સામવેદઃ

ભગવાનના દયાળુ દાનથી આપણે હંમેશા કૃપાપાત્ર બનીએ, હે પુરસ્કાર આપનારા, દુશ્મનના હાથમાં પડીએ નહીં અને આપની તેજસ્વી સહાયથી અમારે રક્ષણ મળે, અમારો માર્ગ આપના અનુગ્રહ તરફ વળે—એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. પરમ સ્વર્ગમાં, સત્ય અને શક્તિશાળી એવા ત્રણ-ત્રણ વખત સાત ગાયોએ દૂધ આપ્યું છે; ભગવાને ચાર અન્ય લોકોને અલગ કર્યા છે અને તેમને સુંદર બનાવ્યા છે. દેવતા પોતે અમૃત રસ પીધા પછી પોતાના કાવ્યથી આકાશ અને પૃથ્વી બંનેને વ્યાપી ગયા છે; તેમની પ્રસિદ્ધિથી મહાન જળો વિસ્તર્યા છે અને દેવસ્થાન જાણી શકાયું છે. આ ભગવાનના અમર અને અજેય ચિહ્નો બંને જન્મોમાં પ્રકાશે છે; એ ચિહ્નો દ્વારા તેમણે પોતાની વીરતા અને દિવ્ય શક્તિથી પવિત્ર કર્યા અને પછી પોતાના વિચારો દ્વારા રાજાને પામ્યા. હું વાયુની સ્તુતિ કરું છું, મીત્ર અને વરુણને પણ પવિત્ર કરું છું; વિદ્વાન, રથચાલક પુરુષને અને વજ્રધારી મહાન ઇન્દ્રને પણ પવિત્ર કરું છું. હું સુંદર વસ્ત્રોને, દૂધાળ ગાયોને, અને ભગવાન સોમ માટે સોનાની તેજસ્વી, ઘોડા જોડાયેલી રથોને પવિત્ર કરું છું. હું દૈવી ખજાનાઓને, પૃથ્વી પરની તમામ વસ્તુઓને પવિત્ર કરું છું, જેથી આપણે ધન પ્રાપ્ત કરી શકીએ, હે જમદગ્નિના વંશજ, એ બધું અમારે માટે પવિત્ર કરું છું. મઘવન, જ્યારે તમે વૃત્રના સંહાર માટે જન્મ્યા ત્યારે તમે પૃથ્વીને વિસ્તૃત કરી, તેને આધાર આપ્યો અને આકાશને પણ સમર્થન આપ્યું. ત્યારબાદ યજ્ઞ, સ્તોત્ર અને તેજસ્વી સ્તુતિનું જન્મ થયું; પછી તમે સર્વ ઉદ્ભવ અને જીવંત વસ્તુઓના સ્વામી બન્યા. તમે જેમ રસને પકાવ્યા તેમ, તમે સૂર્યને આકાશમાં ઉદયમાન કર્યો; જેમ તાપથી તેજ ફૂટે તેમ, સુંદર સ્તુતિઓથી યુક્ત ગીત પ્રકાશિત થવા લાગ્યું, જે ગાયક માટે મહાન છે. તમારી મહાનતા માછલી જેમ પાણી પીવે તેમ પીવામાં આવે છે, અને પાત્રની ઈચ્છા જેવો આનંદ આપે છે; તમારો સોમરસ, હે વૃષભ, અનેક દાનથી યુક્ત છે અને હજારો ગુણાંથી પુરસ્કાર આપે છે. તમારી ઈચ્છા અમારે આવે, હે વૃષભ; મહાન આનંદ અમારે મળે; વિજયી ઇન્દ્ર, અમારે પુરસ્કાર આપો. તમે વીર, વિજેતા, માનવ રથના ચાલક છો; મહાશક્તિવાન, તમે અધર્મી દુશ્મનને નાશ કરો છો, જેમ અગ્નિથી પાત્ર તેજ પામે છે. છઠ્ઠું, ત્રીજું, અડધું—પવિત્ર કરો, અમારે માટે વરસાદ લાવો; આકાશમાંથી જળની મહાન, રોગરહિત લહેર અમારે પોષણ લાવે. એ જળધારા દ્વારા પવિત્ર કરો, જેના દ્વારા ગાયો અમારે ઘરે જન્મી આવી છે. ઘી પણ એ જળથી પવિત્ર કરો, જે દેવતાઓને યજ્ઞમાં અતિપ્રિય છે; અમારે વરસાદ લાવો, પવિત્ર કરો. અમારા માટે શક્તિથી વહો, પવિત્રતાથી વહેતા રહો; દેવતાઓ અમારી ઈચ્છા સાંભળે. વહી રહેલા એ સોમે અવરોધો તોડી નાખ્યા, દુશ્મનોને દૂર કર્યા અને પ્રાચીન પ્રકાશથી તેજ પામ્યો. જે ઈચ્છે છે, જે બધું જાણે છે, જે તૈયાર છે અને માર્ગ પર ચાલે છે—એવા દરેકને એ પવિત્ર પ્રવાહ પહોંચાડે. આ સોમા સાથે, પવિત્ર, શક્તિશાળી અને દબાયેલા રસ સાથે ઇન્દ્રને સમીપ જાઓ. હે વિદ્વાન, જો તમે પિછડેલા રસ, ચંદ્ર અને સોમા સાથે વેદોને શોભાવશો, તો તમે વિશ્વના મજબૂત સૂત્રને સ્થાપિત કરો છો. હે અધ્વર્યુ, અમારા માટે એ પિછડેલા રસમાંથી સોમા લાવો; કદાચ તે અમને પ્રશંસનીય, ઈચ્છિત સ્તુતિ આપશે. તપાવાળું, સ્વયંશક્તિશાળી, લાલચટ્ટું, આકાશને સ્પર્શતું સોમાનું ગીત ગાવો. હાથે છોડવામાં આવેલા પથ્થરો વડે પિછડેલા સોમાને પવિત્ર કરો; મધુર રસ વહેવા દો, મધ વહેવા દો. નમન કરો, નજીક બેસો, ધ્યાનથી સાંભળો; એ બિંદુ, એ ચંદ્ર, ઇન્દ્રમાં સ્થાપિત કરો. વહો, હે સોમા, દુશ્મનોના સંહારક, જનસમૂહમાં વિદ્વાન, ગાય અને દેવતાઓને આશીર્વાદ આપો, તેમની ઈચ્છા પૂર્ણ કરો. હે સોમા, તમે ઇન્દ્ર માટે, આનંદ માટે પવિત્ર કરવામાં આવો છો; મન પણ, મનના સ્વામી, પવિત્ર કરવામાં આવે છે. પવિત્ર સોમા, અમને વીરતા અને સંપત્તિ આપો; અમને ઇન્દ્ર સાથે એક કરો, હે બિંદુ. સૂર્ય, તું પોતાની કિરણોથી ઉગે છે, કીર્તિ અને શક્તિ લાવે છે, દુષ્ટતાને દૂર કરે છે અને અંધકારને હરાવી પ્રકાશ આપે છે. તે જ ઇન્દ્ર, જેણે પોતાની બાહુબળથી નવાણું કિલ્લા તોડી નાખ્યા અને વૃત્ર નામના સર્પને સંહાર્યો. એવા દયાળુ, મિત્રરૂપ, ઘોડા, ગાય અને અન્નથી સમૃદ્ધ ઇન્દ્ર અમારે માટે ગાય જેવી દૂધ વરસાવે. તે તેજસ્વી દેવતા મહાન સોમા પીવે, યજ્ઞ ધારણ કરે, જીવનદાતા બને, હવનમાં આનંદ પામે; પવનથી ચલિત, પોતાની શક્તિથી રક્ષણ આપે, પ્રજાને પોષે અને અનેક રીતે પ્રકાશે છે. તે તેજસ્વી દેવતા, મહાન આધાર, શક્તિ આપનાર, ધર્મને સ્થિર કરે છે, સ્વર્ગના આસન પર સ્થિર છે; દુશ્મનનો સંહારક, વૃત્રનો વિનાશક, દસ્યુઓ સામે મહાશક્તિવાન, પ્રકાશ જન્મે છે, દૈત્ય અને પ્રતિદ્વંદ્વીઓનો સંહારક છે. આ સર્વ પ્રકાશોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વવિજયી, ધનદાતા, મહાન, સર્વપ્રકાશક સૂર્યનું પ્રકાશ સર્વત્ર વ્યાપે છે, જે શક્તિ અને સામર્થ્યમાં અડગ છે. હે ઇન્દ્ર, અમને પિતા જેવો જ્ઞાન આપો; હે બહુપ્રસિદ્ધ, અમને આ ગૃહમાં શીખવો જેથી અમે જીવંત પ્રકાશ પામી શકીએ. અજ્ઞાત કે શત્રુજન, કે દુષ્ટ લોકો અમને જીતે નહીં; હે વીર, તમારી સાથે અમે હંમેશા વહેતા જળો પાર કરી શકીએ. આજે, કાલે અને દરરોજ, હે ઇન્દ્ર, અમારો રક્ષણ કરો; હે શુભના સ્વામી, અમારા બધા ગાયકોએ દિન અને રાત્રિ રક્ષણ આપો. દયાળુ વીર, મઘવન, દાનમાં મહાન, યુદ્ધ માટે તૈયાર છે; તમારી બંને શક્તિશાળી બાહુઓએ વજ્રને બલ માટે જોડ્યા છે. અમે સરસ્વતીનું સ્મરણ કરીએ છીએ, જે અમને પુત્રપ્રાપ્તિ અને દાન આપે છે, એ અમને આશીર્વાદ આપે. પ્રિય બહેનોમાં સર્વપ્રિય સરસ્વતી, પ્રસન્ન થઈ, અમારી સ્તુતિ માટે પાત્ર બને—એવી પ્રાર્થના કરીએ છીએ.