સામવેદઃ

એક વખતની વાત છે, પવમાન સોમના મહિમા અને તેની યાત્રા વિશે એક દિવ્ય વાર્તા વર્ણવાય છે. આ સોમ, ધન-સંપત્તિથી ભરપૂર, કઠિન માર્ગો પાર કરી આરામસ્થાન તરફ વધે છે. આ પીળા-સોનેરી સોમને દસ આંગળીઓથી દબાવાય છે, અને તે પોતાના શસ્ત્ર સાથે આનંદપ્રદ યાત્રા માટે તૈયાર થાય છે. તેની વાછરડાની જેમ ગાડીને આવરણોથી સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે, અને તે હજારો ઇનામ મેળવવા માટે દોડે છે. ત્રિતા નામની સ્ત્રીઓ આ પીળા સોમને પથ્થરો વડે દબાવે છે, જેથી ઇન્દ્ર માટે પીવા માટે તે અમૃતવર્ષા બને છે. મનુષ્યોમાં આ સોમ વસે છે, વસાહતોમાં બાજ જેવી સ્થિતી ધરાવે છે અને પ્રેમી પોતાના પ્રિય તરફ જાય તેમ આગળ વધે છે. આ મદમસ્ત રસ પોતે જ પ્રકાશિત થાય છે, તે સ્વર્ગપુત્ર છે, આવરણમાં પ્રવેશી જતો એક બિંદુ છે. દબાયેલો આ પીળા સોમ પીવાના ઈરાદે ગર્જના સાથે દોડે છે, પોતાના પ્રિય નિવાસની શોધમાં રહે છે. દસ તેજસ્વી દેવીઓ તેને શુદ્ધ કરે છે, જેથી તે આનંદ માટે ઉજવાય છે. માનવો દ્વારા ચલાવાતો આ ઘોડો, સર્વજ્ઞ મનનો સ્વામી, અવરોધરહિત રીતે પોતાના લક્ષ્ય સુધી દોડે છે. દેવતાઓ માટે દબાયેલો આ સોમ સતત વહે છે, શુદ્ધિકારક દ્વારા દરેક નિવાસમાં પ્રવેશે છે. દેવરૂપ અવિનાશી સોમ પોતાનાં ગર્ભમાં પ્રકાશિત થાય છે, તે વૃત્રનો સંહારક છે અને દેવતાઓનો સૌથી પ્રિય છે. આ મહાન, ગર્જનારૂપ સોમ પોતાના દસ પ્રકારના સંબંધીઓથી પ્રેરિત થઈ પાત્રો તરફ દોડે છે. પવમાનાએ આકાશમાં સૂર્યને પ્રકાશિત કર્યો છે; શુદ્ધિકારકમાં આનંદ ઉત્પન્ન થાય છે. તેજસ્વી સૂર્ય સાથે એકરૂપ થયેલો આ સોમ વિવસ્વત સાથે ઝગમગે છે; તે વાણીનો સ્વામી અને અપરાજેય છે. પ્રશંસિત અને શુદ્ધ થયેલો આ ઋષિ પવમાના શુદ્ધિકારકમાં આનંદ પામે છે, દુશ્મનોને હરાવતો અને સ્વચ્છ કરતો. પ્રકાશ પ્રાપ્ત કરનાર આ સોમ ઇન્દ્ર અને વાયુ માટે વહે છે; શુદ્ધિકારકમાં તે કુશળતા પ્રાપ્ત કરે છે. દબાયેલો અને વાછરડાપણાંથી ભરેલો સોમ માનવો દ્વારા આગળ ધપાવવામાં આવે છે; તે સર્વજ્ઞ છે અને વનમાર્ગે ચાલતો સ્વર્ગનો મુખ્ય છે. પવમાના, ગાયોની ઇચ્છા રાખતો, તેજસ્વી બને છે; સોનેરી રંગનો ઇન્દુ સભાઓમાં વિજયશાળી બની વહે છે. શક્તિશાળી, સોનેરી અને શુદ્ધ થયેલો સોમ મધ્યાકાશમાં ઉછળે છે; ઇન્દુ, શુદ્ધ થતો, ઇન્દ્રને શોધે છે. આ શુદ્ધ થયેલો સોમ અપરાજેય માટે દોડે છે; દેવરૂપ, પરાક્રમી અને દુર્ભાષણનો નાશક છે. દબાયેલો મહાન સોમ પીવા માટે શુદ્ધિકારકમાં વહે છે; દેવરૂપ, તે દૈત્યોનો વિનાશ કરે છે. વિવેકી, સોનેરી સોમ શુદ્ધિકારકમાં ગર્જના સાથે વહે છે, પોતાના ગર્ભ તરફ દોડે છે. પવમાના ઘોડો તેજસ્વી સ્વર્ગલોકોમાં દોડે છે; દૈત્યોનો સંહારક, તે અવિનાશી લક્ષ્ય સુધી પહોંચે છે. પવમાનાએ ત્રિતાના શિખરે પોતાના સંબંધીઓ સાથે સૂર્યને પ્રકાશિત કર્યો છે. દબાયેલો વાછરડાપણાનો સોમ, વૃત્ર સંહારક, અપરાજેયોને વિશાળ જગ્યા આપે છે, ઘોડા જેવી ઝડપથી દોડે છે. આ દેવ, ઋષિથી પ્રેરિત, પાત્રો તરફ દોડે છે; ઇન્દુ, ઇન્દ્રને મહિમા આપે છે. જે પવમાની સ્તુતિઓનું પઠન કરે છે, તે ઋષિઓ દ્વારા એકત્રિત અમૃતરસને પ્રાપ્ત કરે છે, શુદ્ધ અને આનંદદાયક ભોજન ભોગવે છે. પવમાની સ્તુતિઓનું પઠન કરનારને, ઋષિઓ દ્વારા એકત્રિત આ રસ માટે, સરસ્વતી સ્વયં દુધ, ઘી, મધ અને પાણી આપે છે. હંમેશાં કલ્યાણદાયક, ઘીથી વહેતી પવમાની સ્તુતિઓ, ઋષિઓ દ્વારા એકત્રિત અમૃતરૂપ રસ, બ્રાહ્મણોમાં અમરત્વરૂપે સ્થાપિત થાય છે. પવમાની સ્તુતિઓ અમને આ લોક અને પરલોકમાં સ્થિર કરે, આ દેવીઓ દેવતાઓ દ્વારા એકત્રિત થયેલી છે. જેમ દેવતા હંમેશાં પોતાને શુદ્ધિકારકથી પવિત્ર કરે છે, તેમ હજારો ધારાવાળાં પ્રવાહથી પવમાની સ્તુતિઓ અમને શુદ્ધ કરે. પવમાની સ્તુતિઓથી કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય છે, આનંદ પ્રાપ્ત થાય છે, શુભ ભોજન મળે છે અને અમરત્વ પ્રાપ્ત થાય છે. અમે મહાન શ્રદ્ધાથી યુવાન, તેજસ્વી, પોતાના ઘરે પ્રજ્વલિત, આકાશ અને પૃથ્વી વચ્ચે ઝગમગતા, સર્વ દિશાઓથી આહ્વાન કરેલા દેવ પાસે આવ્યા છીએ. તેમના મહિમાથી અગ્નિ, સમસ્ત દુઃખો દૂર કરે છે; હે પ્રાણીઓના જ્ઞાતા, તમે અમને દુઃખ અને અપશક્તિથી બચાવો અને અમે તમારી સ્તુતિ કરીએ ત્યારે અમને દાન આપો. હે અગ્નિ, વરુણ અને મિત્ર, વશિષ્ઠો તમારું મનથી સન્માન કરે છે; તમારા ખજાના આનંદદાયક રહે અને તમે હંમેશાં અમને આશીર્વાદથી રક્ષણ આપો. ઇન્દ્ર પોતાના બળથી મહાન છે, વરસાદ લાવતી મેઘમાળા જેવો; સ્તુતિઓથી તે વાછરડાની જેમ શક્તિશાળી બને છે. જ્યારે કણ્વોએ ઇન્દ્રને યજ્ઞકર્તા બનાવ્યો, ત્યારે હે બંધુ, શસ્ત્રોની વાત કરો. જ્યારે અગ્નિઓ, અમરતાના વાહક, સંતાન ઉત્પન્ન કરે છે, ત્યારે પ્રેરિત દેવતાઓ પોતાની શક્તિથી નિયમ પાળે છે. શુદ્ધિકારક સોમના તેજસ્વી પ્રવાહ વહે છે, જૂના પણ હંમેશાં તાજા જ્યોત ધરાવે છે. શુદ્ધિકારક, શ્રેષ્ઠ રથચાલક, તેજસ્વી કિરણોથી ઝગમગતો, સોનેરી પ્રકાશથી ભરપૂર, અને મરુતોના સમૂહની જેમ છે. આ રીતે પવમાન સોમ અને દેવતાઓના મહિમા, યજ્ઞ અને સ્તુતિઓના ફળની આ પવિત્ર વાર્તા છે.