સામવેદઃ

દેવતાઓ જે પાવન પ્રવાહથી પોતાના શુદ્ધિકરણ માટે હંમેશાં છાનવામાંથી પસાર થાય છે, એ હજાર પ્રવાહ ધરાવતી ધારા દ્વારા પવમાની સ્તોત્રો અમને પણ શુદ્ધ કરે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. પવમાની સ્તોત્રો કલ્યાણદાયી છે—એના દ્વારા મનુષ્ય આનંદ સુધી પહોંચે છે, શુભ ભોજન મેળવે છે અને અમરત્વ પ્રાપ્ત કરે છે. અમે મહાન શ્રદ્ધા સાથે એ યુવાન અગ્નિ પાસે આવ્યા છીએ, જે પોતાના ગૃહમાં તેજસ્વી રીતે પ્રગટે છે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી વચ્ચે પ્રકાશિત થાય છે અને ચારેય દિશાઓથી આહ્વાન પામે છે. પોતાની મહિમાથી, અગ્નિ—યજ્ઞના આહ્વાનકર્તા—ઘરમાંથી સર્વ દુષ્ટતાઓ દૂર કરે છે; તે સર્વ જીવોના જ્ઞાનથી પરિપૂર્ણ છે, અમને દુઃખ અને અપ્રિય ઘટનાઓથી બચાવે અને જ્યારે અમે તેની સ્તુતિ કરીએ ત્યારે અમને દાન આપે. અગ્નિ, વરુણ અને મિત્ર—વસિષ્ઠો તમારું મનથી સન્માન કરે છે; તમારી સંપત્તિઓ અમારે માટે આનંદદાયી રહે અને તમારો આશીર્વાદ અમારે પર હંમેશાં વરસતો રહે. ઇન્દ્ર પોતાની શક્તિથી મહાન છે—વરસાદ લાવનારી ઘટા જેવો; સ્તુતિ દ્વારા તે વાછરડા જેવો બળવાન બન્યો છે. જ્યારે કણ્વાઓએ યજ્ઞમાં ઇન્દ્રને કર્તા તરીકે સ્વીકાર્યો, ત્યારે હે બંધુ, તું તેના શસ્ત્રોની વાત કર. જ્યારે અગ્નિઓ—અમરતાના વાહક—સંતાન ઉત્પન્ન કરે છે, ત્યારે પ્રેરિત લોકો પોતાની શક્તિથી ઋતનું પાલન કરે છે. શુદ્ધિકારક અગ્નિના તેજસ્વી પ્રવાહ વહે છે; જૂના પણ હંમેશાં નવી જ્વાળાથી ઉજ્જવળ છે. પવિત્ર કરનાર, શ્રેષ્ઠ રથચાલક, તેજસ્વી કિરણોથી પ્રકાશિત, સુવર્ણપ્રભ અને મારુતોના સમૂહરૂપ છે. હે શુદ્ધિકારક, તું તારા કિરણોથી વ્યાપી જા, બળ આપે, અને સ્તુતિને વીર્ય પ્રદાન કર. દબાયેલા સોમને ચારેય બાજુ વહાવા દેજે, જે શ્રેષ્ઠ અર્પણ છે; તેને ધારણ કરનાર મહાન છે—પાણીમાં પથ્થરો વડે સોમને દબાવ્યો છે. હવે શુદ્ધ થયેલો સોમ પોતાના પ્રવાહ સાથે અવરોધમુક્ત અને સુગંધિત રીતે વહે છે; દબાવામાં પણ તે પાણીમાં આનંદ પામે છે, સોમનો સ્વાદ લે છે, ગાયો દ્વારા શોભિત છે અને શ્રેષ્ઠ છે. ધ્વનિથી ભરપૂર, દુરદર્શન અને જ્ઞાનવાન સોમ—દેવતાઓનો આનંદ—દ્રષ્ટિ માટે ચારે તરફ વહે છે. એ સોમ, જીવંત, પીળો, શક્તિશાળી વાછરડો, પોતાના બે ઘોડાઓ સાથે, મહાન રાજા જેવો ગાયો માટે ઉચ્ચ ધ્વનિ કરે છે; શુદ્ધ થયેલો, નિષ્ફળતા રહિત આશ્રય શોધે છે, ગીધ જેવો ઘીથી ભરપૂર આસન સુધી પહોંચે છે. પર્જન્ય એ શિંગાવાળા મહિષનો પિતા છે, પૃથ્વીનો નાભિ છે, તેણે પર્વતોમાં પોતાનું નિવાસ સ્થાપ્યું છે; પાણી, જે તેની બહેનો છે, ગાયો તરફ વહે છે, અને તે યજ્ઞના પથ્થરો સાથે રહે છે. હે પ્રેરિત સોમ, તું વિદ્વાન સર્જનહારની મહાનતા શોધે છે, શોભિત ઘોડા જેવો પુરસ્કાર તરફ દોડી જાય છે; દુઃખ દૂર કરનાર, સુખ આપનાર સોમ, ઘીથી આવરાયેલ, તું તળાવની આસપાસ ફર. દરેક મનુષ્ય ઇન્દ્રને સૂર્યની જેમ જુએ છે; શક્તિ સાથે જન્મેલો, તેણે સંપત્તિના સ્ત્રોતો પ્રાપ્ત કર્યા છે, જેમ અમે પણ અમારો હિસ્સો મેળવ્યો છે. સંપત્તિ આપનાર ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરો, તેનું દાન શુભ છે; જે મનુષ્ય તેની ઇચ્છા રોકતો નથી, તે આપવાની ઈચ્છા પ્રેરિત કરે છે. હે ઇન્દ્ર, જેની અમને ભય છે, તેની પાસેથી અમને સુરક્ષિત કર; દયાળુ, અમારી સહાય માટે દુશ્મનને દૂર કર, અમારા શત્રુઓ અને વિરોધીઓને વિખેર. હે ધનના સ્વામી, તું મહાન સંપત્તિ અને સમૃદ્ધિ ધરાવનારો છે; દયાળુ ઇન્દ્ર, તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ, દબાયેલા સોમ સાથે તને બોલાવીએ છીએ. સોમ, તું યજ્ઞમાં આધારરૂપ, આનંદદાયી અને શક્તિશાળી છે; વહે, આનંદ અને સંપત્તિ લાવ. દબાયેલ, તું સૌથી વધુ ઉત્સાહદાયક અને પ્રેરક છે, સોમ; દરેક સ્પર્ધામાં વિજયી, સુરક્ષિત તું છે. પથ્થરો વડે સારી રીતે દબાયેલ, તું ધ્વનિ સાથે વહે, તેજસ્વી શક્તિ લાવ. વહે, હે સોમ, દેવતાઓના આનંદ માટે, તારા પ્રવાહ અને શક્તિ સાથે; વાસનામાં આવ, મીઠો સોમ, અમારું આસન. હે સોમ, તારા તેજસ્વી બિંદુઓ ઇન્દ્રના ઉત્સાહ માટે ફુલાયા છે; દેવોએ અમરત્વ માટે તને પીધો છે. અમને મળો, શુદ્ધ સોમના બિંદુઓ, અમને સંપત્તિ આપો; વરસાદથી ભરેલા આકાશ અને વહેતી નદીઓ, પ્રકાશ આપનાર, નજીક આવો. તે પીળા, ઈચ્છનીય ઘોડા આસપાસ દેવતાઓ છાનવામાંથી શુદ્ધ કરે છે, જે સર્વ દેવતાઓ સાથે આનંદપૂર્વક આગળ વધે છે. દસમાં બે તરંગો, સ્વયંપ્રભ, મિત્રરૂપ, પથ્થરે દબાયેલા, ઇન્દ્ર માટે પ્રિય અને ઇચ્છનીય સોમને વહાવે છે. ઇન્દ્ર માટે, પીવા માટે, હે સોમ, તું વૃત્રને સંહારનાર છે, તને વહાવવામાં આવે છે; જમણ હાથ ધરનાર, વીર અને આસન પર બેઠેલા માટે. વહે, હે સોમ, મહાન કુશળતા માટે, જોતાયેલા ઘોડા જેવો, સંપત્તિ માટે પુરસ્કાર જીતનાર. દબાવનાર તને શુદ્ધ કરે છે, સોમ, ઉત્સાહ અને મહાન મહિમા માટે. તેઓ નવજાત બાળક, પીળા સોમને શુદ્ધિકારકમાં ધોઈને દેવતાઓ માટે બિંદુ રૂપે તૈયાર કરે છે. ઉષાએ, દેવતાઓ નવજાત, ઝડપી, ગાયો સાથે દબાયેલા અને શોભિત બિંદુને પ્રાપ્ત કર્યો છે. અમારા ગીતો, ગાય વાછરડા પાસે જાય એમ, એ ઈન્દ્રના હૃદયને આનંદ આપનાર સુધી પહોંચે. વહે, હે સોમ, આશીર્વાદ અને ગાય માટે; પોષક અન્ન વહાવ અને સ્તુતિના સમુદ્રને વિસ્તૃત કર. જેઓ અગ્નિને પ્રગટાવે છે, યથાવિધિ દર્ભ વિછાવે છે, જેમ માટે ઇન્દ્ર યુવાન મિત્ર છે—તેમની અગ્નિસ્થાપના મહાન છે, તેમની સ્તુતિ વિશાળ છે, તેઓનું યશ વ્યાપક છે, અને તેઓ અપરાજેય છે. યુદ્ધમાં અપરાજિત, વિરો દ્વારા પસંદ કરાયેલા, બળવાન અને વીરત્વ ધરાવનાર, જેમ માટે ઇન્દ્ર યુવાન મિત્ર છે. એ ઇન્દ્ર સ્વયં સેવા કરનાર મનુષ્યને ધન આપે છે—અદમ્ય પ્રભુ.