સામવેદઃ

વિદ્વાન ગાયકોએ વિત્રાસુદન ઇન્દ્રની આજુબાજુમાં બેસીને, પવિત્ર સોમરસ દબાવીને, જેમ પવિત્ર પાણી દુર્વા પર વહે છે તેમ, ઇન્દ્રની આરાધનામાં એકત્રિત થયા. હે ઇન્દ્ર, નાહુષના વંશજો વચ્ચે તારી જે શક્તિ છે, લોકોમાં તારી પુરુષાર્થતા, પાંચ જાતિઓમાં તારી કીર્તિ—એ બધું અમારે લાવ, અમને સર્વ વીરતા આપ. તુ ખરેખર વૃષભ સમાન છે, તારી વાછરદાની શક્તિથી તું અમારો રક્ષક છે. શક્તિશાળી, તું દૂરથી પણ, નજીકથી પણ, સર્વનું શ્રવણ કરનાર અને પ્રસિદ્ધ છે. તું જે કંઈ કરે છે, હે વિત્રાસુદન, નજીક હોય કે દૂર, તેથી ગાયકોએ તને સ્તુતિઓથી, સોમરસના દબાવાથી પોકાર્યા છે. હમણાં અમારે વીર, મહાન, વિદ્વાન, દાનશીલ એવા ઇન્દ્રની, જેનું નામ શ્રવણયોગ્ય છે, તેની પ્રશંસા કરવી છે. હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે ત્રયી રક્ષા, ત્રિવિધ આશ્રય આપ, દાનશીલ અને મને આવરણ આપ અને આ વીજળી દૂર કરી દે. ઇન્દ્રના સર્વ ખજાના, જેમ સૌરમંડળ તરફ જુએ છે તેમ, માણવા માટે છે; અમારે બલથી જન્મ લઈને, ભાગા સમાન અમારો હિસ્સો મેળવ્યો છે. એ સંપત્તિ દેવ કે મનુષ્ય, લાંબું આયુષ્ય ધરાવનારો કે ઝડપી, કોઇ પણ મેળવી શકતો નથી; માત્ર ઇન્દ્ર જ પોતાના બે ઘોડાંઓને જોડે છે. દરેક યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સર્વ યજ્ઞભાગોથી શોભાયમાન થાય; હે વિત્રાસુદન, તું ઉચ્ચતમ સ્તુતિઓ સાથે, અમારી સ્તુતિ અને અર્પણ સ્વીકાર. તારી નીચલી સંપત્તિ પણ તારી છે, તું મધ્યમને પોષે છે અને સર્વોચ્ચ પર શાસન કરે છે; કોઇ તારી ગૌઓ રોકી શકતું નથી. હવે તું ક્યાં છે, હે પુરંદર, તારી બુદ્ધિ સર્વત્ર છે; યુદ્ધમાં તું ફર્યો છે. આવ, અમે તારી માટે ગાયત્રી ગાવા માંગીએ છીએ. અમે આ સોમ તારા માટે ઢાળી છે, વજ્રધારી, આજે દબાવણ વખતે તું પ્રસિદ્ધિથી શોભાયમાન થ. જે પ્રજાનો રાજા, રથ પર આરૂઢ, અશ્રમહીન, યુદ્ધમાં સર્વને જીતે છે, હું તેને, મહાન વિત્રાસુદનને, સર્વોપરી ગણું છું. હે ઇન્દ્ર, જેનાથી આપણે ડરીએ છીએ, તેની પાસેથી અમને નિર્ભય કર, દયાળુ; આ તારી સહાય માટે આનંદ પામ, અમારા શત્રુઓને વિખેરી દે. હે ગૃહપતિ, સોમયજ્ઞના અડગ સ્તંભ, પુરાતન નગરો તોડનાર, ઇન્દ્ર ઋષિઓનો શાશ્વત મિત્ર છે. તું મહાન છે, હે સૂર્ય, મહાન આદિત્ય, તારી મહાનતા સર્વોત્તમ છે, તારી દેવશક્તિથી તું મહાન છે. જે ઘોડેસવાર, રથસ્વાર, સુંદર રૂપવાળો, ધનવાન છે—જ્યારે તારો મિત્ર, શક્તિશાળી, ઉત્સાહપૂર્વક સભામાં આવે છે, ત્યારે તે તેજથી ઝળહળે છે. હે ઇન્દ્ર, તારા પાસે સો આકાશ, સો પૃથ્વી હોય તો પણ, વજ્રધારી, હજારો સૂર્ય પણ તને બરાબર ન આવે, ને આ બંને જગત પણ નહીં. જ્યારે પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર કે દક્ષિણમાં તને મનુષ્યો બોલાવે છે, ત્યારે તું સર્વ લોકોમાં પ્રસિદ્ધ સહાયક અને તુર્વશનો આધાર બનીને આવે છે. હે દાનવાન ઇન્દ્ર, મર્યા વચ્ચે તને કોણ પડકારશે? તારી શ્રદ્ધા સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં સ્થિર છે; વિજયી તને શોધે છે. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, પગ પ્રાચીન પગરવાળાઓ પાસેથી આવ્યું; માથું ફેંકીને, જીભથી પકડી લીધું; રાત્રે તે ત્રીસ પગલે આગળ વધ્યું. હે ઇન્દ્ર, નજીક આવ, મિત્રભાવ અને સહાય સાથે આવ; શુભ આશીર્વાદો અને તારી શક્તિઓ સાથે પધાર. અહીંથી તારી સહાય અક્ષય રહે, અગ્રણી, અપરાજિત, ઝડપી વિજયી, રથસ્વાર, અશ્રમહીન, તુગ્ર માટે બળવર્ધક બની રહે. તારા ઉપાસકો કે અન્ય કોઇ અમારાથી દૂર ન થાય; નજીક કે સભામાંથી તું પાછો ન ફરો, અહીં આવ, નજીક હોય તો અમને સાંભળ. સોમ દબાવો, પીવાનારા ઇન્દ્ર માટે, વજ્રધારી માટે. સહાય માટે ભોજન તૈયાર કરો, આનંદ અને હર્ષથી ભરપૂર કરો. સર્વહિત, વિદ્વાન ઇન્દ્રને બોલાવો; હે હજાર શક્તિવાળા, શુભકર્તા, યુદ્ધમાં અમારો બળ બન. તારી શક્તિથી અમને દિવસે-રાત્રે શ્રેષ્ઠ દિશાઓ આપ, તારી કૃપા કદી ન છૂટે, અમારો અભાવ કદી ન આવે. જ્યારે ગાયક વૃદ્ધ થાય છે, ત્યારે તે કૃપાળુ માટે, વરુણને વિદ્વાન વાણીથી સ્તુતિ કરે છે, જે પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવનારા રક્ષક છે. ગૌઓ અને આનંદદાયક પાન, હે ઇન્દ્ર, યજ્ઞના મહેમાન, બે સોનાની ઘોડાઓ સાથે જોડાયેલા, વજ્રધારી, સોનાની ચમકવાળા, રક્ષા કર. ઇન્દ્ર, અમારો સંદેશ સાંભળ, નજીક આવ; દાનશીલ, સોમરસના ઇચ્છુક, મહાન, વિદ્વાન, દબાવણ વખતે પધારો. હે પર્વત ફોડનાર, તારા માટે કશુંયે દૂરના ભાવથી મળતું નથી—ના હજારથી, ના દસ હજારથી, વજ્રધારી, ના સોથી, બલિદાતા. તું મારા પિતા અને ભાઈના ધન છે, જે ભોજન મેળવે છે; મારી માતાને પણ તું આશ્રય આપે છે, હે ધનના સ્વામી. ચોથું, પહેલું ભાગ, દબાવેલા સોમ, દહીં અને ઘી સાથે, ઇન્દ્ર માટે છે; તું વજ્રધારી, બે ઘોડાઓ સાથે, પાન માટે ઘરે આવ. આ સોમ તારા આનંદ માટે છે, પ્રસિદ્ધ અને પ્રશંસિત; પીધા પછી અમારી સ્તુતિ સાંભળ, ગાયકોને પ્રેમ કરનાર. આજે હું તને બોલાવું છું, ઇન્દ્ર, સર્વદા દેનારી ગાય, ગાયત્રી છંદવાળી, પુષ્ટિથી ભરેલી, સુંદર, ભોજન માટે. હે ઇન્દ્ર, મોટા પર્વતો પણ તને રોકી શકતા નથી; જે તું ઇચ્છે છે, તે તારા સ્તુતિકાર માટે કોઇ રોકી શકતું નથી. કોણ જાણે છે, કયા દબાવેલા સોમથી તે પીવે છે, જેને વિદ્વાન નિર્ધારિત કરે છે, જે આનંદમાં, કિલ્લાઓ તોડી નાખે છે, તીખો અને આનંદદાયક પાનવાળો છે? હે ઇન્દ્ર, સભામાંથી અયોગ્યતા દૂર કર; અમારો ઇચ્છિત સોમ પવિત્ર દુર્વા પર બેસાડ, ધન માટે. ટ્વષ્ટા, દૈવી વાણી, પર્જન્ય અને બૃહસ્પતિ અમને રક્ષા કરે; અદિતિ પોતાના પુત્રો અને ભાઈઓ સાથે અમને રક્ષા કરે, દુષ્કર અને હાનિકારક વાણીથી બચાવે. હે ઇન્દ્ર, ક્યારે તું અમારો સાથી બનશે? ક્યારે ઉપાસક સાથે રહેશે? દાનશીલ નજીક આવ, તારો દાન ફરીથી ઇચ્છીએ છીએ.