સામવેદઃ

હે જ્ઞાની, જ્યારે તમે વેદોને સોમરસના નિચોડેલા ટીપાં, ચાંદ્રમાઓ અને સોમાથી શોભાવો છો, ત્યારે તમે, બુદ્ધિમાન, સમગ્ર વિશ્વને સંકળાવતો મજબૂત ધાગો ગોઠવો છો. અદ્ભર્યુ, અમારે માટે આ નિચોડેલા રસમાંથી સોમા લાવો—શક્ય છે કે તે અમને ઇચ્છિત, પ્રશંસનીય, સ્તુતિરૂપ ફળ આપે. હવે કૃપા કરીને, પીતળા રંગના, સ્વયં-શક્તિમાન, લાલિમાભર્યા, આકાશને સ્પર્શતા સોમાની સ્તુતિમાં ભજન ગાવો. પથ્થરો વડે, હાથથી મુક્ત કરેલા સોમાને શુદ્ધ કરો; મધુર રસ વહેવા દો, મધની ધારા ચાલવા દો. સૌ નમન કરી, નજીક બેસો અને ધ્યાનથી સાંભળો; એ ટીપું, એ ચાંદ્રમાને ઈન્દ્રમાં સ્થિર કરો. સોમા, દુશ્મનોના વિનાશક, જનસમુદાયોમાં જ્ઞાની, ગાય અને દેવતાઓને આશીર્વાદ આપો, તેમની ઇચ્છા પૂર્ણ કરો. સોમા, તું ઈન્દ્ર માટે પિયાવા માટે વહે છે, આનંદ માટે; મન, જે મનનો સ્વામી છે, તે પણ વહે છે. શુદ્ધ થયેલા સોમા, અમને વીરતા અને સંપત્તિ આપો; હે ટીપા, અમને ઈન્દ્ર સાથે એક કરો. હે સૂર્ય, તું તારી કિરણોથી ઉદિત થે, કીર્તિ અને શક્તિ લાવે છે, દુષ્ટતાને દૂર કરે છે, અંધકારને હટાવીને પ્રકાશ પાથરે છે. તે ઈન્દ્ર, જેને પોતાના બળથી નવાણું કિલ્લા તોડી નાખ્યાં અને વૃત્ર નામના સાપને માર્યો—એમ વિજયી ઈન્દ્ર, અમારો મિત્ર, ઘોડા, ગાયો અને અન્નથી સંપન્ન, અમારે માટે ગાય જેવી દુધારૂ બની, અમને દયાળુ બની આશીર્વાદ આપે. તેજસ્વી દેવતા એ મહાન સોમા પીવે, યજ્ઞને ધારણ કરે, જીવન આપનાર છે, હવનમાં આનંદ મેળવે છે, પવનથી ચલિત થઈ પોતાની શક્તિથી રક્ષા કરે છે, પ્રજાને પોષે છે અને અનેક રીતે ઝળહળી ઊઠે છે. એ તેજસ્વી દેવ, જે મહાન છે, શક્તિદાતા છે, ધર્મને ધારણ કરે છે, સ્વર્ગના સિંહાસન પર સ્થિર છે; દુશ્મનોનો સંહારક, વૃત્રનો વિનાશક, દસ્યુઓ સામે સર્વશક્તિમાન, પ્રકાશનું જન્મદાતા અને દૈત્ય તથા શત્રુઓનો સંહારક છે. આ સર્વ પ્રકાશોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વવિજયી, ધનદાતા, મહાન અને સર્વત્ર પ્રકાશમાન સૂર્ય છે, જેની તેજસ્વિતા વ્યાપક રીતે ફેલાયેલી છે અને જે શક્તિમાં અડગ છે. હે ઈન્દ્ર, પિતા જેવો જ અમને જ્ઞાન આપો; હે બહુપ્રસિદ્ધ, અમને આ ગૃહમાં શીખવો જેથી અમે જીવંત પ્રકાશને પ્રાપ્ત કરી શકીએ. અજાણ્યા કે દુશ્મન લોકો કે દુષ્ટકર્મી અમને કદી હરાવી ન શકે; હે વિર, તમારી સાથે અમે સદા વહેતા જળમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થીએ. આજે, કાલે અને દરરોજ, હે ઈન્દ્ર, અમને રક્ષા આપો; હે શુભના સ્વામી, અમારા બધા ગાયકોને દિવસ-રાત રક્ષાવો. દાનમાં મહાન, વિરતા ધરાવનારા મઘવન યુદ્ધ માટે તૈયાર છે; તમારી બન્ને મજબૂત ભુજાઓ, હે શતશક્તિમાન, વજ્રને શક્તિ માટે એકઠું કરે છે. અમે સરસ્વતીનું સ્મરણ કરીએ છીએ, જે પુત્રપ્રાપ્તિ અને દાનમાં સમૃદ્ધિ આપે છે, અમને આશીર્વાદ આપે. સર્વ બહેનોમાં પ્રિય એવી સરસ્વતી, પ્રસન્ન થઈ અમારે પ્રાર્થના માટે યોગ્ય બને. અમે દિવ્ય સવિતાના ઉત્તમ તેજનું ધ્યાન કરીએ છીએ—તે અમારું ચિત્ત પ્રેરણા આપે. હે બ્રહ્મણસ્પતિ, સોમાના ધ્વનિને, કક્ષીવાનની જેમ, ઓષિજની ઈચ્છા મુજબ ગુંજાવાવો. અગ્નિ, તમે અમારા જીવનને શુદ્ધ કરો છો; અમને તેજસ્વી શક્તિ અને પોષણ આપો, દુર્ભાગ્યને દૂર કરો. અમને પૃથ્વીનું વૈભવ, સ્વર્ગની સંપત્તિ અને દેવોમાં મહાન અધિકાર આપો. સત્ય વડે તેઓ સત્ય સાથે જોડાય છે; શુદ્ધ જ્ઞાનની શોધ કરે છે; દેવતાઓ નિર્ભય બનીને શક્તિશાળી થાય છે. વરસાદ આપનારા આકાશ અને પૃથ્વી, સમૃદ્ધિના સ્વામી, દાનુમતીની વિશાળ ખીણ શોધે છે. તેઓ તેજસ્વી, ઝડપી ગતિશીલને જોડે છે, અને સ્વર્ગના પ્રકાશમાન પ્રદેશો ઝળહળી ઊઠે છે. તેઓ ઇચ્છિત લાલ, ભયાનક, વીર ઘોડાઓને રથમાં જોતે છે, શક્તિ અને ઝડપથી. નિશાની વિનાનાં માટે નિશાની, અનાઘૂષિત માટે શોભા, તમે ઉત્તમને શોભાવો છો; તમે ઉષાઓ સાથે જન્મો છો. હે ઈન્દ્ર, આ સોમા હું તારા માટે પીસું છું; તે તારા માટે શુદ્ધ થયો છે. તું તેને પી, કેમ કે તું તેને બનાવ્યું છે; તું આનંદ, એકતા અને સોમા માટે એ ટીપાને મજબૂત કર્યો છે. તે, રથની જેમ, બહુધા જોડાયેલો છે, મહાન લોકો માટે અનેક ખજાનાઓ લાવે છે; નાહુષના બધા સંતાન, સૂર્યથી જન્મેલા, વનમાં પહોંચવા માટે ઊંચા ચઢે છે. મરુતોની જેમ મજબૂત, તમે શુદ્ધ કરો છો, અખંડિત, દિવ્ય સ્વરૂપે; જળની જેમ ઝડપી, હે હજારો ધારાવાળા, યુદ્ધવિજયી, યજ્ઞ, અમારે માટે શુભતા લાવો. હે અગ્નિ, તમે સર્વ યજ્ઞોના પુજારી છો, દેવ અને માનવોમાં સ્થિર છો. તમારી આનંદદાયક જિહ્વાઓથી વિધિમાં ઉપસ્થિત થાઓ, હે મહાન, દેવતાઓનું નેતૃત્વ કરો અને તેમનું સન્માન કરો. હે વિદ્વાન અગ્નિ, તમે માર્ગો જાણો છો; યજ્ઞોમાં દેવતાઓને સીધા માર્ગે દોરી જાઓ. અમર દિવ્ય પુજારી પોતાની કુશળતાથી આગળ વધે છે, વિધિઓને પ્રેરણા આપે છે. ઝડપી ઘોડો ઘોડાઓમાં જોડાય છે, પુજારી યજ્ઞોમાં આગળ વધે છે, ઋષિ વિધિનું સાધન છે. જ્ઞાનથી, શ્રેષ્ઠે જીવના બીજને રચ્યા, કુશળતાના પિતાને સંતાનમાં સ્થિર કર્યો. પીસવામાં, સંપત્તિ, પૃથ્વી અને આકાશનો વૈભવ વહાવો; ધારો કે ધારા મહાબલવાન વાછરડાને પોષે. તેઓ પોતાનું ઉચ્ચાર જાણે છે, જેમ વાછરડાં પોતાની માતા પાસે રહે છે; તેઓ બીજાઓમાં મળતાં નથી, પરંતુ પોતાના જ સાથે રહે છે. આ રીતે, દેવતાઓ, ઋષિઓ અને પ્રકૃતિના તત્વો એકમેક સાથે સંકળાયેલી છે, યજ્ઞના પવિત્ર પ્રવાહમાં સૌનું કલ્યાણ થતું રહે છે.