સામવેદઃ

દેવતાઓએ સર્વવ્યાપક પરમાત્માને યજ્ઞનું નાભિરૂપ, સર્વસંપત્તિનું આસન, મહાન અને શક્તિશાળી સ્વરૂપે પ્રગટ કર્યો. તેઓ યજ્ઞના ચિહ્નરૂપ, વિધિ-રથના સારથી એવા પરમાત્મામાં આનંદ અનુભવે છે. ત્યારબાદ, મહાન અને વિશાળ શાસન ધરાવતાં, તેજસ્વી અને પ્રભાવશાળી મિત્ર અને વરુણની સ્તુતિ માટે પ્રેરિત ગીતો ગવાય છે. મિત્ર અને વરુણ, જેમનું મૂળ ઘૃતમાં છે, તેઓ દેવીયતાઓમાં પણ દેવીય ગણાય છે અને દેવોમાં પ્રસિદ્ધ છે. પૃથ્વી અને આકાશ બંનેમાં આપની મહાન શક્તિ અમારે માટે સદૈવ મજબૂત રહે, કેમ કે આપનું શાસન દેવોમાં પણ મહાન છે. આ સમયે, ઇન્દ્રને તેજસ્વી પ્રકાશ સાથે આવવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવે છે. અમારા હાથથી શુદ્ધ કરાયેલે, નાના-નાના ભાગે પિરસાયેલાં પીણાં ઇન્દ્ર માટે તૈયાર છે. મંત્રોથી પ્રેરિત થઈ, જ્ઞાનીઓની સાથે, ઇન્દ્રને પિરસાયેલા સોમ અને ગાયકોએ ગવાયેલા સ્તુતિગીતો સુધી આવવાનું કહેવામાં આવે છે. પિંગળવર્ણ ઇન્દ્રને ઉત્સાહપૂર્વક આમંત્રિત કરવામાં આવે છે કે, તેઓ અમારી હિત માટે પિરસાયેલ સોમને સ્થાપિત કરે. ત્યારબાદ, સર્વને આવરી લેતાં, જ્વાળાવાળાં અને પોતાની જીભથી અંધકારને પ્રકાશમાં ફેરવતાં અગ્નિની સ્તુતિ થાય છે. જે અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે, તે ઇન્દ્રની કૃપા લાવે છે અને એવો મનુષ્ય પુષ્કળ પ્રતિષ્ઠા માટે જળપ્રાપ્તિ કરે છે. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, બંને માટે, ઝડપી અને પુરસ્કાર લાવતી ભેટો અમને અને અમારા ઘોડાઓને સલામત રીતે માર્ગે લઈ જાય એવી પ્રાર્થના થાય છે. સોમના ટીપા ઇન્દ્રના નિવાસસ્થાને દોડે છે; જેમ મિત્ર મિત્રને ક્યારેય છોડતો નથી, અને યુવાન યુવતીઓમાં આનંદ અનુભવે છે, તેમ સોમ પણ અનેક માર્ગે પાત્રમાં વહે છે. આપના આનંદદાયક, કુશળ અને પ્રશંસનીય વિચારો સભામાં આગળ વધે છે; તેઓ રમતાં પિંગળવર્ણને શોધે છે, સ્તુતિઓ તેને ઘેરી લે છે, ગાયોની આસપાસ દુધ એકઠું થાય છે. હે સોમ, પોષક રસથી ભરપૂર બનીને અમારું કલ્યાણ કર, શુદ્ધ થયેલો ઇંદુ, તરંગો સાથે વહે. જે અમારે માટે દિવસમાં ત્રણ વાર ખેંચાય છે, તે અમને ઉર્વર જમીન, સંપત્તિ, મધમય બળ અને વીર્ય આપતું રહે. કોઈ કાર્ય વ્યર્થ નથી, તે ક્યારેય નષ્ટ થતું નથી, પણ સદૈવ ફળદાયી છે. જેમ ઇન્દ્ર યજ્ઞ દ્વારા સર્વવ્યાપી, અપરાજેય અને શક્તિશાળી બને છે, તેમ. તેમાં દ્રઢતા, તીવ્રતા અને યુદ્ધમાં વિજયીપણા છે, જેમાં મહાન શક્તિઓ મુક્ત થાય છે. જ્યારે તે જન્મે છે, ત્યારે ગાયો એકઠી થાય છે અને આકાશ-પૃથ્વી નિર્વિઘ્ને જોડાય છે. મિત્રો, શુદ્ધિકરણ માટે બેસો અને ગીત ગાવો. જેમ બાલક યજ્ઞ દ્વારા શોભાયમાન થાય છે, તેમ તેને તેજ માટે ઘેરી લો. તેને, વત્સને માતાઓ પાસે છોડતાં જેમ, મુક્ત કરો—જીવનપ્રાપ્તિ માટે. દૈવી મદમાં, દ્વિજોમાં તેને પ્રસિદ્ધિ મળે તેવી પ્રાર્થના થાય છે. જે કાર્ય કુશળતા લાવે છે, તેને સમૃદ્ધિ માટે, અને મિત્ર-વરુણ માટે શાંતિ માટે શુદ્ધ કરો. હજારો પ્રવાહવાળું, સદા તાજું અને શુદ્ધ સોમ યંત્રમાંથી વહે છે. તે જ મહાન, હજારો બીજવાળું, જળથી ધોઈને, ગાયોથી શોભિત થઈ, પ્રકાશિત થાય છે. હે સોમ, પુરુષોએ પથ્થરથી પિરસી, પીવા માટે તૈયાર કર્યો છે, તું ઇન્દ્રના પેટ સુધી જા. દૂર દેશમાં પિરસાયેલા, અહીં પિરસાયેલા અને રથવાળાં દેશમાં પિરસાયેલા સોમ—all, દરેક સ્થાનના. અર્જિકા વિધિમાં, ગૃહમધ્યે અને પાંચ જાતિઓમાં પિરસાયેલા સોમ—all remembered. એ બધા દૈવી સોમ અમારે માટે આકાશમાંથી વરસાદ વરસાવે, વીર્ય આપે. હે વત્સ, સર્વોચ્ચ સ્થાનેથી મન તારી તરફ જાય છે; અગ્નિ, હું તારી સ્તુતિ કરું છું. તું અનેક સ્થળે સુમેળ ધરાવનારો, સર્વ દિશાનો સ્વામી છે; યુદ્ધમાં, અમે તને પکارીએ છીએ. વિજય માટે, યુદ્ધમાં, અમને સહાય માટે અગ્નિને બોલાવીએ છીએ, જે સ્પર્ધામાં સુંદર ભેટ આપે છે. હે ઇન્દ્ર, તું અમને બળ અને વીર્ય આપ, મહાન, વિદ્વાન અને યુદ્ધમાં વિજયી; અમને યુદ્ધવિજેતા વીર આપ. હે ભગવાન, તું અમારો પિતા છે; હે મહાન, તું અમારી માતા છે. તેથી, અમે તારી કૃપા માગીએ છીએ. હે શક્તિશાળી, બહુવાર પોકારવામાં આવનાર, વિજયી, હું તને સંબોધું છું; અમને વીર્યશક્તિ આપ. હે ઇન્દ્ર, જે સુંદર ભેટ અહીં નથી, એ તારી તરફથી અમને પ્રાપ્ત થાય; અમને બંને પ્રકારની સંપત્તિ આપ. હે ઇન્દ્ર, જે તારે યોગ્ય અને સ્વર્ગીય લાગે, એ અમને આપ; તારી પ્રજ્વલિત, અચૂક ભેટ અમને જાણી શકાય. હે ક્રુશર, તારો મન પ્રસિદ્ધ અને વિશાળ છે, સર્વ દિશામાં પ્રયત્નશીલ છે; એથી તું વિજય માટે પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરે છે. પંચમ, પ્રથમ ભાગમાં, મારુતગણ યુવાન, પિંગળવર્ણ સોમને શુદ્ધ અને શોભિત કરે છે; ઋષિ ગીત અને કાવ્યથી, કવિ સોમ યંત્ર પાર કરી ધ્વનિ કરે છે. જેનું મન ઋષિવત છે, જે ઋષિની જેમ વર્તે છે, તે સ્વર્ગમાં તેજસ્વી, હજારો માર્ગદર્શક છે, કવિઓના માર્ગે ચાલે છે; ત્રીજું સ્થાન, મહાન સોમ તેજ માટે શાસન કરે છે. શ્યેન, પક્ષી, વહનકર્તા, ગોવિંદ, દ્રપ્સ, શસ્ત્રધારી, જળના તરંગ સાથે, સમુદ્ર તરફ જાય છે; મહાન એ ચોથું સ્થાન ઓળખે છે. આ સોમો ઇન્દ્રની પ્રિય ઇચ્છા પૂરી કરે છે અને તેની વીર્યશક્તિને પ્રગટ કરે છે. શુદ્ધ થતાં, સોમો અશ્વિનીકુમારો અને વાયુ સાથે આગળ વધે છે; તેઓ અમને ઉત્તમ બળ આપે. હે સોમ, ઇન્દ્રની કૃપા માટે શુદ્ધ થા, હૃદયને ઉદ્ભવિત કર, દેવસ્થાને સ્થિર થા. સાત પ્રેરિત ઋષિઓ તને શુદ્ધ કરે છે, વહાવે છે; વિધિમાં ઋષિ તને અનુસરે છે.