સામવેદઃ

આ વિધાનમાં, ઋષિઓ ઇન્દ્રને પ્રાર્થના કરે છે કે, "હે દાતા, અમને વૃત્રના સંહાર માટે પ્રેરણા આપો—તેમજ, જે અમને મીઠાં ધન આપે છે, એ દાતાઓને પણ. હે શ્યામ ઘોડાવાળા ઇન્દ્ર, તમારી માર્ગદર્શનથી, જ્ઞાનીજન સાથે મળીને, અમે દરેક મુશ્કેલી પાર કરી શકીએ એમ કરો." પછી યજમાનને કહે છે: "હે અધ્વર્યુ, એ આનંદદાયક અને મધુર સોમરસ પાત્રમાંથી ઢોળો; કારણ કે, આ રીતે, સતત વધતા રહેનારા નાયકની સ્તુતિ થાય છે." ઇન્દ્ર, શ્યામ ઘોડાવાળા રથચાલક, તમે પુરાતન સ્તુતિ ક્યારેય છોડતા નથી; તમારી શક્તિથી તમે ઉન્નત થયા છો, તમને કોઈ રોકી શકતું નથી. "હે પ્રસિદ્ધ દેવતાઓ, અમે એ શક્તિશાળી ઇન્દ્રને બોલાવીએ છીએ, જેથી જ્ઞાની અને ક્યારેય નિષ્ફળ ન થનારા લોકો તેમના યશમાં વધારો કરે." દેવોએ ગીત દ્વારા એ તેજસ્વી, અપ્રમેય દેવને દેવોમાં હવનકર્તા તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે. પછી ઋષિ પ્રાર્થના કરે છે: "હે પ્રેરક, અમને વધુ ને વધુ દાન મળે એ માટે, તેજસ્વી અગ્નિના, રથચાલક, માટે—આ જ્ઞાન, આ સોમ, આ ઝળહળતા યજ્ઞ અને પુરાતન વિધિ માટે—સ્તુતિ કરો." પથ્થરો વડે પિડીને સોમરસ વહે છે, અવિરત પ્રવાહને તોડી, અને પીળા રંગવાળો સોમ, શહેરમાં માણસ જેવો, વનમાં પોતાનું સ્થાન લે છે. "એ સોમ પોતાને શુદ્ધ કરી, નાના અવરોધો પાર કરી, વિજયી રથચાલક જેવો, શક્તિની ઈચ્છા સાથે આગળ વધે છે; આવો વહેતા સોમ, જ્ઞાની અને ગાયકોએ સ્તુતિ કરી છે." આજે અમે એ મહાન, શસ્ત્રધારી દેવને પરિપૂર્ણ કર્યો; તેથી, પિડીને આવેલા સોમને તેમના માટે લાવો અને પ્રસિદ્ધ દેવ માટે તેને શોભાવો. "અહીં સુધી કે વરુ, પોતાનું રક્ષણ કરનાર, રસ્તામાં પોતાને શોભાવે છે; એ આનંદિત થનાર દેવ, આ સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ, હે ઇન્દ્ર, શ્રેષ્ઠ વિચાર સાથે અહીં આવો." ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, તમે તમારી શક્તિથી દૈવી લોકને શોભાવો છો—આ જ તમારું પરાક્રમ છે. "ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, પ્રાર્થનાઓ તમારી તરફ જાય છે; એ સત્યના માર્ગે તમારી પાસે આવે છે." "તમારી શક્તિ મહાન છે, હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ; તમારું સ્થાન અને માર્ગ નિશ્ચિત છે, અને તમારો રક્ષણ અમને સુનિશ્ચિત છે." "પિડી વખતે, તમે બંને સાથે કોણ પીવે છે, એ કોણ જાણે છે? કોણે તમને અહીં સ્થાપ્યા—એ જ, જે શક્તિથી કિલ્લાઓ તોડી નાખે છે અને મધુર સોમમાં આનંદ પામે છે?" "વઢરિયું પશુ કે હાથી જેવું, તમે બંને અનેક જગ્યાએ ફરોછો; તમને કોઈ રોકી શકતું નથી. સોમ પિડી વખતે, તમે મહાન બળથી, જોરદાર ગતિથી આવો છો." "જે કઠોર, શસ્ત્રધારી, અડગ, યુદ્ધ માટે તૈયાર છે—જો એ દાતા ગાયકને સાંભળે છે, તો ઇન્દ્ર સ્ત્રીઓના પાસેથી ના જાય." શુદ્ધ, વહેતા સોમો, હે સિંધુ, બધા પવિત્ર કર્મોમાં વ્યાપ્ત થાય છે. "આ વહેતા પ્રવાહો આકાશમાંથી, અંતરિક્ષમાંથી, પૃથ્વીના કાંઠે વહે છે." "ઝળહળતા, ઝડપી પ્રવાહો, હે સિંધુ, બધા દ્વેષોને નષ્ટ કરે છે." "હું તમને બોલાવું છું, હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, વૃત્રના સંહારક, સદા વિજયી અને અજય, શ્રેષ્ઠ બળદાતા." "ગાયક, ગીત અને માર્ગદર્શનના કુશળ, તમારી સ્તુતિ કરે છે; ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, હું ધન માટે તમને પસંદ કરું છું." "તમે બંને, એક સાથે, દાસા સ્ત્રીઓના નવ્વે કિલ્લા એક જ કાર્યમાં તોડી નાખ્યા." "હે તેજસ્વી સ્વરૂપવાળા અગ્નિ, અમે તમારી તરફ અમારી સ્તુતિ મોકલીએ છીએ—તમે શક્તિ અને ઉર્જાથી ભરપૂર છો." "હે અગ્નિ, સુર્ણમય સ્વરૂપવાળા, અમે તમારા છાંયામાં, તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ, રક્ષણ માટે." "કઠોર ધનુષ્યવાળા, વાછરડાની પાંખ જેવાં તીખા શિંગાવાળા અગ્નિ, તમે કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા." "અમે વિશ્વાનર અગ્નિને શોધીએ છીએ, જે સત્ય અને પ્રકાશના સ્વામી છે, અનંત તાપથી યજ્ઞ માટે." "જેને આ યજ્ઞને વ્યાપી દીધો, તે યજ્ઞનું શ્રેષ્ઠ પ્રકાશ છે, તે ઋતુઓને ઈચ્છા પ્રમાણે મુક્ત કરે છે." "પ્રીય નિવાસસ્થાનમાં અગ્નિ, ભૂતકાળ અને ભવિષ્યની ઈચ્છા, પોતાના કુટુંબ સાથે એકલા તેજથી ઝળકે છે." "આગ્નિ, ત્રીજું આઠમું ભાગ, પુરાતન જન્મ ધરાવતો, પોતાના સ્વરૂપે ઝળહળતો, કવિના જ્ઞાનથી વૃદ્ધિ પામ્યો છે." "હું શક્તિના વંશજ અગ્નિને, શુદ્ધ જ્યોત્સ્નાવાળા, આ યજ્ઞમાં, આ હવનમાં બોલાવું છું." "હે અગ્નિ, મહાશક્તિવાળા, તમે અમારા મિત્ર બનો; તમારી તેજસ્વી જ્યોત્સ્નાથી અહીં દેવો સાથે કૂશ પર બેસો." "તમારી શક્તિઓ ઉદ્ભવે, દુષ્ટને તોડી નાખે, હે પથ્થર તોડનાર; અમારા વિરોધીઓને દૂર હાંકો." "આ શક્તિથી, તમે શત્રુઓને રથયુદ્ધના મેદાનમાં, ઇનામની સ્પર્ધામાં, તોડી નાખ્યા; એ દેવની સ્તુતિ કરો, જે નિર્ભય હૃદયથી અમારો રક્ષણ કરે છે." "આ વહેતા દેવના નિયમોને કોઈ રોકી શકતું નથી; જે યુદ્ધમાં તમારો સામનો કરે છે, તેને તોડી નાખો." "તેઓ આનંદદાયક, સુવર્ણવર્ણી, નદીઓમાં ઝડપી ઘોડા જેવો, ઇન્દ્ર માટે ઉત્સુક સોમને ઉદ્ગરે છે." "આવો, હે ઇન્દ્ર, તમારાં મોરપાંખવાળા સુંદર ઘોડાઓ સાથે; તમને કોઈ, બંધન પણ, રોકી ન શકે—આવો, ધનુષ્યવાન જેવો નિશાન પર જીતો." "વૃત્રના સંહારક, તમે અવરોધ તોડો, કિલ્લાઓ ભાંગો, જળથી જન્મેલા, શ્યામ ઘોડાવાળા રથચાલક; ઇન્દ્ર, તમે તો દૃઢને પણ તોડી નાખો છો." "તમે સમુદ્ર જેવી ઊંડી પ્રતિજ્ઞા પોષો છો; ગાયોની જેમ પુષ્કળ ચરાગાહો આપો છો; નદીઓ સરોવર તરફ જાય છે તેમ, તમે સંપત્તિ એકત્ર કરો છો." "પ્યાસી સાંડ પાણી તરફ જાય છે અને પાછો ન ફરે, તેમ તમે અમારાં પૂર્વજ અને અમને મળવા આવો; કણ્વો સાથે જોડાઈ, અમારો સાથ આપો, અમારો પીવો." "પિડીને આવેલા સોમો તમને આનંદ આપે, દાતા ઇન્દ્ર; તમે એ શ્રેષ્ઠ દાતા પાસે, પાત્રમાં, સોમ પીને, શક્તિ લીધી હતી.