર્ગના સ્વામી માટે ભેગા થાઓ, જે એકલો જ લોકોમાં મહાન અતિથિ છે; તે પ્રાચીન અને હવે નવો, જીતવા ઈચ્છે છે, માર્ગો તેના પાછળ વળે છે, એ એકલો. હે ઈન્દ્ર, આ લોકો તારા છે, હે બહુપ્રશંસિત, જે તારા પર આધાર રાખે છે, હે મહાન; તારા સિવાય બીજો કોઈ નથી, હે ગીતપ્રેમી, જે આપણા ગીતોને જોડે છે, જેમ પૃથ્વીઓ જોડાય છે—એટલે, હે તાવળી, અમારી વાણી સ્વીકાર. મહાન સ્તુતિઓ મઘવન ઈન્દ્રને પહોંચી છે, જે લોકોથી આધાર પામે છે; સતત વૃદ્ધિ પામતો, બહુબાર બોલાવાતો, સુંદર સ્તુતિઓથી અમર, હંમેશા યુવાન. ઈન્દ્ર પાસે, સ્વર્ગ સાથે યુવાન વિચારો એકસાથે, તેજસ્વી બની, પહોંચી છે; લોકો તેને પતિ સમાન, મહાન પુરુષ, તેજસ્વી મઘવન તરીકે સહાય માટે સ્વીકાર કરે છે. તે રામ, બહુબાર બોલાવાતા, મહાન ઈન્દ્ર માટે, તમારી સ્તુતિઓ આનંદ લાવે, હે ધનવાન, સાગર સમાન; જેને માનવ શક્તિમાં સ્વર્ગ પણ ઓળંગી શકતું નથી—શ્રેષ્ઠ ઋષિની સ્તુતિ કરો. એ જ રામ, જ્ઞાની, આપણે સો શક્તિશાળી સાથીઓ સાથે મહાન કરીએ; દોડનાર, ઇનામ, આવાહન માટે રથ સમાન, આપણે સુંદર સ્તુતિઓથી ઈન્દ્રને સહાય માટે વાળીએ. પૃથ્વી, ઘીથી પરિપૂર્ણ, જીવોમાં શોભાયમાન, વિશાળ અને સુંદર, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી, મધ આપતી, વરુણના નિયમથી સ્થિર, અજીર્ણ, હંમેશા ઉર્વર. હે ઈન્દ્ર, તું પૃથ્વી અને આકાશને, ઉષા સમાન, પાર કરી છે; તું મહાન છે, વિશાળ ક્ષેત્રો અને લોકનો સ્વામી છે. દિવ્ય માતાએ, શુભે, તને જન્મ આપ્યો; ધન્ય માતાએ તને જન્માવ્યો. હવે, સ્તુતિથી પિતાને આનંદ માટે સન્માન આપો, જેમણે કાળી વાદળોને ગર્ભ રૂપે ધારણ કરી, દુશ્મનને ઋજિશ્વન સાથે માર્યા. આપણે મૈત્રી માટે મહાન, વજ્રધારી, મારુતો સાથેના ઈન્દ્રને બોલાવીએ છીએ.