સામવેદઃ

પ્રાચીન કાલથી શાસ્ત્રોએ જે શુદ્ધિદાયક, પાવન સત્તાને ગાન કર્યું છે, તે જ દેવતાઓના નામે પ્રેરિત વિચારો દ્વારા પણ શોભાવાઈ છે. એ પાવન સત્તાને, જેમ ઘોડાને મજબૂત લગામથી નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે, તેમ અમારે અગ્નિ, યજ્ઞના રાજા, તમારી પૂજા સન્માનથી કરવી છે. એ શક્તિશાળી, દયાળુ અને દાનવીર પુત્ર અમારો બની રહે—એવું અમે ઇચ્છીએ છીએ. તે અમને હંમેશા દુઃખ અને અશુભથી, નજીક અને દૂરના ભયોથી, મરણ અને દુષ્ટતાથી, સર્વ જીવના કલ્યાણ માટે રક્ષા કરે. ઇન્દ્ર, તમે યુદ્ધમાં બધા વિરોધીઓને પાર કરો છો; તમે શ્રાપનો નાશક, સર્જક અને વૃત્રના સંહારક છો—અસામયિક હુમલાને પણ જીતો છો. તમારી અપરંપાર શક્તિ પાછળ પૃથ્વી ચાલે છે, જેમ માતાઓ બાળકના પાછળ ચાલે; તમે બધા શત્રુઓને વિખેરો છો, જ્યારે ક્રોધમાં વૃત્રને સંહાર કરો છો. યજ્ઞએ દુશ્મનોને પાછા ફેરવ્યા, અને આકાશમાં આવરણ રચ્યું. ઇન્દ્રે, સોમપાનના ઉલ્લાસમાં, આકાશ અને મધ્યસ્થાનને વિભાજિત કર્યું, અને આવરણને ફોડી નાખ્યું. અંગિરસો પાસેથી એક શક્તિ ઉદ્ભવી, છુપાયેલા સ્થાનમાંથી બહાર આવી—જે છુપાઈ હતી, તેણે આવરણને દૂર કરી દીધું. એ વિજયી મહાન સત્તાને, દરેક ભજનમાં, સહાય માટે ઉદબોધિત કરો. એ યોદ્ધા, અજેય, સોમપાન, અચળ અને અવિરત દૃઢતાવાળો છે. ઇન્દ્ર, અમને સમૃદ્ધિ આપો—સંપત્તિ માટેની સ્પર્ધામાં અમને રક્ષા કરો. તમારી મહાન શક્તિ, કુશળતા અને જ્ઞાન, મન ઇચ્છિત વજ્રને તેજ આપે છે. આકાશ તમારી પુરુષત્વને, પૃથ્વી તમારી કીર્તિને, પાણી અને પર્વતો તમને પ્રેરણા આપે છે. તમે વિશાળ નિવાસવાળા વિષ્ણુ, મિત્ર, વરુણ અને મરુતો દ્વારા પ્રસિદ્ધ છો; એ બધાં તમારી પ્રશંસા કરે છે. અગ્નિ, લોકો તમને શક્તિ માટે ભજન કરે છે—અજેય રહો, દુશ્મનોનો નાશ કરો. અગ્નિ, અમારે પશુઓની ઇચ્છા માટે, અમને વિશાળ અને સમૃદ્ધ સંપત્તિ શોધીને આપો. અગ્નિ, વિશાળ સંપત્તિમાં, અમને બીજાના ભાગમાં ન લઈ જશો; જેમ તમે જીતો છો, તેમ સંપત્તિ અમને જીતાવો. એકની ક્રોધને, બધા લોકો નમે છે, જેમ નદીઓ સમુદ્રને નમે છે. ઇન્દ્રે, વૃત્રના શિરને, વિરુદ્ધતા કરનારને, સૈંકડો જોડાવાળી શક્તિશાળી વજ્રથી ફોડી નાખ્યું. જ્યારે ઇન્દ્રે બંને લોકને એકસાથે લાવ્યા, તેમ તેમની શક્તિ અને તેજ પ્રકાશિત થયું. એ દયાળુ, સમૃદ્ધ, આનંદદાયી, એ શ્રેષ્ઠ પુત્રી છે. મહાન, સુંદર, જોડાયેલ બે ઘોડાઓને, યોક કરીને, એ મહાન સત્તાને બોલાવો—એ ઘોડાઓ નજીક લાવો. પાણીમાં, નમ્ર મસ્તકથી, દશ શિંગો સાથે, એ દરેક દિશામાં સંકેત આપે છે. આઠમું અને બીજું અર્ધ ભાગ, દરેક પોતપોતાના માર્ગે દોડે છે; પાત્રો સોમ માટે, યોદ્ધા માટે, મહાન માટે, ઉલ્લાસભર્યા પાન માટે ઝડપે છે. અહીં, પ્રાર્થનાથી જોડાયેલ બે ઘોડાઓ, ઇન્દ્રને, મિત્રને, ગાયકને, ભજનોથી પ્રસિદ્ધ કરવા માટે ઝડપથી લાવે છે. વૃત્રના સંહારક, દાનમાં સમૃદ્ધ, પાન પાન કરીને, અમારા પાસેથી દૂર ન કરો—એ શક્તિમાન છે. તમને પાનની બूँદો, નદીઓ સમુદ્ર તરફ જાય તેમ, જાય છે; ઇન્દ્ર, તમને કોઈ પાર નથી કરી શકે. તમારી મહાનતા પ્રકાશિત થઈ છે, મહાન સત્તા, સોમપાન માટે જાગ્રત, ઇન્દ્ર, તમારો પેટ ભરી રહ્યો છે. સોમ, ઇન્દ્ર, વૃત્રના સંહારક, તમારે માટે ગમતું રહે; બूँદો તમારાં નિવાસ માટે ગમતી રહે. વૃદ્ધાવસ્થામાં જાગો, સમજજો, દરેક કુળ દ્વારા પૂજ્ય, રુદ્ર માટેના ભજનને. એ મહાન, અચળ, ધૂમ્રધ્વજ, આગળ તેજવાળું, અમને જ્ઞાન અને શક્તિ માટે પ્રેરણા આપે. એ દિવ્ય ચિહ્ન, લોકના સ્વામી, કલ્યાણકર્તા, ભજનથી અમને સાંભળે—મહાન તેજવાળા અગ્નિ. દબાવાની વિધિમાં, બહુવાર બોલાયેલા માટે, શક્તિ માટે, ગાય માટે, દાનવીર માટે, એ ભજન ગાવો. સારા દેવ, સંપત્તિ, પશુઓથી ભરપૂર દાન, ભજન પહોંચે ત્યારે, ક્યારેય રોકતા નથી. એ દુશ્મનના નાશક, કદાચ પશુઓથી ભરેલા સ્થાને જાય; પોતાની શક્તિથી, અમને દૂર ન રાખે. વિષ્ણુએ ત્રણ પગલા ભરી છે; ત્રણ વાર પગ મૂકીને, સર્વને ધૂળમાં આવરી લીધા. વિષ્ણુ, રક્ષક, અજેય, ત્રણ પગલા ભરી, ત્યાંથી ધર્મને સ્થિર રાખે છે. વિષ્ણુના કાર્ય જુઓ, જ્યાંથી પવિત્ર ધર્મ પ્રકાશિત થાય છે, ઇન્દ્રના પ્રિય મિત્ર. એ વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ પગલું, વિદ્વાન હંમેશા જુએ છે, જેમ આકાશમાં લંબાયેલ આંખ.