સામવેદઃ

ઇન્દ્ર દેવ વિશે એક પવિત્ર કથા અહીં વહેતી જાય છે, જે શ્રુતિના પવિત્ર મંત્રોમાં વર્ણવાય છે. ઇન્દ્ર, તમે યુદ્ધમાં સર્વ શત્રુઓને પરાસ્ત કરો છો, અભિશાપોને નષ્ટ કરો છો, સર્જનહાર છો અને અવરોધોને વિજય કરી શકો છો. જે કોઈ સ્વર્ગની ગાદીથી આગળ વધવાનું ઇચ્છે છે, તે પણ તમારી સમકક્ષ નથી—પૃથ્વીના વિસ્તૃત ક્ષેત્રોમાં તમે સર્વેને આવરી લીધા છો. સોમ રસ દબાવીને ગર્જનાથી દેવ માટે અર્પણ કરવામાં આવે છે. ઇન્દ્ર, તમારે જન્મ સમયે કહ્યું હતું: “હું તને યજ્ઞ અને સોમના આનંદથી ઓળખું છું.” તમારું આસન ઘરમાં સ્થાપિત થયું છે, તમારો યોક મનુષ્યો દ્વારા બાંધવામાં આવ્યો છે. અનેકવાર સ્મરણ પામતા, રક્ષક રૂપે આવો, અમને ધન આપો અને સોમથી પ્રસન્ન થાઓ. ઇન્દ્ર, તમે બંધાયેલા પ્રવાહોને મુક્ત કર્યા, મહાન પર્વતને ફાડી નાખ્યો અને દાનવોને પરાસ્ત કર્યા ત્યારે નદીઓ વહેવા લાગી. અમે સોમ દબાવીને તમારી સ્તુતિ કરીએ છીએ અને તમારી શક્તિથી ધનની આશા રાખીએ છીએ—અમને સમૃદ્ધિ આપો જેથી તમારી સહાયથી અમે પણ વિજયી થઈએ. અમે તમારી જમણી હાથને પકડીએ છીએ, ધનની ઇચ્છાથી, હે ધનના સ્વામી, ગૌઓમાં અમને મહાન સંપત્તિ આપો. યજ્ઞમાં મન જોડીને મનુષ્યો ઇન્દ્રને બોલાવે છે—શક્તિદાતા, અમને કીર્તિ આપો અને ગૌ સમૃદ્ધિમાં ભાગ આપો. પંખીઓ અને ઋષિઓ પણ નિષ્ફળ ન જઈ ઇન્દ્રને પામે છે—તમે અંધકાર દૂર કરો, અમને દર્શન આપો, બંધનમાંથી મુક્ત કરો. આકાશમાં સુવર્ણ પાંખોવાળો પંખી જેમ ઉડે છે, તેમ જ્ઞાની હૃદયથી તમને જુએ છે—તમે વરુણના દૂત, યમના લોકના પંખી, ઝડપી અને તેજસ્વી છો. બ્રહ્મણ સર્વપ્રથમ જન્મ્યું, જગતના આરંભમાં. તેમાંથી તેજસ્વી દ્રષ્ટા પ્રસરી ગયો—તેનું મૂળ ગહન છે, તેનું માપ જાગત-અજાગતનું ગર્ભસ્થાન છે. ઇન્દ્ર માટે અપ્રતિમ અને વિશાળ દાન રચાયા છે—મહાન, વિરસૂર, દૃઢ, દયાળુ, વજ્રધારી માટે શાંત અને મંગળમય સ્તુતિઓ રચાઈ છે. કાળી બિંદુ તેજસ્વી પર ઉભી રહી, દસ હજાર સાથે ગતિ કરતી—ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિથી તેને પાછી ફેરવી, અને પુરુષોએ પોતાની કુશળતાથી કલંક દૂર કર્યો. બધા દેવતાઓએ ઇન્દ્રને વૃત્રના શ્વાસ સામે સહાય કરવા માટે સાથે આપ્યું; ઇન્દ્ર, મારુતો તમારી સાથે રહે, જેથી તમે સર્વ યુદ્ધોમાં વિજય મેળવો. દેવતાની અદ્ભુત લીલા જુઓ: યુવાન, પોતાના મિત્રો વચ્ચે, ધૂસરી થઈને પણ જાગે છે; તેની મહાનતા અવિચલ રહે છે, જ્યારે કાલે જ એવો જ બીજો વિદાય થયો હતો. ઇન્દ્ર, જન્મથી જ, તમે દુશ્મનોના દુશ્મન બની ગયા, સ્વર્ગ-પૃથ્વીથી છુપાયેલા હોવા છતાં; તમે મહાન લોકોમાં માર્ગ શોધ્યો અને ભરપૂર જીવોમાં યુદ્ધ સ્થાપ્યું. વજ્રધારી, તમે સ્તંભ સમાન, દૃઢ અને શક્તિશાળી છો. ઇન્દ્ર, તમે ઉત્સાહી, દાનવીર, ઉપાસકો દ્વારા સમ્માન પામો છો—વૃત્રનાશક, તેજસ્વી વૃષભ, હું તમારી સ્તુતિ કરું છું. મહાન અને વધતા જતાં, જ્ઞાની ઇન્દ્રને સ્તુતિ કરો; શુભેચ્છા વ્યક્ત કરો, હે લોકો, આગે વધો, પૂર્વજોની સેનાની તરફ આગળ વધો. આ યુદ્ધમાં દયાળુ ઇન્દ્રને બોલાવીએ, શ્રેષ્ઠ યોદ્ધા તરીકે, જે અમને વિજય અપાવે; તે અમારા શત્રુઓને પરાજય આપે અને અમને ધન અપાવે. વસિષ્ઠે સભામાં ઇન્દ્રની મહિમા ગાઈ છે—જેની કીર્તિ સર્વત્ર ફેલાઈ છે, જે મારી વાણી સાંભળે છે, સ્તુતિ માટે ઉત્સુક છે. જ્યારે તેનો ચક્ર જળમાં છે, ત્યારે ભલામણ થાય છે કે તેને પૃથ્વી પર મધુર પાન મળે; જે દુધ દબાવવામાં આવે છે, તે ગૌઓ અને વનસ્પતિઓમાં મૂકી દેવામાં આવે છે. આપણે તે મહાન, વિજયી, દેવપ્રેરિત, શક્તિશાળી, ઝડપી તાર્ક્ષ્યને બોલાવીએ, જેના રથનું ચક્ર અખંડિત છે, યુદ્ધમાં જન્મેલો છે. હું ઇન્દ્રને રક્ષક, સહાયક, દરેક સમયે બોલાવાતા, મહાન, અનેકવાર સ્મરણ પામતા તરીકે બોલાવું છું—આ અર્પણ દયાળુ, ધનવાન ઇન્દ્ર સુધી પહોંચે. વજ્રધારી, ઘોડાઓવાળા રથ પર આરૂઢ, ઇન્દ્રની ઉપાસના કરીએ; તેની દાઢી ઉપર ઉઠે, તે નિર્ભયપણે, દાન લઈને, પોતાની સેનાઓ સાથે આવે. ઇન્દ્ર, દુશ્મનોના સંહારક, શક્તિશાળી, મહાન, અપરિમિત, સારા વજ્રવાળા વૃષભ, વૃત્રનાશક, વિજયી, દયાળુ, સત્યમાં દાનવીર. કોઈ પણ, મર્ત્ય કે અમર્ત્ય, અમારો વિરોધ કરે—એને અમે ઇન્દ્રની શક્તિથી યુદ્ધમાં પરાસ્ત કરીએ, તમારી શક્તિ પર આધાર રાખીને. જેને લોકો યુદ્ધમાં બોલાવે છે, સ્પર્ધામાં ઉત્તેજિત કરે છે, વીરોએ સંઘર્ષમાં સ્મરે છે, પાત્રો પાણીને દબાવતાં સમયે શક્તિ માટે બોલાવે છે—એ ઇન્દ્ર છે. ઇન્દ્ર અને પાર્વતી, મહાન રથ લઈને આવો, ધન લાવો; યજ્ઞમાં અર્પણ સ્વીકારો, અમારા ગીતો થી આનંદ પામો. ઇન્દ્ર માટે, અવરોધરહિત ગીતો વહે છે; તેણે સમુદ્રની ઊંડીમાંથી જળોને પ્રવાહિત કર્યા; પોતાની શક્તિથી, ધરી જેવા, પૃથ્વી અને આકાશને સર્વ દિશામાં સ્થિર રાખ્યા. તમારા મિત્રોએ તમને મિત્રતામાં પસંદ કર્યા છે; તમે અનેક વિશાળ દરિયાઓ પાર કર્યા છો; પિતાના વંશજ, જ્ઞાની તમને આ ગૃહમાં તેજસ્વી રીતે સ્થપાવે. આજે કોણ સત્યની ગૌઓને યોકે જોડશે—ઝડપી, તેજસ્વી, અદમ્ય? તેમના વચ્ચે આનંદદાતા જળ લઈને આવ્યો છે; તેણે તેમની સેવા પૂર્ણ કરી, તેમને જીવન આપ્યું. ગાયત્રીના ગાયકોએ ચોથા અને બીજા ભાગમાં તમારી સ્તુતિ કરી છે; અર્કાના ગાયકોએ અર્કાથી; પુજારીઓ, શતશક્તિમાન, તમને ધ્વજ સમાન ઊંચા ઊઠાવે છે. બધા સ્તુતિઓએ ઇન્દ્રનું મહિમા ગાયું છે—જે મહાસાગરોને આવરી લે છે, રથોમાં શ્રેષ્ઠ, શક્તિના સ્વામી, સાચા અધિપતિ, રક્ષક. ઇન્દ્ર, આ દબાવેલો સોમ પીલો, મહાન, અમર આનંદ; સત્યના તેજસ્વી પ્રવાહો તમારા માટે ઋતુના આસનમાં વહે છે. જે સુંદર દાન અહીં નથી, હે ઇન્દ્ર, તે આપો—બન્ને પ્રકારના ધન અમને લાવો. દૂરથી પણ, હે ઇન્દ્ર, ભક્તની પુકાર સાંભળો; વીરપુત્રો અને ધન માટેની ઇચ્છા પૂર્ણ કરો, કેમ કે તમે મહાન છો. તમારા માટે સોમ દબાવવામાં આવ્યો છે, હે ઇન્દ્ર, મહાન અને પરાક્રમી; આવો, તમારી શક્તિથી ભરપૂર થાઓ, જેમ સૂર્ય કિરણોથી આકાશ ભરે છે. ઇન્દ્ર, કણ્વની સ્તુતિ માટે તમારા વાંછિત ઘોડાઓ સાથે આવો; તે સ્વર્ગના આદેશથી સ્વર્ગના ગૃહમાં આવો, દિવસના સ્વામી. તમારા માટે ગીતો આવ્યા છે, હે સંગીતપ્રેમી, જેમ રથચાલકો દોડમાં આવે છે; તેઓ તમારા આસપાસ ભેગા થયા છે, જેમ ગૌઓ વાછરડા આસપાસ. ચાલો હવે શુદ્ધ ગીતોથી, શુદ્ધ સ્તુતિઓથી, શુદ્ધ ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરીએ—જે શુદ્ધ સ્તુતિઓથી બળવાન બન્યો છે; તે અમારા શુદ્ધ અર્પણોમાં આનંદ પામે. આ રીતે, ઋષિઓએ ઇન્દ્રની મહિમા, શક્તિ અને દયાળુતાની કથા ગાઈ છે—યુદ્ધના વિજયી, ગૌઓના રક્ષક, સોમના આનંદમાં પ્રસન્ન, સદા ભક્તો માટે આશ્રયરૂપ.