સામવેદઃ

જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક અનેક અર્પણો સાથે ઇન્દ્રને આહ્વાન કરે છે, એના માટે ઇન્દ્રની પ્રખર શક્તિ સાચે જ પ્રાપ્ત થાય છે. લોકો ઇન્દ્રની કઠોર શક્તિની આશા રાખે છે—ક્યારે ઇન્દ્ર અધર્મી મનુષ્યને એ રીતે દળશે જેમ પગથી માટીના ઢગલાને દલાય છે? ક્યારે ઇન્દ્ર આપણા ગીતો સાંભળશે? ગાયકોએ ઇન્દ્રને ગીતો દ્વારા, સ્તોત્રો દ્વારા સ્તુતિ કરી છે; યજ્ઞકર્મમાં નિપુણ પુરૂહિતોએ, શતશક્તિમાન ઇન્દ્રને, ઘોડા જેમ યજ્ઞસ્થળે બાંધવામાં આવે છે તેમ, યજ્ઞમાં જોડ્યા છે. જ્યારે ઇન્દ્ર પર્વતની ચોટી પરથી બીજી ચોટી પર જાય છે અને અસંખ્ય અદ્ભુત કાર્યો કરે છે, ત્યારે એ વાઘા જેવો ઇન્દ્ર પોતાના લક્ષ્યને ઓળખે છે અને પોતાની ટોળકી સાથે આગળ વધે છે. હવે, ઇન્દ્ર, તમારી પીળા અને શક્તિશાળી ઘોડાઓને જોડો, જે તમને ઝડપથી અહીં લાવે છે; હે સોમપાન કરનાર, અમારી સ્તુતિનો અવાજ સાંભળો અને અમારી પાસે પધારો. હે અગ્નિ, સારી રીતે પ્રજ્વલિત, દેવતાઓને અહીં લાવો, એક યજ્ઞ માટે; પવિત્ર હોતા, આ હવન સ્વીકારો. હે વિદ્વાન, આજે અમારું યજ્ઞ અમૃતમય અને શુભ બનાવો, દેવતાઓમાં અમારા શરીર માટે કલ્યાણકર્તા. અહીં હું નરાશંસને બોલાવું છું, જે આ યજ્ઞમાં પ્રિય છે, મધુર વાણીથી, તૈયાર કરાયેલ oblation માટે. હે અગ્નિ, સુખદાયક રથમાં, દેવતાઓને અહીં લાવો, જેમની પ્રશંસા કરવામાં આવી છે; તમે મનુ દ્વારા સ્થાપિત હોતા છો. આજે, સૂર્યોદય સમયે, મિત્ર, અર્યમાન, સવિતા અને ભાગા—પાપરહિત દેવતાઓ—આપણા પર કૃપા વરસાવે. હે દાનશીલ, એ વિનાશ ખરેખર મહાન છે—એ પ્રગટ થાઓ. જે લોકો આપણાં દુઃખને પાર કરવા માંગે છે, તેઓ પરાજિત થાય. અને અધિતિ, પ્રકાશમાન રાજ્યની અધિષ્ઠાત્રી, અખંડિત વ્રતવાળી, તથા મહાન રાજાઓ—તેઓ અમારો રક્ષણ કરે. સોમપાનથી, ઇન્દ્ર, તમે પ્રસન્ન થાઓ; અમારે પર કૃપા કરો અને જેઓ પવિત્ર વાણીનો દ્વેષ કરે છે, તેમને દંડ આપો. હે મહાન, તમારા પગથી કંજુષોને દુર કરો; ખરેખર, કોઈ પણ તમારી સામે ટકી શકતો નથી. ઇન્દ્ર, તમે પિષિત અને અપિષિત અર્પણો બંનેના સ્વામી છો; તમે જ જનસમુદાયના રાજા છો. હે પ્રેરિત, સાચા વિચારો માટે જાગો; શુદ્ધ થયેલો સોમ વાસનમાં પ્રવેશી ગયો છે; કુશળ યજ્ઞકર્મીઓ, દંપતિઓ જેવી ઇચ્છાથી, તેને પોટે છે. એ શુદ્ધ થયેલો સોમ, સૂર્યની નજીક સ્થપાય છે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને આવરી લે છે; એના પ્રિયજન પણ, શ્રેષ્ઠ સહાયથી, યોગ્ય કર્મ કરનારને ધનથી વંચિત રાખતા નથી. એ સોમ, જે વૃદ્ધિ પામે છે અને શુદ્ધ થાય છે, દાનમાં ધનવાન છે—એ અમને પ્રકાશ આપે, જ્યાં આપણા પૂર્વજોએ, માર્ગ અને સૂર્ય જાણીને, પથ્થર પાર કરી આગળ ગયા. મિત્રો, બીજું કશું બોલશો નહીં, ન ડગો; ઇન્દ્રની, મહાન શક્તિની, અને પિષિત સોમની સાથે, સતત સ્તુતિ કરો. એ યુવાન વાઘા જેવો, ગાયોને ખેંચનાર, મનુષ્યો દ્વારા અજેય, દ્વેષ દૂર કરનાર, બંને પક્ષોને જોડનાર, અને સર્વશક્તિમાન છે—એ વિજયી બને છે. સ્વાદિષ્ટ ગીતો ઊંચા ઉઠે છે, ધન આપનાર, અક્ષય રથોની જેમ; સત્રાજિતના સ્તુતિગાન સમાન. કણ્વાઓ, ભૃગુઓ અને સૂર્યની જેમ, સૌએ પ્રજ્વલિત અગ્નિની શોધ કરી; ઉત્સુકોએ સ્તોત્રો દ્વારા ઇન્દ્રની મહિમા ગાઈ, અને પ્રિયમેધાએ પણ ઉચ્ચ અવાજે ગીત ગાયું. હે સોમ, દુશ્મનોને ફરતા ફરતા, અમને બળ આપો અને અવરોધો દૂર કરો; દ્વેષીઓને દુર કરો, જેમ દેવી પોતાનો દેવું ચૂકવે છે. શુદ્ધ સોમે, પોતાની શક્તિથી સૂર્ય અને વહેતી દૂધની ઉત્પત્તિ કરી છે; એ ગાયોની સાથે અને પુરંધિ સાથે દોડે છે. અમે તને આનંદથી પીએ છીએ, હે પિષિત સોમ, યુદ્ધની મહાન વિજયમાં; શુદ્ધ સોમ, તું વિજય માટે દોડે છે. સર્વત્ર વહે, હે મધુર સોમ, ઇન્દ્ર, મિત્ર, પુષણ અને ભાગા માટે. અમર અને મહાન નિવાસ માટે, એ તેજસ્વી, સ્વર્ગીય, પોષક ધારા વહેવા દો. હે ઇન્દ્ર, આ પિષિત સોમ તમે અને બધા દેવતાઓ પીઓ, જ્ઞાન અને કુશળતાના માટે. સૂર્યકિરણોની જેમ, જે પ્રસરવા ઉત્સુક છે, એ રીતે કામનાઓ સાથે જન્મે છે અને એકસાથે ચાલે છે; સૂત્રો વણાય છે, ઇચ્છાઓ ઘેરી લે છે, અને ઇન્દ્ર વિના પ્રાણશક્તિ કોઈ સ્થાન તરફ ગતિ કરતી નથી. વિચાર મધની જેમ વહે છે, આંતરિક ધ્વનિમય તેજ જાગે છે, અને વજ્ર વચ્ચે શુદ્ધિ લાવતી સોમ ધારા વહે છે—પિષકો માટે મધુર અને ઉલ્લાસભર્યા—આવરણ દૂર કરે છે. વાઘા ગર્જના કરે છે, ગાયો પાછા આવે છે, દેવતાઓ દેવપ્રસાદ માટે જાય છે; એ તેજસ્વી અવરોધને પાર કરી લે છે—અક્ષય, કલંકરહિત વસ્ત્ર જેવી સોમે તેને આવરી લીધું છે. મનુષ્યો, પોતાની કિરણોથી, બે અરણીમાંથી અગ્નિને ઉત્પન્ન કરે છે—હાથથી મુક્ત, પ્રસિદ્ધ, દુરદર્શી, ગૃહપતિ અને આહ્વાન કરવા યોગ્ય. એ અગ્નિને, હે વસુઓ, તમે મનુષ્યમાં સ્થાપ્યો છે, સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિવાળો, સહાય માટે જ્યાંથી પણ; ઘરમાં હંમેશા કુશળ. પ્રભા સાથે ચમકો, હે અગ્નિ, અમારે માટે અખૂટ તેજથી, યુવાન; તને હંમેશા વિજય પ્રાપ્ત થાય છે. આ ચિતરેલી ગાય આગળ વધે છે, પોતાની માતા પાસે, પિતા પાસે, પોતાનું નિવાસ શોધે છે. એ તેજસ્વી લોકમાં ગતિ કરે છે, શ્વાસ અને નિશ્વાસથી; મહાવૃષભે આકાશ ખુલ્લું કર્યું. એ ત્રીસ નિવાસમાં પ્રકાશે છે, વાણી ઝડપી માટે નિર્ધારીત છે; દરરોજ એ તેજસ્વીઓ સાથે નિવાસને સમીપે આવે છે. યજ્ઞને સમીપ, આપણે અગ્નિ માટે મંત્ર બોલીએ, દુરના માટે પણ, અને જે આપણું શ્રવણ કરે છે એ માટે પણ. એ, જે મિત્રોમાં પ્રથમ હતો, લોકમાં એકત્ર થયો, ઉપાસક માટે જીવનનું રક્ષણ કર્યું. અગ્નિ, સર્વજ્ઞ, અમારા ગૃહનું રક્ષણ કરો, અત્યંત શાંતિથી; અને આપણને દરેક અશુભથી બચાવો.