સામવેદઃ

નદીઓના પવિત્ર સંતાન, દસગણી પાવનતા ધરાવતાં, સૂર્યકિરણોથી ઉજાગર થતાં, ઋષિઓ તેને શુદ્ધ કરે છે અને જાહેર કરે છે. પ્રસન્ન કરાયેલ સોમ, ઈન્દ્ર અને વાયુ સાથે જોડાઈ, સૂક્ષ્મ છાણમાંથી પસાર થાય છે અને સૂર્યકિરણોમાં એકરૂપ બને છે. આ સોમ અમારે માટે, વાયુ માટે, પૂષણ માટે, તથા મિત્ર અને વરુણ માટે મધુર અને મનોહર બની વહે છે. અમે ઈન્દ્ર સાથેની અમારી સભાઓ ધન-સંપન્ન, પુષ્ટિકારક અને આનંદદાયી થાય એવી આશા રાખીએ છીએ, જેથી અમે આનંદ અનુભવી શકીએ. મહાન ઈન્દ્ર, પોતાની શક્તિથી યુક્ત થઈ, ગાયકોએ બોલાવ્યા છે, જેમ રથનું ચક્ર ઝડપથી વળે છે, તેમ તમે આવો. શતશક્તિમાન ઈન્દ્ર, જ્યારે પણ તમે ગાયકની ઇચ્છા પૂર્ણ કરો છો, તમારી શક્તિથી રથના ચક્રની ગતિથી આવો. આકાશમાં તેજસ્વી, અમારે શુભ સ્વરૂપ આપો એવી પ્રાર્થના સાથે, અમે તમને ગાયનું મધુર દુધ દોહે તેમ અર્પણ કરીએ છીએ. સોમપાન કરનાર દેવ, અમારાં અર્પણો પર આવો, સોમ પીઓ; દાનશીલતામાં ગૌદાનથી મળતો આનંદ તમારો છે. પછી અમે તમારી કૃપાની મર્યાદા જાણી શકીએ, તમે અમને છોડીને દૂર ન જાઓ, અહીં પધારો. ઈન્દ્ર, જ્યારે તમે પ્રભાતની જેમ આકાશ અને પૃથ્વીને ભરી દો છો, ત્યારે તમે મહાન રાજા, પ્રજાનાં સ્વામી છો; દિવ્ય માતાએ, કલ્યાણમય માતાએ તમને જન્મ આપ્યો છે. તમે લાંબી અંકુશધારી, માર્ગદર્શનરૂપ શસ્ત્ર ધારણ કરનાર વિદ્વાન છો; ભૂતકાળના પગલાંથી, દયાળુ, અમારે પણ યમની જેમ ચાલવું છે; એ દિવ્ય માતાએ તમને જન્મ આપ્યો છે. મૃત્યુલોકના દુર્વ્યવહાર દૂર કરો, દુશ્મનની સ્થિતિ નબળી અને સ્થિર કરો, જે અમને આક્રમણ કરે છે તેને અમારે નીચે પાડી દો; એ દિવ્ય માતાએ તમને જન્મ આપ્યો છે. પર્વત પર દબાવવામાં આવેલ સોમ, ધ્વનિ સાથે છાણમાંથી વહે છે; તેની પ્રસન્નતામાં તમે સર્વત્ર વ્યાપક છો. તમે જ પ્રેરક, ઋષિ, દબાવવાથી જન્મેલા મધુર; પ્રસન્નતામાં સર્વત્ર વ્યાપક છો. બધા દેવોએ એકસાથે તમાં પાન કર્યું છે; પ્રસન્નતામાં તમે સર્વત્ર વ્યાપક છો. જે ધન લાવનાર, સંપત્તિનો નેતા, હવનનો અધિકારી, શુભ નિવાસનો સ્વામી સોમ દબાવવામાં આવે છે. જેના સોમને ઈન્દ્ર, મારુત, ભગા પીવે છે, જેના દ્વારા અમે મીત્ર-વરુણ સાથે કાર્ય કરી શકીએ, ઈન્દ્રની મહાન સહાય મેળવી શકીએ. તમારા મિત્ર માટે, આનંદ માટે, શુદ્ધ થયેલા માટે ગીત ગાઓ; બાળકને પ્રસંશાથી ખુશ કરો તેમ અર્પણોથી તેને પ્રસન્ન કરો. વાછરડું પોતાની માતાઓ પાસે દોડે તેમ, સોમનું બિંદુ દબાવાય છે; વિચારોથી શોભાયમાન, દેવો માટે તૈયાર થાય છે. દબાવાયેલ સોમ કુશળતા, શક્તિ અને આનંદ માટે તૈયાર થાય છે; મધુરતાથી ભરપૂર, દેવોને અર્પણ થાય છે. આ સોમરસ, બિંદુઓ અમારે માટે શુદ્ધ થાય છે, માર્ગદર્શક, મિત્રતાપૂર્વક, નિષ્કલંક, સ્વયંભૂ, પ્રકાશને જાણનારા. પવિત્ર, વિદ્વાન સોમા, શિર ધારી, વીરની જેમ તેજસ્વી, ઘૃતમાં સ્થિર અને વિજયી છે. પથ્થરોથી દબાવેલા, ગાયની ચમકતી ચામડી પર ચિહ્નિત, સર્વ દિશાઓથી અમને પુષ્ટિ આપે, ધન લાવનાર બને. આ શુદ્ધિક્રિયા દ્વારા, સોમ, ધન-સંપત્તિમાં વહે, સરોવર સુધી પહોંચ, ધારા બની વહે; જેને પવન રોકી શકતો નથી, જેને જ્ઞાની પુરુષો સ્થાપે છે. આ શુદ્ધિક્રિયા દ્વારા, સોમ, પ્રસિદ્ધિનાં સ્થાન સુધી વહે, સ્પર્ધા માટે વૃક્ષની જેમ સાઠ હજાર ખજાનો ઝાડી નાખ. દબાવવાની ક્રિયામાં તેનું વૃષભ જેવું મહાન નામ છે, દેહમાં, છાણમાં કે પાત્રમાં હોય; છુપાયેલો તે સુવાસિત કરે છે, ભીની બનાવે છે, દુશ્મનને દૂર કરે છે, મૂર્ખને દૂર કરે છે. અગ્નિ, તમે અમારાં નજીકના અને રક્ષક છો; શુભ અને આશ્રયરૂપ રહો. અગ્નિ ધનની ખ્યાતિ ધરાવતો ખજાનો છે; તેજસ્વી, પધારો, અમને ધન આપો. તેજસ્વી, ઉજ્જ્વળ અગ્નિ, હવે અમે અમારી અને મિત્રોની કૃપા માગીએ છીએ. ઈન્દ્ર અને બધા દેવતાઓ હવે અમારો સંગાથે બેસે, આ લોકોમાં અમારી સાથે રહો. ઈન્દ્ર, આદિત્ય સાથે, અમારું યજ્ઞ, શરીર અને સંતાન સ્થાપિત કરે. ઈન્દ્ર, આદિત્ય અને મારુત સાથે અમને ઔષધિઓ આપે. ઈન્દ્ર, વૃત્રનાશક, પ્રેરક, તમારા માટે ગાન ગાવો, જે તમને આનંદ આપે છે. પ્રકાશથી ચમકતા મારુત સ્તુતિ કરે છે; યુવાન, પ્રસિદ્ધ ઈન્દ્રનું ગાન થાય છે. મધુરતામાં વસતાં, અમે ઈન્દ્ર, તમારી પાસે જઈએ અને ધન અને વિદ્યા પ્રાપ્ત કરીએ. ઉશનાસની જેમ જ્ઞાનની જાહેરાત કરતા દેવ, દેવોનાં ઉદ્ભવનું વર્ણન કરે છે; મહાન પ્રતિજ્ઞા ધરાવતો, શુદ્ધકંઠ, તેજસ્વી વારાહ, પગલાં સાથે ગર્જના કરે છે. હંસો, ત્રિવિધ માપથી, વલંદર વાછરડાં સાથે ગયા છે; મિત્રો એકત્ર થઈ, પવિત્ર, અજેય, ગર્જનારા એકની વાત કરે છે. તે વિશાળ કીર્તિવાનના માર્ગમાં જોડાય છે; ગાયો વ્યર્થ રમનારને માપતી નથી; તિક્ષ્ણશીંગ, સુવર્ણમય, દિવસે દેખાય છે, રાત્રે શુદ્ધ થાય છે. ધ્વનિ કરનારા, ઝડપથી દોડતાં રથોની જેમ, સહાયક બની આગળ વધે છે; સોમા ધન મેળવવા દોડે છે. પ્રેરણા પામીને, રથોની જેમ, હાથે સ્થિર થાય છે; વહન કરનાર, શિલ્પીઓની જેમ, કાર્ય કરે છે.