સામવેદઃ

પવિત્ર યજ્ઞના સ્થળે, ઋષિઓએ અગ્નિને આહ્વાન કર્યો: “અગ્નિદેવ, આપના તેજસ્વી જ્યોતીઓ સાથે અહીં પધારો. હોતાર તરીકે અમે આપને પસંદ કરીએ છીએ; તૈયાર થયેલા હવનના દ્રવ્યોથી ભરેલી આહુતિ આપને બોલાવે છે. હવન માટે યોગ્ય, પવિત્ર કૂશ પર આવીને બેસો.” પુત્રવત શક્તિથી જન્મેલા અગ્નિ, અંગિરસ, આપને સમર્પિત ઘૃતથી ભરેલા ચૂશણ યંત્રો યજ્ઞમાં હલનચલન કરે છે. અમે આપને, ઘૃત જેવું તેજ ધરાવનાર, યજ્ઞોમાં પ્રાચીન, શક્તિના સંતાન એવા અગ્નિને શોધીએ છીએ. અમારી સ્તુતિઓ આપ સુધી પહોંચે, હે તેજસ્વી અને સુંદર અગ્નિ. શ્રદ્ધાથી ભરેલા યજ્ઞો આપના મહિમાવંત અને પ્રસિદ્ધ સ્વરૂપ સુધી પહોંચે, અને આપ અમારી સહાય કરો. અગ્નિ, શક્તિના પુત્ર, સર્વ જન્મોના જ્ઞાતા, આપ અમને ધન-સંપત્તિ આપો. આપ જ મરણધર્મી મનુષ્યોમાં અમર હોતાર છો, સર્વથી મીઠા અને વિશિષ્ટ. અગ્નિ, આપ અજય, જનસમૂહના નેતા, ઝડપથી દોડતી રથ સમાન, હંમેશા નવા છો. આપની તેજસ્વી જ્યોતિથી, ઉપાસક આપના વાહન દ્વારા પોતાના વાસસ્થાન પહોંચે છે; હે શુદ્ધ તેજવંત, નર પણ આપની કૃપાથી પોતાના ઘરમાં સુખથી પહોંચે છે. અગ્નિ, જે તમામ સ્પર્ધકોને બોલાવે છે, દેવતાઓની ઈચ્છા પૂર્ણ કરે છે અને કદી થાકતા નથી—એમના મહિમા સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે. જ્યારે પણ અમે અગ્નિને બોલાવીએ, એ શુભ ફળદાયક થાય; આપના દાન, યજ્ઞ અને સ્તુતિઓ સર્વે શુભ બની રહે. અમારા મનને શુભ અને વિઘ્નવિનાશક બનાવો, જેમ આપ યુદ્ધમાં વિજય પ્રાપ્ત કરો છો; આપણા શરીર ને મજબૂત કરો, અને આપની કૃપાથી અમને વિશાળ સંપત્તિ પ્રાપ્ત થાય. અગ્નિ, ગૌસંપત્તિથી સમૃદ્ધ, શક્તિ અને પરાક્રમના સ્વામી, સર્વ જન્મોના જ્ઞાતા, અમને મહાન યશ આપો. જે અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે, દ્રવ્યથી સમૃદ્ધ છે, તે સ્તુતિપાત્ર છે; હે નેતા, આપ અમને ધનસંપત્તિ સાથે પ્રકાશિત કરો. અગ્નિદેવ, રાજા, આપના સ્વભાવથી, રાત્રિ-દિવસ અને ઉષા સમયે, આપના તીક્ષ્ણ દાઢોથી દૈત્યોને દહન કરો. દરેક ઘરમાં, મહેમાન તરીકે સ્થાપિત, સર્વના પ્રિય અગ્નિ, હું આપના પ્રાચીન વચનને બળવાન સ્તુતિઓથી પ્રશંસા કરું છું. જેનાં માટે લોકો ઘૃતથી, યથાયોગ્ય સ્તુતિઓથી યજ્ઞ કરે છે, તે મિત્ર સમાન અગ્નિને તેઓ પુષ્કળ ભેટ આપે છે. અગ્નિ સર્વ જન્મોના જ્ઞાતા, જે દેવતાઓથી પણ આગળ, હવનને સ્વર્ગ સુધી લઈ જાય છે. પ્રજ્વલિત અગ્નિને, ધૂપ-ધૂના અને સ્તુતિથી, શુદ્ધ અને તેજસ્વી, યજ્ઞના મુખ્ય, સ્થિર ઋષિ, પાપરહિત, અનેક વરદાતા, કવિ, સર્વ જન્મોના જ્ઞાતા એવા અગ્નિને આશીર્વાદ સાથે અમે શોધીએ છીએ. અગ્નિ, અમર દૂત, દરેક યુગમાં હવનના વહનકર્તા, રક્ષક અને સ્તુતિપાત્ર તરીકે સ્થાપિત થયા છો. દેવો અને મનુષ્યો બંને, જાગૃત અને શક્તિશાળી, ગણપતિ તરીકે આપને શ્રદ્ધાથી મેળવે છે. વિભૂષિત અગ્નિ, આપ બંને નિયમોનું પાલન કરો છો; દેવદૂત તરીકે આપ સર્વ લોકમાં વિહાર કરો છો. અમે આપની બુદ્ધિ અને કૃપા માગીએ છીએ; અમારું ત્રૈલોક્ય રક્ષણ કરો. સ્ત્રીઓ આપને નિર્વાણપૂર્વક ગીતો ગાય છે, જેમ યજ્ઞમાં વાયુના ક્ષેત્રે આહુતિઓ અર્પિત થાય છે. જ્યાં આપના ત્રિસંવૃત્ત પવિત્ર કૂશ પર—even જળ પણ પગલાં મૂકે છે, ત્યાં આપ સ્થિર અને સંયુક્ત રહો છો. આ દયાળુ દેવનું પગલું, અજય માર્ગોથી ભરપૂર, શુભ છે—સૂર્યના દર્શન જેવું. સપ્તમ અને તૃતીય ભાગે, તેઓ ઈન્દ્રને પ્રાચીન સ્તુતિઓથી ગાય છે; કુશળ, સહમતિયુક્ત, રુદ્રો એ પ્રાચીન દેવની વંદના કરે છે. સોમરસના ઉલ્લાસથી ઈન્દ્રે પોતાની શક્તિ અને પરાક્રમ વધાર્યા છે; આજે પણ મહાન દેવોની જેમ, યજ્ઞમાં એના મહિમાની સ્તુતિ થાય છે. કુશળ ગાયકોએ, યજ્ઞના માર્ગદર્શકોએ, ઈન્દ્ર અને અગ્નિને સ્તુતિ કરી; હું આપની કૃપા અને ધન માગું છું. ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, તમે એક જ કાર્યથી દાસા સ્ત્રીઓના નવ્વે કિલ્લા ધ્વસ્ત કર્યા. ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, પ્રાર્થનાઓ આપને પહોંચે છે; તે સત્યના માર્ગે ચાલે છે. ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, આપની મહાન શક્તિઓ, નિવાસસ્થાન અને કલ્યાણકારી કર્મો કદી નિષ્ફળ થતા નથી. ઈન્દ્ર, શક્તિના સ્વામી, અમોને અજય માર્ગોથી સૌભાગ્ય આપો; તમે સંપત્તિ જાણો છો, અમારે તે માટે પ્રયત્ન કરીએ છીએ. દેવ, ગૌ અને ઘોડાની અનેક ભેટો આપની પાસે છે; આપના દાનમાં વિલંબ ન કરો, જે હું ઈચ્છું તે આપો. આપ ઈચ્છુકને પધારો, ધન અને સંપત્તિ આપો; ગૌ-ધન અને અશ્વ-પ્રાપ્તિ માટે મીઠાશ વધારો, હે ઈન્દ્ર. તમારી પાસે હજારોથી પણ વધુ ગૌઓ અને અશ્વો છે; અમે પુરંદર ઈન્દ્રને, આપની સહાય માટે, અમારી સ્તુતિથી પ્રસિદ્ધ બનાવ્યા. જે સર્વ સંપત્તિ દાન કરે છે, લોકોમાં આહ્લાદક પુજારી છે, તેને પ્રથમ મધપાત્ર મળે છે; એ સ્તુતિઓ અગ્નિ સુધી પહોંચે. ઘોડા જેવી વાણીવાળા, દાનશીલ, રથકૌશલ્ય ધરાવનારા, સંતતિ અને વંશમાં પણ, હે આશ્ચર્યજનક ગણપતિ, આપ દાનશીલના ધન આપો છો. હે વરુણ, મારી પ્રાર્થના સાંભળો અને આજે કૃપા કરો; હું આપની શરણમાં આવ્યો છું. હે મહાન, કઈ રીતે આપ કદી થાકતા નથી? કઈ રીતે આપ ભક્તોને સહાય અને દાન આપો છો? ઈન્દ્ર માટે જ આહુતિઓ અર્પાય છે; યજ્ઞમાં ઋત્વિજ ઈન્દ્રને બોલાવે છે; સંપત્તિ માટે અમે ઈન્દ્રને બોલાવીએ છીએ, જે ધનનો દાતા છે. ઈન્દ્રે પોતાના મહિમાથી આકાશ અને પૃથ્વી વિસ્તારી છે; પોતાની શક્તિથી સૂર્યને પ્રકાશિત કર્યો; સર્વ ભૂતમાત્ર ઈન્દ્રમાં સ્થિત છે; સોમરસ ઈન્દ્રમાં વહે છે. હે સર્વસર્જક, હવનથી વિકાસ પામો, પોતાની જ સ્વરૂપથી સ્વયં પૂજા કરો; આપની શક્તિ સાચી છે. બીજાઓ四દિશામાં ભ્રમિત થઈ જાય, અહીં અમારો દયાળુ સ્વામી બુદ્ધિમાન રહે. આ તેજસ્વી સુવર્ણ રંગથી શુદ્ધ થતો, પોતાના દળથી સર્વ દ્વેષોને જીતે છે; સૂર્યની જેમ, તેની પીઠે વહેતી ધારા તેજ આપે છે—રક્તિમ, કાંસીવર્ણ. જ્યારે એ સાત મુખે સ્તુતિઓ સાથે સર્વ સ્વરૂપે વિહાર કરે છે. પુર્વ દિશામાં વિદ્વાન રક્ષા કરે છે; તેની કિરણોથી દ્રષ્ટિપ્રદ રથ આગળ વધે છે—દિવ્ય, દૃશ્યમાન. હે વિક્રમશાળી ઈન્દ્ર, સ્તુતિઓ વિજય માટે આપને આનંદિત કરવા આવી છે; જ્યારે યુદ્ધમાં તમે અખંડિત વજ્ર બની જાઓ છો. આ રીતે, ઋષિઓએ અગ્નિ, ઈન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓના મહિમા, તેમની કૃપા અને તેમના દાનની કામના સાથે, શ્રદ્ધાપૂર્વક અને ભક્તિપૂર્વક યજ્ઞમંડપમાં સ્તુતિઓ ગાઈ, અને દેવતાઓના આશીર્વાદ માટે પ્રાર્થના કરી.