સામવેદઃ

એક દિવસ, યજમાનોએ ઈન્દ્રને આમંત્રિત કરવા માટે વિશેષ યજ્ઞ આરંભ્યો. તેઓએ પ્રેમપૂર્વક, ઇન્દ્રને પ્રિય એવા, જ્ઞાનથી પરિપૂર્ણ હવન અર્પણ કર્યો. તેઓએ પ્રાર્થના કરી કે, "હે દેવતાઓ, તમે જેમ આકાશ નીચેના માર્ગો પરથી ઘોડાને દોડાવ્યા હતા, એ પવિત્ર માર્ગો અમને સાંભળે." પછી તેમણે ઇન્દ્રને શુભકામના પાઠવી: "હે શતશક્તિમાન ઇન્દ્ર, જ્યારે તમે અમને શક્તિ અને કૃપા આપો, ત્યારે અમારે ઘરમાં શુભતા અને સમૃદ્ધિ આવે." હવે યજ્ઞમાં સોમ રસ પિરસાયો, જેને મારુતો અને તેજસ્વી અશ્વિનીકુમારો પણ પીતાં હતાં. અન્ય દેવતાઓ પણ ઇન્દ્રની વિજય માટે આતુર થઈને, તેમના પરાક્રમ માટે તલપાપડ બની, ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવા લાગ્યા. યજમાનોએ કહ્યું, "અમે દેવતાઓને દુઃખ આપતા નથી, અને અમારે માર્ગ પણ પવિત્ર છે; અમે સત્ય વચનના માર્ગે ચાલીએ છીએ." એ સમયે ભોર થઈ, અને ઉષા દેવી સુંદર ગીત સાથે પ્રકાશિત થઈ. અથર્વણે દિવ્ય સવિતારને સ્તુતિ આપી. આ અનોખી ઉષા આજે પ્રકાશિત થઈ છે. યજમાનોએ સ્વર્ગપ્રિય અશ્વિનીકુમારોને ઉંચી સ્તુતિ સાથે વંદન કર્યું. ત્યારે ઇન્દ્રની મહાન વિજયની વાત ઉલ્લેખાઈ—દધીચિના અસ્થિથી ઇન્દ્રે નિર્વિકાર બનીને, નવ્વે અને નવ દુશ્મનોનો નાશ કર્યો હતો. યજમાનોએ ઇન્દ્રને આમંત્રિત કર્યો: "હે ઇન્દ્ર, સોમના ઉત્સવો સાથે, અમાપ શક્તિ લઈને આવો." તેઓએ ફરી ઇન્દ્રને બોલાવ્યા: "હે મહાન ઇન્દ્ર, તમારી શક્તિશાળી રક્ષાઓ સાથે આવો." કારણ કે, ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિથી બંને લોકને સ્થિર કર્યા છે, જેમ કે બે ચામડાં ખેંચી દઈને. તેમણે કહ્યું, "તમારો સંદેશો, પિજન જેવું, પોતાના ગૂંફમાં આવી પહોંચ્યું છે; તમે ક્યારેય અમને અવગણ્યા નથી." પછી પવનદેવને પ્રાર્થના કરી: "પવન અમને આરોગ્ય અને આનંદ આપે, દુઃખ દૂર કરે." જેઓને વરુણ, મિત્ર અને આર્યમાન રક્ષે છે, તેમને કોઈ નુકસાન કરી શકતું નથી. યજમાનોએ ઈચ્છા વ્યક્ત કરી: "જેમ પહેલાં, તેમ હવે પણ અમને ગાયો, ઘોડા અને રથની સમૃદ્ધિ મળે, જેનાથી અમારું નામ પ્રસિદ્ધ થાય." તેમણે ઇન્દ્રને કહ્યું: "આ દૂધાળીઓ, ચિતરંગ ગાયો, અમને ઘી આપે છે; અમારે માટે અમૃતમય વહેણો વહે છે." સોમયજ્ઞમાં ઇન્દ્રને પ્રાર્થના કરી: "હે પ્રસિદ્ધ ઇન્દ્ર, ગાયોની ઈચ્છાથી, તમે અહીં પ્રગટ થયા છો." પછી સરસ્વતી દેવીને આમંત્રિત કરી: "પવિત્ર, ઘોડાવાળી, શક્તિસંપન્ન સરસ્વતી, અમારી યજ્ઞમાં આવો." પછી પૂછાયું: "નહુષના વંશજોમાંથી કયો ઇન્દ્રને સોમથી તૃપ્ત કરશે? તે અમને ધન આપે." યજમાનોએ ઇન્દ્રને આમંત્રિત કર્યો: "હે ઇન્દ્ર, તમે ઉત્સુક છો, આવીને આ સોમ પીવો. અહીં પવિત્ર કૂશ પર તમારું આસન તૈયાર છે." મિત્ર, આર્યમાન અને અજેય વરુણનું આશ્રય પણ મહાન છે. તેઓએ ઇન્દ્રને કહ્યુ: "તમારી સહાયથી, હે ઇન્દ્ર, અમે રથના માર્ગદર્શક અને સંભાળનાર છીએ." ત્રીજી, પ્રથમ ભાગની સોમાર્પણથી ઇન્દ્રને આનંદ મળે અને દુશ્મનોનો નાશ કરે. "હે ગીતપ્રેમી ઇન્દ્ર, અમારી દબાવેલી સોમની રક્ષા કરો; તમારી મીઠાશથી અમને પ્રસિદ્ધિ મળે." ઇન્દ્ર હંમેશા સ્તુતિ માટે યોગ્ય છે; કોઈ દેવતા તેને અવગણે નહીં. "તમારી પાસે, ઇન્દ્ર, સોમના બિંદુઓ નદીઓ જેમ મહાસાગર તરફ વહે છે; કોઈ તમારી સરખામણી કરી શકે નહીં." ગાયકોએ માત્ર શક્તિશાળી ઇન્દ્રને જ ગીતમાં પોકાર્યા, અને તેમના નામે સ્તુતિ કરી. "ઇન્દ્ર અમને શક્તિ અને રિભુઓનું ધન આપે; અમને પરાક્રમ અને મહેનતની શક્તિ આપે." ઇન્દ્ર, ભય દૂર કરો, કેમ કે તમે મનુષ્યોમાં સ્થિર અને વિદ્વાન છો. "આ સ્તુતિઓ, હે આકાશગાયક, તમારા માટે રચાયેલી છે; જેમ ગાયો પોતાના વાછરડાને શોધે છે, તેમ અમારા ભજન તમને શોધે છે." ઇન્દ્ર અને પુષણને મિત્રતા, કલ્યાણ અને શક્તિ માટે બોલાવ્યા. "વૃત્રના વિધ્વંસક ઇન્દ્ર, તમારી સરખામણીમાં કોઈ મહાન નથી." "હું લોકોમાં ઝડપી, ધન અને ગાય આપનારા, સર્વેમાં સમાન એવા દેવની સ્તુતિ કરું છું." "હે ઇન્દ્ર, મારી સ્તુતિઓ તમારી તરફ વહે છે, મહાબળવાન, સ્વામી, સુમેળથી." જે મનુષ્યને મારુત, આર્યમાન અને મિત્ર જેવા અહિંસક દેવતાઓ સહારો આપે છે, તે સાચા માર્ગે ચાલે છે. "હે ઇન્દ્ર, જે કંઈ છુપાયેલું, મજબૂત કે ગુપ્ત છે, અમૂલ્ય ધન, એ બધું અમને આપો." અમે તમારા મહાન કાર્યો સાંભળ્યા છે, વૃત્રના વિધ્વંસક, જે લોકહિત અને મહાનતા માટે છે. "તમારી સહાયથી, હે ઇન્દ્ર, અમને યશ પ્રાપ્ત થાય, અને સર્વોચ્ચ ધ્યેય પ્રાપ્ત થાય." "હે ઇન્દ્ર, સવારે અમારા અનાજ, પિઠા અને સ્તુતિ સ્વીકારો." આ રીતે યજમાનોએ શ્રદ્ધાથી, ભક્તિથી, અને પવિત્ર ભાવથી દેવતાઓને અને ખાસ કરીને ઇન્દ્રને આમંત્રિત કરીને, યજ્ઞની પૂર્ણાહુતિ કરી.