સામવેદઃ

વિષ્ણુના સર્વોચ્ચ પગલાંઓ, જે કવિઓએ હંમેશા જાગૃત રહીને, એકસાથે ઉજાગર કર્યા છે—તે પગલાંઓ પર ભગવાન વિષ્ણુએ પૃથ્વીના કાંઠે પોતાના પગલા મૂક્યા છે, ત્યાંથી દેવતાઓ અમારો રક્ષણ કરે એવી પ્રાર્થના થાય છે. અમે વિનંતી કરીએ છીએ કે તમે કે યજમાન અમારો રોષ ન કરો; દૂર હોવ તો અહીંના આ સભામાં પધારો, અથવા નજીક હોવ તો અમને સાંભળો. ઇન્દ્ર માટે, પ્રાર્થનાથી રચાયેલા આ યજ્ઞ સમયે, સંપત્તિ ઈચ્છતા ગાયકોએ મધમાખીઓ જેમ મધની આસપાસ બેસે છે, તેમ આસપાસ બેસી છે; તેમણે પોતાના પગ રથ પર મૂક્યા છે. મેં પ્રાચીન સ્તુતિનું ગાન કર્યું છે; તેને બ્રહ્મા અને ઇન્દ્ર સુધી પહોંચાડો. સત્યના મહાન મંત્રો અનુસર્યા છે; ગાયકના વિચારો વહેતા થયા છે. ઇન્દ્રે મહાન સંપત્તિ ઢાળીને ધરતી, સૂર્ય, પ્રકાશમાન દેવતાઓ, ગૌદાતા અને સોમરસ—all મળીને ઇન્દ્રને આનંદિત કર્યા છે. સોમા, ઇન્દ્ર માટે પીવા માટે, વૃત્રના સંહારક, કુશળ પુરુષ, દાનશીલ અને પોતાના આસન પર બેસતા દેવતા માટે તું ઢાળવામાં આવે છે. હે વ્યાપક પ્રકાશમાન, અમે તારા મિત્રોએ અને જ્ઞાનીઓએ તારી શક્તિની સુગંધ પ્રાપ્ત કરીએ; અમને તેજસ્વી સંપત્તિ મળે એવી આશા. તેઓ પીળા રંગના ઘોડાને, જે મદિરા સાથે તમામ દેવતાઓ પાસે જાય છે, પાણીથી શુદ્ધ કરે છે. હે સંપત્તિપ્રદ ઇન્દ્ર, કયા મરણશીલ તને જીતે શકે? ખરેખર, શ્રદ્ધાવાન પુરુષ ઊંચા સ્વર્ગમાં બળ માટે તારો આશ્રય લે છે. હે દાનશીલ, અમને વૃત્રના સંહાર માટે પ્રેરણા આપ, અમને તારા માર્ગદર્શનથી તમામ મુશ્કેલીઓ પાર કરાવ. હે ઇન્દ્ર, તારા ઘોડાઓને હાંકનાર, તારા માટે આનંદદાયક, મધમય સોમા અધ્વર્યૂએ પાત્રમાંથી ઢાળી આપો; કારણકે એ મહા વીર હંમેશા સ્તુતિ પામે છે. ઇન્દ્ર, તું પ્રાચીન સ્તુતિ કદી છોડતો નથી; તું તારી અપરિમિત શક્તિથી ઊભો થયો છે, અને તને કોઈ રોકી શકતો નથી. અમે તને, બળના સ્વામી, બોલાવીએ છીએ, જેથી જ્ઞાની અને નિષ્ફળ ન થનારા લોકો દ્વારા તું વધે. દેવોએ ગીતથી એ દેવતા, પ્રકાશમય અને અપ્રમેય, દેવોમાં અર્પણ લાવનાર તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે. હે પ્રેરિત, અમેએ અપાર દાનની ઈચ્છાથી, તેજસ્વી અગ્નિ, રથસ્વામી, માટે આ જ્ઞાન, સોમા, તેજ અને પ્રાચીન યજ્ઞ માટે સ્તુતિ કરવી છે. પથ્થરો દ્વારા દબાયેલ સોમા, અવરોધો પાર કરીને વહે છે; જેમ શહેરમાં મનુષ્ય, તેમ પીળો સોમા વનમાં પોતાનું સ્થાન લે છે. તે પોતાને શુદ્ધ કરે છે, નાનાં અવરોધો પાર કરીને, જેમ વિજયી રથસ્વાર બળ માટે તરસે છે; વહેતો સોમા, જ્ઞાની અને ગાયકો સાથે, સ્તુતિ માટે યોગ્ય છે. આજે અમે આ મહાન, શસ્ત્રધારી દેવતાને તૃપ્ત કર્યો છે; તેથી, દબાણ સમયે, તેના માટે દબાયેલ સોમા લાવો; હવે તેને પ્રસિદ્ધ દેવતા માટે શોભાવવો. હે ઇન્દ્ર, જેમ વરુ પણ પોતાના માર્ગે શોભે છે, તેમ તું પણ આ સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈને અહીં આવો, ઉત્તમ વિચારો સાથે. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, તમે તમારી શક્તિથી સ્વર્ગના તેજસ્વી લોકને શોભાવો છો; એ તમારી વીરતા છે. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, પ્રાર્થનાઓ તમારી પાસે સત્યના માર્ગે આવે છે. તમે બંનેની શક્તિ મહાન છે—તમારા આસન અને માર્ગો સ્થિર છે, અને તમારું રક્ષણ નિશ્ચિત છે. કોણ જાણે છે, દબાણ સમયે, તમે બંને સાથે પીવો છો? કોણે તમને અહીં સ્થાપ્યા—જેણે બળથી કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા અને મધુર સોમામાં આનંદ પામ્યો? તમે બંને ઉદાર પશુ અથવા હાથી જેવા અનેક સ્થળે વિહાર કરો છો; તમને કોઈ રોકી શકતું નથી. સોમા દબાણ સમયે, તમે મહાન બળથી આવો છો. જે ભયાનક, શસ્ત્રધારી, સ્થિર અને યુદ્ધ માટે તૈયાર છે—જો generous one ગાયકને સાંભળે, તો ઇન્દ્ર સ્ત્રીઓ તરફ ન જાય. શુદ્ધ, વહેતા સોમા, હે સિંધુ, સર્વ યજ્ઞોમાં વ્યાપી રહ્યા છે. વહેતા ઝરણા આકાશમાંથી, અંતરિક્ષમાંથી, પૃથ્વીના કાંઠે વહે છે. તેજસ્વી અને ઝડપી ઝરણાઓ, હે સિંધુ, તમામ વૈર દૂર કરીને વહે છે. હું તમારે, ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, વૃત્રના સંહારક, હંમેશા વિજયી અને અજેય, શ્રેષ્ઠ બળ આપનાર તરીકે બોલાવું છું. ગીત અને માર્ગદર્શનના નિષ્ણાત ગાયકોએ તમારી સ્તુતિ કરી છે; ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, હું સંપત્તિ માટે તમારો પસંદ કરું છું. તમે બંનેએ દાસ સ્ત્રીઓના નવ્વે કિલ્લા એક સાથે, એક જ કાર્યથી તોડી નાખ્યા છે. હે તેજસ્વી અગ્નિ, તમારા માટે ઊર્જા અને બળથી ભરપૂર ગીતો મોકલીએ છીએ. હે સોનાની જેમ તેજસ્વી અગ્નિ, અમે તમારા આશ્રયે આવ્યા છીએ, જેમ સૂર્યની છાંયામાં, તમારા રક્ષણ માટે. હે અગ્નિ, તું ભયાનક ધનુર્ધર, વાછરડા જેવા તીક્ષ્ણ શિંગાવાળો, તું કિલ્લાઓ તોડી નાખે છે. અમે વિશ્વાનર અગ્નિ, સત્ય અને પ્રકાશના સ્વામી, સતત તાપ આપનાર, યજ્ઞ માટે શોધીએ છીએ. જેણે આ યજ્ઞને વિસ્તૃત કર્યો છે, તે યજ્ઞના સર્વોચ્ચ પ્રકાશને પ્રસરીને, ઋતુઓને ઇચ્છા પ્રમાણે મુક્ત કરે છે. અગ્નિ, પ્રિય નિવાસસ્થાનોમાં, ભૂતકાળ અને ભવિષ્યની ઈચ્છા, પોતાના કુટુંબ સાથે એકલા તેજથી પ્રકાશે છે. ત્રીજું અષ્ટમાંશ—અગ્નિ, પ્રાચીન જન્મ ધરાવતો, પોતાના સ્વરૂપે તેજસ્વી, કવિની બુદ્ધિથી વધ્યો છે. હું અગ્નિને, બળના વંશજ, શુદ્ધ જ્વાળાવાળા, આ યજ્ઞમાં, આ પવિત્ર કૃત્યમાં બોલાવું છું.