સામવેદઃ

વિશ્વના વિજયી, વિત્રના સંહારક ઇન્દ્રને, દુરથી જ, તેમના બે વાઘા ઘોડાં જોડાવાની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે—હે દયાળુ, સોમપાન માટે, ગાનગાયકો સાથે, નજીક આવો. આજે ભક્તોએ તમારી આરાધનાથી તમને તૃપ્ત કર્યા છે; હે વજ્રધારી, સ્તુતિગ્રાહક ઇન્દ્ર, અહીં આવો, તમારી બહેન પાસે કૃપા સાથે પધારો. આ સમયે, પ્રકાશમય ઉષા, સ્વર્ગની દીકરી, દેખાઈ છે; તે પોતાની દૃષ્ટિથી મહાન જળોને પસંદ કરે છે અને સુંદરતાથી અંધકારને પ્રકાશમાં ફેરવે છે. આ ઉષાઓ, સ્વર્ગમાં વસતી, અશ્વિનીકુમારોને બોલાવે છે. હું પણ, શક્તિશાળી અશ્વિનો, તમારી સહાય માટે પ્રાર્થના કરું છું, કેમ કે તમે કુળે-કુળે ફરતા રહો છો. અશ્વિનો, કોણ છે જે તમારી શક્તિથી દહાય છે—દેવ કે માનવ? અથવા કોણ છે જે તમારી દયાથી રાત નિરાપદ પસાર કરે છે? ઉષાઓ વચ્ચે પિડી ગયેલો આ મધુર સોમ રસ, અશ્વિનો, પીવો અને ભક્તને સંપત્તિ આપો. હું, સતત શોધતો, તમને સોમપાન માટે વિનંતી કરું છું—જેમ ધનુષ્યની ડોરી તણાય છે, કે શિકાર માટે પ્રાણી શોધાય છે, એમ તમે ક્યારેય અર્પણમાં નિષ્ફળ થયા નથી; ભગવાનની કૃપા કોણ ન માંગે? હે અધ્વર્યુ, સોમ પિડો, કેમ કે ઇન્દ્ર તરસ્યા છે; વળી, વિત્રના સંહારકે પોતાના બે વાઘા ઘોડાં જોડ્યા છે અને નજીક આવ્યા છે. હે ઇન્દ્ર, તમે હંમેશાં નાનાઓમાં મહાન રહ્યા છો; દરેક સ્પર્ધામાં, દરેક યુદ્ધમાં, તમે પ્રસિદ્ધ અને અર્પણને યોગ્ય છો. જેટલી તમારી પાસે શક્તિ છે, એટલી અમને પણ વિજયશક્તિ મળે; તમે ગાયક પર કૃપા કરો—સંપત્તિ આપો, અપરાધ નહીં. યુદ્ધોમાં, હે ઇન્દ્ર, તમે તમામ પ્રતિસ્પર્ધીઓને પછાડો છો; શાપનો વિનાશક, સર્જનહાર, વિઘ્નવિનાશક, તમે દુશ્મન અને દુરાગ્રહીને હરાવી દો છો. જે કોઈ, શક્તિથી, સ્વર્ગના સિંહાસનને વટાવવા ઈચ્છે છે—કોઈએ તમને પૃથ્વી પર પાર પામ્યા નથી; તમે બધું આવરી લીધું છે. પિડીને ઘોળાયેલો સોમ, ગર્જના કરે છે અને દેવ માટે પીઓ છે; ઇન્દ્રે જન્મે જ કહ્યું: “હું તમને યજ્ઞોથી ઓળખું છું—હું તમને સ્તુતિ અને સોમના આનંદથી જાણું.” હે ઇન્દ્ર, તમારું સ્થાન ઘરમંદિરમાં સ્થાપિત થયું છે, તમારો યોક મનુષ્યોએ બાંધ્યો છે; અમારાં રક્ષક બની આવો, સંપત્તિ આપો અને સોમથી પ્રસન્ન થાઓ. તમે, ઇન્દ્ર, બંધન તોડી, માર્ગો ખોલ્યા, બંધાયેલા નદીઓને મુક્ત કરી; મહાપર્વતને ફાડી નાખ્યો અને દાનવોને સંહાર્યા ત્યારે નદીઓ વહેવા લાગી. અમે સોમ પિડીને તમારી સ્તુતિ કરીએ છીએ, તમારી શક્તિથી સંપત્તિ માંગીએ છીએ; અમને સુખ-સમૃદ્ધિ આપો, જેથી તમારી સહાયથી અને અમારી શક્તિથી વિજય પ્રાપ્ત કરીએ. અમે તમારી જમણી હાથ પકડી, સંપત્તિ ઈચ્છીએ છીએ—હે ધનના સ્વામી, ગૌધનના સ્વામી; અમે તમને ગોપાળક તરીકે ઓળખીએ છીએ, અમને ગૌઓમાં મહાન, તેજસ્વી ધન આપો. મનુષ્યો અર્પણથી ઇન્દ્રને સ્મરે છે, જ્યારે તેઓ પોતાના વિચારો યજ્ઞ સાથે જોડે છે; હે વિર, અમને કીર્તિ આપો—ગૌઓથી ભરપૂર વિજય અમને આપો. ઝડપી પાંખવાળા પક્ષીઓ, પવિત્ર ઋષિઓ, નિષ્ફળ ન જઈ, ઇન્દ્રને મળવા આવે છે; અંધકાર દૂર કરો, અમને દ્રષ્ટિ આપો, અમને બંધનમાંથી મુક્ત કરો. આકાશમાં, સુવર્ણપાંખી પક્ષી જેમ ઉડે છે, તેમ જ્ઞાની લોકોએ હૃદયથી તમને જોયા—તમે વરુણના દૂત, યમલોકના પક્ષી, સુવર્ણપાંખી, ઝડપથી આવો. બ્રહ્મા સર્વપ્રથમ જન્મ્યો, સર્વના આરંભે; તે પ્રકાશમાન ઋષિએ વિસ્તરણ કર્યું. તેનું મૂળ ગહન છે—તેના માપ જ ‘આછે’ અને ‘નાછે’નું ગર્ભ છે. પૂર્વે અપ્રતિમ અને અતિપ્રચુર દાન તેની માટે રચાયા—મહાન, વિર, શક્તિશાળી, દુરંદેશી, વજ્રધારી; તેની માટે, સ્થિર અને શાંત વાણી રચાઈ. કાળી બુંદ, તેજસ્વી, પ્રકાશમાન પર ઊભી રહી, દસ હજાર સાથે ગતિ કરી; ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિથી તેને પાછું ફેરવ્યું, અને મનુષ્યોએ કુશળતાથી કલંક દૂર કર્યો. બધા દેવતાઓ, વિત્રના શ્વાસ સામે તમારી સહાય માટે, તમારા સાથી બની ગયા; હે ઇન્દ્ર, મારુતો તમારી સાથે રહે—તમે બધા યુદ્ધોમાં વિજય મેળવો. દેવતાનું વિસ્મયજનક ચમત્કાર જુઓ: યુવાન, પોતાના સહયોગીઓથી ઘેરાયેલો, ધૂસરી થઈ જાય છે અને જાગે છે; તેની મહાનતા ટકી રહે છે, છતાં ગઈકાલે એ જેવો બીજો ચાલ્યો ગયો. હે ઇન્દ્ર, જન્મથી જ, તમે શત્રુઓના શત્રુ બન્યા, ભલે સ્વર્ગ-પૃથ્વીથી છુપાયેલા રહો; તમે મહાન લોકોમાં માર્ગ શોધ્યો અને અનેક જીવોમાં યુદ્ધ સ્થાપ્યું. વજ્રધારી, તમે ખંભા સમાન, અડગ અને શક્તિશાળી છો; તમે, ઇન્દ્ર, ઉત્સુક, દયાળુ, ભક્તો દ્વારા પુજાતા, વિત્રના સંહારક, તેજસ્વી વૃષભ, હું તમારી સ્તુતિ કરું છું. મહાન, સતત વૃદ્ધિ પામતા, જ્ઞાનીની સ્તુતિ કરો; લોકો શુભેચ્છા દર્શાવો, નેતાઓ આગળ વધો, પ્રાચીન સેનાઓ તરફ આગળ વધો. આ યુદ્ધમાં દયાળુ ઇન્દ્રને બોલાવીએ, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ વિજયી; તે ક્રોધી અને સાવધાન, દુશ્મનને હરાવે અને સંપત્તિ જીતી લે. સ્તુતિઓ મહિમા માટે ઊઠી છે; વસિષ્ઠે સભામાં ઇન્દ્રની મહાનતા વૃદ્ધિ કરી—તે, જેની કીર્તિ સર્વત્ર ફેલાઈ છે, જે મારી વાણી સાંભળે છે, સ્તુતિ માટે ઉત્સુક છે. જ્યારે તેની ગાડીનું ચક્ર જળમાં ગોઠવાય છે, ત્યારે મીઠું પાનિય પૃથ્વી પર તેને ઢાંકે છે; જે દુધ દબાયું છે, તે ગૌઓમાં અને વનસ્પતિઓમાં મૂકાયું છે. અહીં, અમારા કલ્યાણ માટે, વિજયી, દેવપ્રેરિત, શક્તિશાળી, સર્વોત્તમ રથસ્વાર તાર્ક્ષ્યને બોલાવો, જેના ગાડીનું ચક્ર અખંડ છે, યુદ્ધમાં જન્મેલો છે. હું રક્ષક ઇન્દ્રને બોલાવું છું, સહાયક ઇન્દ્રને, સર્વયજ્ઞોમાં પુજાતા ઇન્દ્રને, શક્તિશાળી અને પુનઃપુનઃ સ્મરાતા ઇન્દ્રને; આ અર્પણ દયાળુ, ધનવાન ઇન્દ્ર સુધી પહોંચે. આપણે ઇન્દ્રની ઉપાસના કરીએ, જેની જમણી હાથમાં વજ્ર છે, બે વાઘા ઘોડા જોડાયેલી રથ પર સવાર છે; તેની દાઢી ઉપર ઊઠે, તે પોતાના અનુયાયીઓ સાથે, નિર્ભય, દાન આપતો આવે. ઇન્દ્ર દુશ્મનોના સંહારક, શક્તિશાળી, અપરિમિત, સારા વજ્રવાળા વૃષભ, વિત્રના સંહારક, વિજયી, દાનવીર, સાચા ઉદાર છે. જો કોઈ, માનવ કે અમાનવ, અમને વિરોધ કરે—તેમણે પોતાની સેનાની શક્તિ, ઝડપ, ચતુરાઈ બતાવે—તો અમે ઇન્દ્રની સહાયથી, તમારી શક્તિને આધાર રાખીને, યુદ્ધમાં તેને પછાડી દઈએ. જેને લોકો યુદ્ધમાં બોલાવે, સ્પર્ધામાં પ્રોત્સાહિત કરે, વીરો સંઘર્ષમાં સ્મરે, યજ્ઞમાં ઋત્વિજ પાવન જળ પિડીને શક્તિ માટે બોલાવે—એ ઇન્દ્ર છે. ઇન્દ્ર અને પાર્વતી, તમારી મહાન રથ સાથે આવો, સંપત્તિ લાવો; યજ્ઞમાં અર્પણો સ્વીકારો, અમારા ગીતોમાં આનંદ પામો, અમારી સ્તુતિથી પ્રસન્ન થાઓ. ઇન્દ્ર માટે, અવિરત સર્જનશીલ ગીતો વહે છે; તેણે સાગરનાં તળમાંથી જળ પ્રવાહિત કર્યા; પોતાની શક્તિથી, ધુરા સમાન, પૃથ્વી અને આકાશને સર્વ દિશામાં સ્થિર રાખ્યા. તમારા મિત્રો મિત્રતા માટે તમને પસંદ કરે છે; તમે અનેક વિશાળ સાગરો પાર કર્યા; પિતૃપ્રજાના વંશજ, વિદ્વાન તમને આ ઘરમંદિરમાં, દુરદૂર સુધી પ્રકાશમાન, સ્થાપિત કરે. આ રીતે, ઈન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓના મહિમા, તેમની શક્તિ, દયાળુતા અને ભક્તોની આરાધના દ્વારા પ્રાપ્ત વિજય અને કલ્યાણની વાર્તા અહીં વહે છે.