સામવેદઃ

ઇન્દ્ર અને సోમ, તમે બંને કલ્યાણના સ્વામી છો, પશુધનની રક્ષા કરનાર છો અને સર્વના રક્ષક છો. અમારા યજ્ઞ અને પ્રાર્થનાઓને સફળ બનાવો, કેમ કે તમે શાસક છો. ઇન્દ્ર, તું સદા ઉત્સાહ અને શક્તિ માટે વધ્યો છે, તું વિરાટ શક્તિશાળી છે, વૃત્રનો સંહારક છે અને મનુષ્યોના યુદ્ધોમાં અમારો સહારો છે. અમે તને મહાયુદ્ધોમાં પુકારીએ છીએ—યુદ્ધમાં અમને વિજય આપ. તુ હીરોનું નેતૃત્વ કરે છે, તું દાનમાં અગ્રગણ્ય છે, નમ્ર ભક્તને પણ તું ધન આપે છે. જે યજમાન સોમને પિડે છે, તેને તું સંપત્તિ આપે છે. જ્યારે યોદ્ધાઓ યુદ્ધ માટે ઉદ્દીપિત થાય છે, અને પુરસ્કાર બહાદુર માટે નિર્ધારિત થાય છે, ત્યારે તારા ઉત્સાહવર્ધક ઘોડા તૈયાર કરી દે. તું કોને વિજય આપશે, કોને ધન આપશે? હે ઇન્દ્ર, અમને ધન આપ. ગાયો મધુર, સરસ અને ભરપૂર મધ પીવે છે; અને જે ઇન્દ્ર સાથે, મહાન શક્તિ સાથે આનંદ કરે છે, તેઓ ધનવાન બને છે અને સૂર્યની સત્તાને અનુસરે છે. એ ચિતરંગ ગાયો ઇન્દ્ર માટે સોમ પિડે છે; ગાયો ઇન્દ્રને પ્રિય છે, તે જ વિજળી અને બાણ તૈયાર કરે છે, તેઓ પણ ધનવાન છે અને સૂર્યની સત્તાને અનુસરે છે. જ્ઞાનીજન શ્રદ્ધાપૂર્વક તેની મહિમાની સેવા કરે છે; તેઓ એના અનેક પ્રાચીન યજ્ઞો કરે છે, એ પણ ધનવાન બની, સૂર્યની સત્તાને અનુસરે છે. એ સોમ, જે ઉત્સાહ માટે પિડાયો છે, જળોમાં કુશળ છે, પર્વતોમાં વસે છે અને ગૃધ્રની જેમ પોતાના સ્થાન પર સ્થિર થયો છે. પવિત્ર સોમ, જેમાં કોઈ દોષ નથી, દેવોના વાયુથી ચલિત થાય છે, જળમાં ધોઈને, મનુષ્યોએ પિડીને, ગાયોના દૂધથી વધુ મીઠો બને છે. ઘોડા જેમ યોકમાં સજ્જ થાય છે, તેમ તેને પણ મધુર અમૃતરૂપ રસથી સજ્જ કરવામાં આવે છે. હે બલવાન દેવ, તું મહાન કીર્તિવાન છે, યજ્ઞને પ્રેરણા આપે છે, મધ્યપાત્ર ખોલ. હે કુશળ, પાત્રમાંથી પિડાયેલો રસ બોલાવીને, લોકમાટે અગ્નિ સમાન, વર્ણના સ્વામી, વહે—સોમા, આકાશમાંથી વરસાદ પાડી, ગાયોની પ્રાપ્તિ માટે અને જ્ઞાન માટે ધારા વહે. મહાન માતા-પિતાના સંતાન રૂપે સોમ પ્રકાશ ફેલાવે છે, તે સત્યના તેજને ઉદ્ભવાવે છે; તે બધાને પ્રિય બને છે અને વિભાજન વિના એકત્ર રાખે છે. તું ત્રિતના પથ્થર સુધી પહોંચ્યો, ગુપ્ત સ્થાન શોધ્યું; યજ્ઞના સાત સ્થાન સાથે તું પ્રિયસ્થાને પહોંચ્યો. ત્રિતના ત્રણ આધારથી તું પીઠ પર આગળ વધ્યો, માર્ગ માપ્યો; તેના યોક સારી રીતે ગોઠવેલા છે. તું, પવિત્ર થઈને, શક્તિ માટે વહે, છાણથી શુદ્ધ થયેલો, પિડાયેલો સોમ, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ અને દેવો માટે મધથી પણ વધુ મીઠો છે. હે પીળાશ, તું વિચારોથી શુદ્ધ થાય છે, છાણમાં, નિર્વિકાર; જેમ માતાઓ નવજાત વાછરડાને ઘેરે છે, તેમ તું પણ પવિત્રપણે તારો માર્ગ કરે છે. તું આકાશ અને પૃથ્વીને તારી મહાશક્તિથી આવરી લે છે; તું આવરણ દૂર કરે છે, પવિત્રતાથી મહાન બની. ઉત્સાહવર્ધક સોમ ધન માટે, ગાયો માટે, શક્તિથી ભરપૂર અને ઉત્તમ રીતે વહે છે; ઇન્દ્ર માટે, શક્તિ માટે, ઉત્સાહ માટે; તે દાનવને સંહારે છે, દુશ્મનને દૂર કરે છે, વિશાળ માર્ગ બનાવે છે, લોકોમાં રાજા બને છે. પછી, મધ સાથે મિશ્રિત, છાણથી ગાળાયેલો, પથ્થરથી દૂધિયાળો સોમ વહે છે; તે ઉત્સાહવર્ધક છે, ઇન્દ્રની મિત્રતામાં આનંદ પામે છે, દેવ માટે દેવ છે અને ઉત્સાહ માટે ઉદ્ભવ કરે છે. પવિત્ર થતો દેવ સોમ વ્રતપૂર્વક વહે છે, દેવોને પોતાના રસથી તૃપ્ત કરે છે; તે સત્યમાં આચ્છાદિત છે અને ધર્મને ધારે છે; દસ આંગળીઓ તેને અડગ શિખરે રક્ષા કરે છે. હે અગ્નિ, અમર અને તેજસ્વી દેવ, અમે તને પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ; તારી મહાન યુદ્ધમય કીર્તિ પ્રકાશે, અને જ્યારે તું પ્રજ્વલિત થાય ત્યારે ગાયક માટે સ્વર્ગીય ફળ લાવ. હે અગ્નિ, સ્તુતિ અને હવન સાથે, પ્રકાશમાન, અજોડ, લોકોના સ્વામી, હવનના વહનકર્તા, અમે તને પુકારીએ છીએ; ગાયક માટે પોષણ લાવ. બંને ચમચા, હે તેજસ્વી અગ્નિ, તારા માટે ભરાયા છે; અને તું અમારા સ્તુતિથી તૃપ્ત થા, બલવાન સ્વામી; ગાયક માટે પોષણ લાવ. ઇન્દ્ર માટે સામગાન ગાઓ, પ્રેરિત, મહાન અને શક્તિશાળી માટે; પ્રાર્થનાના સર્જક, જ્ઞાની અને સ્તુત્ય માટે. હે ઇન્દ્ર, તું સર્વવિજયી છે; તું સૂર્યને પ્રકાશમાન બનાવ્યો, તું સર્વનિર્માતા, સર્વદેવ અને મહાન છે. તારા તેજથી તું ઝડપથી પ્રકાશના લોકમાં જાય છે, દેવો; અને હે ઇન્દ્ર, તું મિત્રતામાં પ્રવેશ્યો છે. સોમ તારા માટે પિડાયો છે, હે મહાશક્તિશાળી ઇન્દ્ર; શક્તિ સાથે આવો. તારી શક્તિ પૂર્ણ થાઓ, જેમ સૂર્ય કિરણોથી આકાશને ભરતો જાય છે. હે વૃત્રના સંહારક, તારા રથ પર ઊભા થા, તારા બે ઘોડા પ્રાર્થના વડે જોડાયેલા છે. પથ્થર પોતાની અગ્નિથી તારો મન અમારું કલ્યાણ કરે. ઇન્દ્રના બે ઘોડા, જેને કોઈ રોકી શકે નહીં, તેને ઋષિની સ્તુતિ અને મનુષ્યોના યજ્ઞ તરફ લઈ જાય છે. પ્રકાશમાન સોમ, યજ્ઞનો આનંદ, પ્રિય અને મધુર, વહે છે—દેવોના પિતા, સંપત્તિના સર્જક. તે અમૂલ્ય, પ્રશંસનીય, આનંદદાયક અને શક્તિવર્ધક ધન આપે છે. ધ્વનિ સાથે, શક્તિશાળી સોમ પાત્ર તરફ દોડી જાય છે, સ્વર્ગના સ્વામી, શતધારા, વિવેકી. પીળાશ સોમ મિત્રના ગૃહોમાં બેસે છે, નદીઓથી શુદ્ધ થાય છે, નદીઓ સાથે વાછરડા જેવો. નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ, પવિત્ર સોમ આગળ વધે છે; વાણીમાં શ્રેષ્ઠ, તું ગાયોમાં જાય છે; શક્તિમાં શ્રેષ્ઠ, તું મહાધન જીતે છે, સોમ, જે તને પિડે છે, તે સજ્જ શસ્ત્રો ધરાવે છે. ઝડપદાર, શક્તિશાળી, વાછરડાની જેમ સોમ ધન માટે, ઘોડાઓ માટે, તેજસ્વી અને વીર્યથી ભરપૂર વહે છે. સત્યમાં જીવતા લોકોના હાથોથી પવિત્ર થયેલા, બંને હાથ વચ્ચે ધોઈને, તે અવિચલિત નાળામાં વહે છે. દિવ્ય અને ભૂમિ પરના સર્વ ધન, હે સોમો, ભક્ત માટે વહે; મધ્યલોકના ધન પણ વહે. દેવશક્તિથી, છાણમાં પવિત્ર થા, હે આનંદદાયક સોમ; મહાન બિંદુ, ઇન્દ્રના સૈન્યમાં પ્રવેશ. શક્તિશાળી, પ્રચુર, વાછરડા જેવો સોમ, તું સર્વોત્તમ છે; તારા નિર્ધારિત સ્થાન પર પ્રવેશ. પ્રિય મધુર રસ પિડાયો છે, પ્રેરિત સોમની ધારા વહે છે; હે જ્ઞાની, જળો તારા માટે વહે છે. મહાન નદીઓ તારા તરફ વહે છે, હે સોમ, જ્યારે તું ગાયોથી આવૃત થાય છે.