સામવેદઃ

વય સાથે જાગો, હે દરેક કુળ દ્વારા પ્રશંસિત થનારા, અને રુદ્રના પૂજન માટે આ સ્તુતિને સમજો. એ મહાન, અડગ, ધૂમ્રધ્વજ અને આગળ તેજ આપનારો દેવ આપણને જ્ઞાન અને બળ માટે પ્રેરણા આપે. એ દેવતાનું ચિહ્ન, લોકોનો સ્વામી, દયાળુ દાતા જેવો, અમારી સ્તુતિ સાંભળે—એ અગ્નિ, જે મહાન તેજ ધરાવે છે. તમે, અનેક વાર આહ્વાન કરાયેલા, દયાળુઓ માટે અને ગાય માટે શુભ હોય તેવી શક્તિ માટે, દબાણ સમયે એ સ્તુતિ ગાવો. સારા દેવતા, જ્યારે ગીતો તેમની પાસે પહોંચે છે, ત્યારે ધન અને ગાયોથી ભરપૂર દાન અટકાવતા નથી. દુશ્મનોના વિનાશક, એ દેવ કદાચ ગાયોથી ભરેલી વાડીઓ તરફ જાય; એ પોતાની શક્તિથી આપણને દૂર ન કરે. વિષ્ણુએ ત્રણ પગલા લીધાં; તેણે ત્રણ વખત પગ મૂક્યા, અને ધૂળમાં બધું આવરી લીધું. એ રક્ષક, અજેય વિષ્ણુએ ત્રણ પગલા લીધાં અને ત્યાંથી ધર્મને સ્થિર કર્યો. વિષ્ણુના કર્મો જુઓ, જ્યાંથી તેમના પવિત્ર નિયમો પ્રગટ થાય છે—એ ઈન્દ્રના પ્રિય મિત્ર છે. વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ પગલું, જ્ઞાની લોકો હંમેશાં જુએ છે, જાણે આકાશમાં વિસ્તરેલું નેત્ર હોય. એ સર્વોચ્ચ પગલું, પ્રેરિત કવિઓ હંમેશાં જાગૃત રહીને પ્રગટ કરે છે. જ્યાં વિષ્ણુએ પગલા લીધાં, એ ધરતીની કાંઠે, ત્યાંથી દેવતાઓ આપણું રક્ષણ કરે. તમે કે યજમાન અમથી રીસાવશો નહીં; દૂર હો તો આ સભામાં આવો, નજીક હો તો અમારી વાત સાંભળો. તમારા પ્રાર્થનાથી બનેલા, દબાણ સમયે, ધન ઈચ્છતા ગાયકોએ મધ પર બેઠેલા મધમાખી જેવો સંગઠિત થઈને, ઈન્દ્ર, રથ પર પગ મૂક્યો છે. મેં પ્રાચીન સ્તોત્રની પ્રશંસા કરી છે; તેને બ્રહ્મા અને ઈન્દ્ર સુધી પહોંચાડો. સત્યના મહાન મંત્રો અનુસરી આવ્યા છે; ગાયકના વિચારો વહેતા થયા છે. ઈન્દ્રે મહાન ધન ઝાળી દીધું છે; ધરતી, સૂર્ય, તેજસ્વી અને શુદ્ધ દેવતાઓ, ગાય આપનારાઓ અને સોમ રસ—all ઈન્દ્રને પ્રસન્ન કરે છે. સોમા, પીવા માટે, ઈન્દ્ર માટે, વૃત્રના સંહારક માટે, કુશળ પુરુષ, દયાળુ અને પોતાના સ્થાન પર બેસેલા દેવ માટે તું પીઓ છો. અમે, તારાં મિત્ર, હે વિસ્તૃત તેજવાળા, અને તમે, જ્ઞાની, શક્તિની સુગંધ પ્રાપ્ત કરીએ; અમને બળ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય. તેઓ એ પીળા ઘોડાને પાણીથી શુદ્ધ કરે છે, જે ઉન્માદ સાથે બધાં દેવો સુધી જાય છે. હે અતિધનવાન ઈન્દ્ર, કયો મર્ત્ય તને જીતી શકે? હે દયાળુ, શ્રદ્ધા સાથે, શક્તિશાળી વ્યક્તિ પરમ સ્વર્ગમાં બળ મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે. હે દાતા, અમને વૃત્રવધમાં પ્રેરણા આપ, અમને તારી દયાથી, હે ઈન્દ્ર, દરેક મુશ્કેલી પાર કરવા દયાળુ અને જ્ઞાની સાથે મદદ કર. હે અધ્વર્યુ, આનંદદાયક મધમય સોમાને પાત્રમાંથી રેડો; કેમ કે આ રીતે સતત વધતો વીર પ્રશંસા પામે છે. હે ઈન્દ્ર, તું રથના ઘોડાવાળો, તું પ્રાચીન સ્તુતિ છોડતો નથી; તું પોતાની શક્તિથી ઊભો છે, કોઈ તને રોકી શકતું નથી. અમે તેને, બળવાન સ્વામી, પુકારી રહ્યા છીએ, જે જ્ઞાની અને નિષ્ફળ ન થનારા દ્વારા વધે છે. દેવતાઓએ ગીતથી એ દેવ, તેજસ્વી અને અવિજેય, દેવોમાં હવનકર્તા તરીકે સ્થાપ્યા છે. હે પ્રેરિત, વધુ દાન ઈચ્છતા, તેજસ્વી અગ્નિ, રથચાલક, આ જ્ઞાન, સોમા અને તેજસ્વી યજ્ઞ માટે સ્તુતિ કરો. પથ્થરો વડે દબાયેલા સોમા અખંડ અવરોધો પાર કરીને વહે છે; શહેરના પુરુષ જેવો પીળો એક વનમાં બેઠો છે. એ પોતાનું શુદ્ધિકરણ કરે છે, નાના અવરોધો પાર કરે છે, વિજયી રથચાલક જેવો બળ ઈચ્છે છે; વહેતો સોમા, જે પ્રશંસનીય છે, જ્ઞાની અને ગાયક સાથે છે. આજે અમે આ મહાન, શસ્ત્રધારી દેવને સંતોષ્યો છે; દબાણ સમયે તેના માટે સોમા લાવો; હવે તેને પ્રસિદ્ધ દેવ માટે શોભાવો. અહીં સુધી કે વરુ, પોતાનો રક્ષક બની, માર્ગમાં પોતાને શોભાવે છે; એ, આ સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ, હે ઈન્દ્ર, શ્રેષ્ઠ વિચારો સાથે અહીં આવે. ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, તમે તેજ અને બળથી સ્વર્ગના લોક શોભાવો છો; આ તમારી વીરતા છે. ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, પ્રાર્થનાઓ તમારી તરફ જાય છે; તે સત્યના માર્ગે આગળ વધે છે. હે ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, તમારી શક્તિ મહાન છે—તમારા સ્થાન અને માર્ગો સ્થિર છે, અને તમારું રક્ષણ નિશ્ચિત છે. કોણ જાણે છે, દબાણ સમયે, તમે બંને સાથે પીવો છો? કોણે તમને અહીં સ્થપ્યા છે—જે શક્તિથી કિલ્લાઓ તોડી નાખે છે, અને મીઠા સોમામાં આનંદ મેળવે છે? તમે બંને, દયાળુ પશુ કે હાથી જેવા, અનેક જગ્યાએ ફરતા રહો છો; તમને કોઈ રોકી શકતું નથી. સોમા દબાણ સમયે, તમે મહાન બળથી આવો છો, શક્તિપૂર્વક આગળ વધો છો. જે ભયંકર, સજ્જ, અડગ અને યુદ્ધ માટે તૈયાર છે—જો દયાળુ એ ગાયકને સાંભળે, તો ઈન્દ્ર સ્ત્રી તરફ ન જાય. શુદ્ધ વહેતા સોમા, હે સિંધુ, સર્વ યજ્ઞકર્મમાં વ્યાપી ગયા છે. આ વહેતા ધારા આકાશમાંથી, મધ્યલોકમાંથી, ધરતીના કાંઠે આવી છે. ઝડપી, તેજસ્વી પ્રવાહો, હે સિંધુ, સર્વ દ્વેષને નષ્ટ કરે છે. હું તમને, ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, વૃત્રના સંહારક, હંમેશા વિજયી અને અજેય, શ્રેષ્ઠ બળદાતા તરીકે પોકારું છું.