સામવેદઃ

એક વખતની વાત છે, યજ્ઞસ્થળે એક મહાન વૃક્ષ સતત સ્તુતિ પામતું હતું. માનવ સહાયથી, તે વૃક્ષ ગૌને દબાવે છે—એવી ગૌ, જે અંદરથી અતિશય દાનશીલ છે અને અસંખ્ય દાન આપે છે. એ સમયે શુદ્ધ સોમ દેવને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે: “હે ઈંદુ, અમને હજાર શક્તિઓથી ભરપૂર, અમારું પોતાનું ધન આપો.” જ્ઞાની કવિ સોમ, પ્રવાહમાં દબાયેલો, સ્વર્ગના પ્રિય અને દૂર રહેલા દેવ તરફ ગતિ કરે છે. તેની શક્તિઓ નદીની તરંગ જેવી ધ્વનિ સાથે ઊભી થાય છે; યજમાનોએ ગીત દ્વારા પથ્થરો વડે દબાણ વધાર્યું છે. જ્યારે તે સોમ ઉદ્ગમસ્થાને પહોંચે છે, ત્યારે તેની પ્રેરણાથી ત્રણ અવાજો એકસાથે ઉઠે છે—યજ્ઞ માટે ઉત્સુક. પથ્થરો વડે, સ્વચ્છ તરંગો સાથે, તે પ્રિય પીળા રંગના, મધવાળા અને શુદ્ધ થયેલા સોમને દબાવવામાં આવે છે. “હે સૌથી આનંદદાયક સોમ, વહેતા રહો; તમારા શુદ્ધિકારક સાથે, સૂર્યના સ્ત્રોતને સ્થાપિત કરો,” એવી પ્રાર્થના થાય છે. એ સોમ, ગૌ અને રાત્રીથી શોભિત થઈ, ઈન્દ્રના પેટમાં પ્રવેશ કરે છે. ફિલ્ટર વડે, આનંદદાયક સોમ બધે વહે છે; નવી આવક સાથે નીચે ઉતરે છે. એ જ સમયે, દિવોદાસ માટે, સોમે શમ્બરાને તોડી નાંખ્યો; ત્યારબાદ તુર્વશ અને યદુને પણ. “હે સોમ, ઘોડા, ગૌ અને સોનાથી ભરપૂર, અમારી આસપાસ હજારગણી પોષણવાળી ધારા વહાવો.” વિઘ્નોને દૂર કરી, સોમ નિર્વિઘ્ન વહે છે અને ઈન્દ્રના નિવાસસ્થાન તરફ જાય છે. “અમને મહાન ધન આપો, દુશ્મનોને હરાવો અને અમને વીર પ્રસિદ્ધિ આપો,” એવી પ્રાર્થના થાય છે. સોમ જ્યારે દાન માટે શુદ્ધ થાય છે ત્યારે એના ધનને ન તો સેંકડો ન તો ચોરીયેલા ધન ઘટાડી શકે. એ જ શુદ્ધિકારક વડે વહો, જેના દ્વારા તમે સૂર્યને તેજ આપ્યું અને માનવજળને હલાવ્યું. સૂર્યએ એટશાને યુક્ત કર્યો; શુદ્ધિકારક, midspaceમાં મુસાફરી માટે, સજાગ છે. એ રથને પીળા ઘોડા જોડવામાં આવ્યા છે; સૂર્ય યાત્રા માટે તૈયાર છે; અને તેઓ સોમને ‘ઈન્દ્ર’ કહે છે. યજ્ઞમાં અગ્નિદેવને અગ્નિઓ સાથે સંયુક્ત કરીને સૌથી યોગ્ય દૂત બનાવો—એવો અગ્નિ, જે મનુષ્યોમાં સ્થિર, શક્તિશાળી, મહાન, તેજસ્વી, શુદ્ધ અને ઘૃતપોષિત છે. એ અગ્નિ, ચરોતરમાં ઘોડાની જેમ ધ્વનિ કરે છે, મહાનતામાં જન્મે છે, સંવરાણથી અલગ પડે છે; પવન તેની જ્યોતિને અનુસરે છે અને તેનું કાળું માર્ગ સ્થાપિત થાય છે. હે અગ્નિ, તાજેતરમાં જન્મેલા અને શક્તિશાળી, તમારી અમર લાકડીઓ હંમેશા ચાલે છે; લાલ ધૂમ્રપટ આકાશ સુધી જાય છે; દૂત તરીકે, અગ્નિ, તમે દેવો સુધી પહોંચો છો. પછી યજમાન ઈન્દ્રને બોલાવે છે, દુશ્મનના મહાસંહાર માટે તેની શક્તિથી પ્રેરણા આપે છે—તે મહાબલવાન વૃષભ બને. ઈન્દ્રને પ્રભુત્વ માટે નિર્મિત, સૌથી શક્તિશાળી, તેજસ્વી, પ્રસિદ્ધ અને સોમની જેમ બનાવવામાં આવ્યો છે. વાણી દ્વારા, વજ્ર એકત્ર થાય છે—શક્તિશાળી, અવિનાશી, ભયાનક અને અખંડિત, જે સતત વધે છે. પુરૂહિત પથ્થરો વડે દબાયેલા સોમને શુદ્ધિકારક પાસે લાવે છે, ઈન્દ્ર માટે પીવા માટે શુદ્ધ કરે છે. ઈંદુ, દેવો અને મારુતો તારા આનંદદાયક રસમાં ભાગ લે છે. પથ્થર વડે, સ્વર્ગમાંથી શ્રેષ્ઠ અને મધુર સોમ દબાવો, વજ્રધારી ઈન્દ્ર માટે. કુશળ રસ, સ્વર્ગને આધાર આપે છે, શુદ્ધ થાય છે; દેવો અને મનુષ્યો દ્વારા પ્રશંસિત પીળો સોમ, ઘોડાની જેમ મુક્ત થાય છે, અવરોધ વિના પ્રવાહ કરે છે. વીર જેવી ઉત્સુકતાથી, આત્મતેજસ્વી સોમ, પોતાના મિત્રોની સાથે ઈન્દ્રની શક્તિને ઉશ્કેરે છે; દબાયેલ અને જ્ઞાની દ્વારા માર્ગદર્શન પામેલો સોમ પ્રવૃત્ત થાય છે. શુદ્ધ સોમ, ઈન્દ્રની શક્તિથી તરંગોમાં ફૂલતો, નિવાસસ્થાનોમાં પ્રવેશ કરે છે; વાદળમાંથી વીજળીની જેમ વહે છે અને જ્ઞાનથી અમને સદાયની શક્તિ આપે છે. ઈન્દ્ર, પૂર્વ, પશ્ચિમ કે ઉત્તરથી મનુષ્યો દ્વારા બોલાવવામાં આવે ત્યારે, તે હંમેશા સહાયક રહે છે અને તુર્વશનો રક્ષક છે. જ્યારે ઈન્દ્ર, રૂમા, રૂશમ અથવા શ્યાવક સાથે આનંદ કરે છે, ત્યારે કણ્વાઓ હૂમ સાથે તેની પૂજા કરે છે; ઈન્દ્ર, શક્તિદાતા, તેમના બોલાવામાં આવો. ઈન્દ્ર બંનેને સાંભળે છે અને આ વાણી પાસે આવે છે; દયાળુ, સોમપાન માટે બોલાવાયેલ, મહાશક્તિશાળી, જ્ઞાનથી આવે છે. વૃષભ સ્વામી માટે, જ્ઞાનોએ શક્તિથી આસન રચ્યું છે; તે પ્રથમ આસન પર બેસે છે, કેમ કે તેનું મન સોમની ઈચ્છા રાખે છે. દેવ, લાંબા આયુષ્ય માટે શુદ્ધ થાઓ; તમારો આનંદ ઈન્દ્ર સુધી પહોંચે; યોગ્ય ક્રમમાં વાયુ સુધી જાઓ. શુદ્ધ સોમ, તમે અમને ધન અને યશથી આનંદિત કરો; હે ઈંદુ, સાગરમાં પ્રવેશો. પુનઃપુનઃ શુદ્ધ થતા, જ્ઞાની અને આનંદદાયક સોમ, દુશ્મનોને દૂર કરો; દેવોના શત્રુઓને બહાર કરો. હે ઈંદુ, અમને સૌથી વધુ વિજયી અને તેજસ્વી ધન આપો, સેંકડો-હજારોમાં ભરપૂર. હું તમારી કૃપા ઈચ્છું છું, હે ધનદાતા, હે પ્રિય, અમને, અધીર્ગુઓને, તમારી સૌથી નજીકની, સૌથી પસંદગીની દયા પ્રાપ્ત થાય. ધ્વનિ કરતો સોમ આનંદથી બધે વહે છે; એ ધારા, યજ્ઞમાં ઊંચે ઉઠી, તેજથી આગળ વધે છે અને ગૌઓને શોધે છે. શુદ્ધ થાઓ, હે સોમ, મહાસાગર, દેવોના પિતા, સર્વ લોકને ધારણ કરનારા!