સામવેદઃ

વણિકોના ધનને જાણનાર દેવતાઓ માતાઓ સાથે તે ધનને પોતાના ગૃહમાં સંચય કરે છે. તેઓ સત્યના વિચારો સાથે ઘરમાટે ગીત રચે છે, જ્યાં વિચારો પરસ્પર સ્પર્ધા કરે છે. ત્રણ રંગના તેજસ્વી પંખોવાળા તેઓ તેજ સ્થાપે છે—હે દેવો, અમને ગાયોના ધન, ઘોડાની ઈચ્છા અને પુરૂષોની શક્તિ આપો. હે મનુષ્યો, આનંદિત અને પરિશ્રમી, સાચી શક્તિ ધરાવનાર, ઉત્સુક વ્યક્તિની ઈચ્છાને જાણો. અમારાં ગીતો અમર પુત્રો સાંભળે અને તેઓ અમારે પર કૃપા કરે. હે આકાશ અને પૃથ્વી, તમારે માટે અમે મહાન અને તેજસ્વી સ્તુતિ લાવીએ છીએ, જે તમારી પ્રશંસા માટે શુદ્ધ છે. તમે જાતે શુદ્ધ થઈને, પોતાના સ્વરૂપથી, સ્વશક્તિથી શાસન કરો છો અને પ્રાચીન સત્યને આગળ વધાર્યું છે. મિત્રનું સહાય મહાન છે, તે સત્યને ધારણ કરીને યજ્ઞની આસપાસ આસન ગ્રહણ કરે છે. તમારી સભામાં, મારા શબ્દો ઘૂસણખોર પક્ષી જેવી છે; હું તમને કંઈ છુપાવતો નથી. હે દાનના સ્વામી, સ્તુતિ ગાનારા, પરાક્રમી, તમારી મહિમા સુંદર વાણી સાથે પ્રસિદ્ધ થાય. હે શતશક્તિમાન, અમારી સહાય માટે ઊભા રહો, અમે મૈત્રીજનો વચ્ચે વાત કરી શકીએ. ગાયો પાણી પીવા માટે આવી છે, યજ્ઞના રસથી પરિપૂર્ણ, બંને કાનમાં સોનાના આભૂષણ સાથે. પથ્થરો ભેગા થયા છે, મધુર રસ પાત્રમાં રેડાયો છે, પાણી પાવન સ્થળે વહે છે. પૂજાથી, ઉંચા ચક્રવાળું, દૂર સુધી જતા અને કદી ન સુકાતા પ્રવાહમાંથી તેઓ પાવન રીતે વહે છે. ભગવંતની તીવ્ર સાથમાં અમે ડરતાં કે થાકતાં નથી; હે મહાન, તુર્વશ અને યાદુ માટે કરેલા તમારા મહાન કાર્યો અમે નિહાળીશું. તમારા ડાબા ભાગથી હલન ચલન કરો છો, દાતા એથી ક્રોધિત થતો નથી. મધમેળવેલી અને શોભિત ગાયો બહાર આવે છે; આવો, વહેતા અમૃતને પીઓ. હે પુરૂવસ, મારા આ ગીતો તેજસ્વી, શુદ્ધ, વિવેકશીલ અને પ્રબુદ્ધ છે—તમે ભજાવા પાત્ર છો. હજારો ઋષિ દ્વારા પૂજિત, એ સાગર જેવો વ્યાપક છે; તેની મહાનતા સાચી છે—યજ્ઞ અને જ્ઞાનીના રાજ્યમાં હું તેની શક્તિનું સ્તુતિ કરું છું. જેના માટે આર્ય અને દાસા બધા વશ છે—even શત્રુ પણ પરાજિત થાય છે. હે તેજસ્વી, તને ધન અર્પણ થાય છે. ઝડપી દેવતાઓએ મધમાખી જેવું ઘી ગાયું છે, ઋષિએ સ્તુતિ ગાઈ છે. અમારે માટે ધન અને શક્તિ પ્રસરી છે; હે ઇંદુ, નદીઓ અમારી છે. હે ઇંદુ, ગાય અને ઘોડા સાથે દબાયેલ, કુશળ, ધનવાન અને શુદ્ધ રંગવાળા, તમે ગાયોમાં સ્થાન પામો છો. હે ઇંદુ, હરીઓના સ્વામી, દૈવી, મિત્ર જેવા મિત્ર, મહાન લોકોમાં તેજસ્વી બની રહો. હે ઇંદુ, અમારાથી દેવવિરોધી અને દુશ્મનને દૂર કરો; તમે શક્તિશાળી છો, દ્વિચિત્તને દૂર કરો. તેઓ અભિષેક કરે છે, શોભિત કરે છે, એકત્રિત કરે છે; શક્તિને ઉદ્દીપિત કરે છે, મધથી અભિષેક કરે છે. સોનાની ખુરવાળાઓ પાણીમાં પ્રાણી પકડી લે છે, જ્યારે તે નદીમાંથી શ્વાસ લે છે અને ઉડે છે. વિદ્વાન, પાવન દેવને ગીત ગાઓ; મહાન પ્રવાહ વહે છે, અંધકાર દોડી આવે છે. સાપ જેવું ચામડી છોડીને તેજસ્વી આગળ વધે છે; રમતું યુવાન જેવું, પીળું દેવ આગળ વધે છે. શ્રેષ્ઠ રાજા તેજસ્વી છે, દિવસે જગતમાં સ્થાપિત છે; ઘીથી અભિષિક્ત, સુંદર, સાગર જેવા, તેજસ્વી રથવાળા દેવ ધન અને ગૃહ માટે શુદ્ધ થાય છે. આઠમું, પ્રથમ અર્ધ, સર્વ અગ્નિ સાથે, હે અગ્નિ, આ યજ્ઞ, આ વાણી, શક્તિ અને મહિમાથી પૂર્ણ થાય. યે જે શાશ્વત છે, અમે દરેક દેવની પૂજા કરીએ છીએ; તમારા માટે અર્પણ પ્રગટાવવામાં આવે છે. જનપતિ, આનંદદાયક, હોતાર અમારે માટે પ્રિય બને; અમે અમારા અગ્નિ માટે પ્રિય થાઓ. હે ઇન્દ્ર, સર્વને પાર કરનાર, અમે જનતા માટે તને બોલાવીએ છીએ; તું અમારો જ રહે. હે મહાન, આ યજ્ઞમાં અર્પણ સ્વીકારો; અમારો પોષણ વધારજો, અપરાજિત રહો. ગાયોમાં વાછરડા જેવો, વંશજ તરીકે જન્મેલો, તું તારી શક્તિથી લોકોને ઉદ્દીપિત કરે છે; તું સ્વામી છે, અપરાજિત છે. હે કૃપાળુ, તારી અદ્ભુત સહાયથી અમને દાન માટે પ્રેરણા આપ; તું, અગ્નિ, આ ધનની રથચાલક છે—અમને સુરક્ષિત આશ્રયે લઈ જા. અમારા સંતાન અને વંશજોને તારા સાથીઓ સાથે રક્ષા કર, જે કદી નિષ્ફળ અને સદા હાજર છે; હે અગ્નિ, દેવવિરોધી અને અધર્મીથી થતા અપકાર દૂર કર. હે વિષ્ણુ, તું કયું પ્રસિદ્ધ નામ ધરાવું છે, જે તું ઘેરી લે છે? મેં કહ્યું છે, ‘હું શિપિવિષ્ટ છું.’ તું તારો સ્વરૂપ અમથી છુપાવતો નહીં; જ્યારે સભામાં તું બીજા સ્વરૂપે દેખાયો હતો. હવે, હે શિપિવિષ્ટ, હું તારી અર્પણના ઘોષણા કરું છું, હે મહાન, તારા કાર્યો જાણી, હું તારી સ્તુતિ કરું છું, જંગલમાં શક્તિશાળી અને વિશાળ ક્ષેત્રના અંતે નિવાસ કરો છો. હે વિષ્ણુ, હું ‘વષટ’ બોલું છું; હે શિપિવિષ્ટ, તું અર્પણ સ્વીકારજે. મારી સ્તુતિ તને પહોંચે; તમે સૌ સદા અમને સુખ-શાંતિથી રક્ષો. હે વાયુ, હું તારા માટે, તેજસ્વી, મધુર પાનનો શ્રેષ્ઠ ભાગ લઈને આવ્યો છું; આવીને સોમ પીઓ, હે દેવ, સ્તુતિ પાત્ર, તારા સહયોગીઓ સાથે. ઇન્દ્ર અને વાયુ, તમે બંને સોમપાન પાત્ર છો; કારણ કે પ્રવાહો તમારી તરફ વહે છે, જેમ પાણી એકસાથે નીચે જાય છે. હે વાયુ અને ઇન્દ્ર, શક્તિશાળી, બળવાન, સહયોગીઓ સાથે, એ જ રથ પર સોમપાન માટે આવો. પછી, રાત્રિ દરમિયાન શોભિત થઈ, તમે ઇનામ તરફ આગળ વધો છો; જ્યારે વિચારો વિવસ્વતના પીળા દેવને આગળ ધપાવે છે. અમે તે ઉત્સાહજનક પાન તૈયાર કરીએ છીએ, જે ઇન્દ્રને પ્રિય છે—જે ગાયોએ પોતાની શક્તિથી, પ્રાચીન સમયમાં અને હવે પણ, આપ્યું છે; હે વિદ્વાનો, આવો.