સામવેદઃ

એક સમયે, યજ્ઞસ્થળ પર દેવતાઓને પ્રસન્ન કરવા માટે ઉદ્યત થયેલા ઋષિ અને યજમાનોએ પ્રાર્થના કરી: “ઇન્દ્ર અને આદિત્યો અમારી યજ્ઞક્રિયા, આપણા શરીર અને સંતાનને સ્થિરતા અને સુરક્ષા આપે.” તેઓ ફરી વિનંતી કરે છે: “ઇન્દ્ર, આદિત્યો અને મરુતો અમને સર્વ રોગો માટે ઉપચાર આપે.” પછી તેઓ આનંદપૂર્વક ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે—વૃત્રના સંહારક, પ્રેરણાદાતા, જેને ગાન ગાવું તેને આનંદ આપે છે. મરુતગણ તેજસ્વી પ્રકાશથી ઝગમગતાં, યુવાન અને પ્રસિદ્ધ ઇન્દ્રની પ્રશંસા કરે છે. યજ્ઞકર્તાઓ ઇચ્છે છે કે તેઓ મધુરતામાં નિવાસ કરતાં ઇન્દ્રની નજીક જાય અને ધન તથા જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે. આ સમયે, દેવતાઓમાંનું એક મહાન દેવ, જેમ ઉશનાસ જ્ઞાનનું પ્રસાર કરે છે, તેમ દેવતાઓના મૂળને જાહેર કરે છે. મહાવ્રતી, શુદ્ધ, તેજસ્વી, વરાહ રૂપે, ગર્જના કરતાં પગલાં ભરે છે. ત્રિવિધ માપે હંસગણો, શક્તિશાળી, બળવાન વૃષભો સાથે આગળ વધે છે; મિત્રો એ અજેય, ગર્જનારવાળાની વાત કરે છે. પછી તે વિશાળ મહિમાવાળાની ગતિમાં જોડાય છે; ગાયો તે રમતમાં વ્યર્થ જ માપે છે; તિક્ષ્ણ શિંગાવાળો, સોનાની જેમ તેજસ્વી, દિવસે દેખાય છે, રાત્રે શુદ્ધ થાય છે. ગર્જના કરતાં, ઝડપથી દોડતાં રથોની જેમ, સહાયરૂપે આગળ વધે છે; સોમા ધન મેળવવા પહોંચી જાય છે. આ બધા, રથોની જેમ પ્રેરિત, હાથમાં સ્થાપિત થાય છે; ધારકો, કળાગારોની જેમ કાર્ય કરે છે. સોમા રાજાઓની જેમ ગૌવત્સથી શોભાયમાન છે; યજ્ઞ સાત વ્યવસ્થાપકોની જેમ ગોઠવાય છે. ગર્જના કરતાં બિંદુઓ આનંદ માટે, બળ અને ગાન સાથે વહે છે; તે મધ જેવી મીઠાસથી વહે છે. પ્રકાશ પીવાવાળાઓ ઉષા (પ્રભાત)નું ધન વધારે છે; શક્તિશાળીઓ સમૃદ્ધિ વ્યાપક રીતે ફેલાવે છે. વિચારોના પ્રાચીન દ્વારો, સક્રિય, ખુલે છે; વૃષભની ઊર્જા ધરાવનારા ઝડપી હોય છે. સાત જન્મેલા પુરૂહિતો, એકમનથી, એકમાત્ર માર્ગની શોધ કરે છે. જેમ નાભિ નાભિમાં સ્થિત હોય છે, તેમ મેં તેને સૂર્યના દર્શન માટે ગોઠવ્યું છે; હું ઋષિના સંતાનને આગળ લાવું છું. સ્વર્ગના પ્રિય આસન તરફ, જે પુરૂહિતોએ છુપાવ્યું છે, સૂર્ય પોતાની દૃષ્ટિથી નરે છે. બિંદુઓ સત્યના માર્ગે, તેજસ્વી સ્વરૂપે વહે છે; તેમની ગોઠવણી એ દેવના જોડાણ છે. મધનું વિશાળ પ્રવાહ જળમાં વ્યાપી જાય છે; હવન, હવનોમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રસંશા પામે છે. વનયુક્ત વૃષભ, વાણીમાં શ્રેષ્ઠ, ગર્જના કરે છે; સાચો યજ્ઞ ગૃહોમાં સ્થિર રહે છે. જ્યારે શક્તિથી શુદ્ધ થયેલો ઋષિ કર્મોમાં ફરતો રહે છે, ત્યારે તે પ્રકાશના લોકની પ્રાપ્તિ માટે પ્રયત્ન કરે છે. શુદ્ધિકર્તા, રાજાની જેમ, લોકોમાં બેઠો છે, શત્રુઓને જીતે છે, જ્યારે જ્ઞાની તેને પ્રેરણા આપે છે. પ્રિય, સોનાની જેમ તેજસ્વી દેવ વનમાં બેઠો છે, અવિનાશી પ્રવાહોથી ઘેરાયેલો છે; ગર્જનાવાળો મનથી પ્રશંસા પામે છે. તે પવન, ઇન્દ્ર અને અશ્વિનીઓ સાથે, ઉલ્લાસપૂર્વક પોતાના ધર્મ સાથે આગળ વધે છે. મિત્ર, વરુણ અને ભાગા માટે મધની તરંગો તેમની વ્યવસ્થા અને શક્તિ સાથે વહે છે. બંને લોક અમને ધન, મધુરતા, જીત માટેની શક્તિ, પ્રસિદ્ધિ અને સંચિત ખજાના આપે. હવે, અગ્નિ, આનંદ અને જ્ઞાનના સ્ત્રોત, તને અમે આજના રક્ષક તરીકે પસંદ કરીએ છીએ—વિસ્તૃત અને આશ્રયદાતા. હે સૌમ્ય, યોગ્ય, વિદ્વાન અને વિચારોમાં તપસ્વી, તને આજના રક્ષક તરીકે પસંદ કરીએ છીએ—વિસ્તૃત અને આશ્રયદાતા. હે ધનદાતા, શુભ સલાહ અને ઉત્તમ કર્મો આપનાર, તને આજના રક્ષક તરીકે પસંદ કરીએ છીએ—વિસ્તૃત અને આશ્રયદાતા. દેવતાઓએ અગ્નિને ઉત્પન્ન કર્યો—જગતના, સ્વર્ગના શિખરથી જન્મેલા, પૃથ્વીનું આધાર, ઋષિ, રાજા, જનતાનો મહેમાન, હંમેશા નજીક, હવનપાત્ર. બધા અમર દેવતાઓ, હે નવજાત અગ્નિ, તારી સાથે બાળકની જેમ આનંદ કરે છે; તારી શક્તિથી તેઓ અમરતા પામ્યા, જ્યારે તું પોતાના માતા-પિતા વચ્ચે તેજથી પ્રકાશિત થયો. દેવોએ જગતના અગ્નિને યજ્ઞનું નાભિ, ધનની બેઠક, મહાન અને શક્તિશાળી તરીકે ઉત્પન્ન કર્યો; તેઓ તેમાં આનંદ કરે છે—યજ્ઞના રથચાલક, યજ્ઞનું ચિહ્ન. મિત્ર અને વરુણ માટે પ્રેરણાદાયક ગીત ગાવો—તેમના મહાન અને વિશાળ શાસન માટે, જે તેજસ્વી છે. એ બે રાજા, મિત્ર અને વરુણ, જેમનું મૂળ ઘીમાં છે, દેવોમાં દેવત્વથી પ્રસિદ્ધ છે. તમારું શાસન, પૃથ્વી અને આકાશમાં મહાન, અમારે માટે શક્તિશાળી રહે; દેવોમાં તમારું શાસન મહાન છે. ઇન્દ્ર, તું તેજસ્વી પ્રકાશ સાથે આવ; અમારા હાથે દબાવેલા પેય તારા માટે શુદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે, નાના પ્રમાણમાં. ઇન્દ્ર, પ્રાર્થનાથી પ્રેરિત, જ્ઞાનીઓ સાથે, દબાવેલા સોમા અને ગાયકોના સ્તુતિગીતો પર આવ. ઇન્દ્ર, ઉલ્લાસપૂર્વક, હે પિંગળ, સ્તુતિગીતો પર આવ; અમારો દબાવેલો સોમા અમારે હિત માટે સ્થાપિત કર. તેને સ્તુતિ કરો, જે પોતાની જ્વાળા વડે સર્વને આવરી લે છે, જે પોતાની જીભ વડે અંધકારને પ્રકાશમાં ફેરવે છે. જે પ્રજ્વલિત છે, તે ઇન્દ્રની કૃપા માટે બોલાવે છે—એવો મનુષ્ય મહાન પ્રતિષ્ઠા માટે જળ પ્રાપ્ત કરે છે. અંતે, તે ઝડપી, વિજયલક્ષી દાન અમને અને અમારા ઘોડાઓને સુરક્ષિત રીતે લઈ જાય—ઇન્દ્ર અને અગ્નિ માટે, અમારી યાત્રા માટે.