సచా యదాసు జహతీష్వత్కమమానుషీషు మానుషో నిషేవే । అప స్మ మత్తరసన్తీ న భుజ్యుస్తా అత్రసన్రథస్పృశో నాశ్వాః
వారితో కలిసి, నేను మానవుల్లో కోరికను వదిలిపెట్టినప్పుడు, మానవుడిగా మానవుల్లో సేవ చేశాను. అప్పుడు, మత్తులో ఉన్న వారు నన్ను ఆస్వాదించలేదు; రథాన్ని తాకిన వారు, ఆ గుర్రాలు, అదృశ్యమయ్యారు.
యదాసు మర్తో అమృతాసు నిస్పృక్సం క్షోణీభిః క్రతుభిర్న పృఙ్క్తే । తా ఆతయో న తన్వః శుమ్భత స్వా అశ్వాసో న క్రీళయో దన్దశానాః
ఒక మానవుడు అమృత స్వరూపిణుల మధ్య నిరాసక్తుడై, భూమిపై నివసించే వారితో కలిసి యజ్ఞాల్లో పాల్గొనకపోతే, ఆ స్వరూపాలు తమ అందంతో మెరిసిపోతాయి. అవి ఆటలో ఉన్న గుర్రాల్లా, చంచలమైన కుర్రగుర్రాల్లా, తాము తాము అలంకరించుకున్నవిగా కనిపిస్తాయి.
విద్యున్న యా పతన్తీ దవిద్యోద్భరన్తీ మే అప్యా కామ్యాని । జనిష్టో అపో నర్యః సుజాతః ప్రోర్వశీ తిరత దీర్ఘమాయుః
మెరుపులా మెరిసుతూ, మేఘగర్జన లేకుండానే పడిపోయింది. నా ప్రియమైన కోరికలను తీసుకెళ్లింది. మంచి వంశంలో పుట్టిన ఆ ఉర్వశి జలాల్లో జన్మించింది. ఉర్వశి! ఆ మనిషికి దీర్ఘాయువు కలిగించు.
జజ్ఞిష ఇత్థా గోపీథ్యాయ హి దధాథ తత్పురూరవో మ ఓజః । అశాసం త్వా విదుషీ సస్మిన్నహన్న మ ఆశృణోః కిమభుగ్వదాసి
నీవు గోపాలుని పనికోసం ఇలా పుట్టావు. అందుకే, పురూరవా! నీవు నీ బలాన్ని పెట్టావు. జ్ఞానవంతుడా! నేను నిన్ను కోరుకున్నాను, కానీ నీవు నాతో ఉండలేదు; నా మాట వినలేదు. నీవు ఏమి ఆనందించావు?
కదా సూనుః పితరం జాత ఇచ్ఛాచ్చక్రన్నాశ్రు వర్తయద్విజానన్ । కో దమ్పతీ సమనసా వి యూయోదధ యదగ్నిః శ్వశురేషు దీదయత్
కొత్తగా పుట్టిన కుమారుడు ఎప్పుడు తండ్రిని వెతుకుతాడు? నిజాన్ని తెలుసుకొని కన్నీరు కారుస్తాడు? మనసు కలిసిన భార్యాభర్తలను ఎవరు వేరు చేయగలరు? అగ్ని అత్తింట్లో వెలిగినప్పుడు?
ప్రతి బ్రవాణి వర్తయతే అశ్రు చక్రన్న క్రన్దదాధ్యే శివాయై । ప్ర తత్తే హినవా యత్తే అస్మే పరేహ్యస్తం నహి మూర మాపః
నేను చెప్పుతున్నాను: ఆమె కన్నీరు కారుస్తుంది, ఆమె మామిడికోడల కోసం అత్తను అరవజేస్తుంది. అందుకే, నిన్ను నేను దూరం పంపుతున్నాను—ఇంకెవరినైనా వెళ్ళు; మూర్ఖుడా! నన్ను తాకవద్దు.
సుదేవో అద్య ప్రపతేదనావృత్పరావతం పరమాం గన్తవా ఉ । అధా శయీత నిరృతేరుపస్థేఽధైనం వృకా రభసాసో అద్యుః
ఈ రోజు మంచి దేవుడు ఎటువైపు అయినా నిర్బంధం లేకుండా, దూరమైన ప్రదేశానికి వెళ్లిపోవాలి. అక్కడ అతడు నాశనపు ఒడిలో పడుకోవాలి; అక్కడ ఆకలితో ఉన్న నక్కలు అతన్ని తినివేయాలి.
పురూరవో మా మృథా మా ప్ర పప్తో మా త్వా వృకాసో అశివాస ఉ క్షన్ । న వై స్త్రైణాని సఖ్యాని సన్తి సాలావృకాణాం హృదయాన్యేతా
పురూరవా! నీవు చనిపోవద్దు, నన్ను వదిలిపోవద్దు; దుష్టమైన నక్కలు నిన్ను నాశనం చేయవద్దు. నిజంగా, స్త్రీలకు స్నేహం ఉండదు; ఆడనక్కల హృదయాలు కూడా ఇలానే ఉంటాయి.
యద్విరూపాచరం మర్త్యేష్వవసం రాత్రీః శరదశ్చతస్రః । ఘృతస్య స్తోకం సకృదహ్న ఆశ్నాం తాదేవేదం తాతృపాణా చరామి
నేను మానవుల మధ్య విచిత్రంగా ప్రవర్తించినా, నాలుగు శరదులు, రాత్రులు అక్కడే గడిపాను. ప్రతి రోజు ఒకసారి కొద్దిగా నెయ్యి తిన్నాను; దానితోనే తృప్తిగా ఇప్పుడు వెళ్తున్నాను.
అన్తరిక్షప్రాం రజసో విమానీముప శిక్షామ్యుర్వశీం వసిష్ఠః । ఉప త్వా రాతిః సుకృతస్య తిష్ఠాన్ని వర్తస్వ హృదయం తప్యతే మే
అంతరిక్షంలో సంచరించే వసిష్ఠుడు ఉర్వశిని వెతుకుతున్నాడు. మంచి పనులకు ఫలితం నీ దగ్గరే ఉంది; దయచేసి దూరం పోవద్దు—నా హృదయం బాధతో మండుతోంది.
ఇతి త్వా దేవా ఇమ ఆహురైళ యథేమేతద్భవసి మృత్యుబన్ధుః । ప్రజా తే దేవాన్హవిషా యజాతి స్వర్గ ఉ త్వమపి మాదయాసే
ఐల! దేవతలు నీకు ఇలా చెబుతున్నారు: నీవు మరణానికి బంధువు వంటివాడవు. నీ సంతానం దేవతలకు హవిస్సు సమర్పిస్తారు; నీవు కూడా స్వర్గంలో ఆనందించు.
ప్ర తే మహే విదథే శంసిషం హరీ ప్ర తే వన్వే వనుషో హర్యతం మదమ్ । ఘృతం న యో హరిభిశ్చారు సేచత ఆ త్వా విశన్తు హరివర్పసం గిరః
ఓ మహాబలుడు! నీ కోసం సభలో నేను స్తోత్రాలు చెబుతున్నాను; నీ కోసం ఆనందాన్ని కోరుతున్నాను. హరివర్ణులైన వారు అందంగా పోసే నెయ్యిలా, నీ మహిమను గానం చేసే పాటలు నీ వద్దకు చేరాలి.
హరిం హి యోనిమభి యే సమస్వరన్హిన్వన్తో హరీ దివ్యం యథా సదః । ఆ యం పృణన్తి హరిభిర్న ధేనవ ఇన్ద్రాయ శూషం హరివన్తమర్చత
హరివర్ణుడిని పూజించే వారు, ఆకాశంలో ఉన్న దేవాలయంలో నెయ్యి పోసినట్టు, హరివర్ణులను సమర్పిస్తారు. వారు ఆ హరివర్ణుడిని పాలు ఇచ్చే ఆవుల్లా నింపుతారు. శక్తిమంతుడైన ఇంద్రునికి హరివర్ణులతో కూడిన స్తోత్రాలు చేయండి.
సో అస్య వజ్రో హరితో య ఆయసో హరిర్నికామో హరిరా గభస్త్యోః । ద్యుమ్నీ సుశిప్రో హరిమన్యుసాయక ఇన్ద్రే ని రూపా హరితా మిమిక్షిరే
అతని ఆయుధం పసుపు రంగు, ఇనుప వజ్రం. అతని చేతుల్లో హరివర్ణుడు స్వేచ్ఛగా ఉన్నాడు. మహిమతో, అందమైన ముఖంతో, హరివర్ణుడి కోపంతో, ఇంద్రునిలో హరివర్ణుల రూపాలు ఏర్పడ్డాయి.
దివి న కేతురధి ధాయి హర్యతో వివ్యచద్వజ్రో హరితో న రంహ్యా । తుదదహిం హరిశిప్రో య ఆయసః సహస్రశోకా అభవద్ధరిమ్భరః
ఆకాశంలో దీపంలా హరివర్ణుడి గుర్తు వెలిగిపోతుంది; వజ్రాయుధం కూడా హరివర్ణంగా మెరిసిపోతుంది. అతడు ఇనుప దవడలున్న పామును వేలు వేలు ముల్లులతో పొడిచి, హరివర్ణుడి బలాన్ని చూపించాడు.
త్వంత్వమహర్యథా ఉపస్తుతః పూర్వేభిరిన్ద్ర హరికేశ యజ్వభిః । త్వం హర్యసి తవ విశ్వముక్థ్యమసామి రాధో హరిజాత హర్యతమ్
పసుపు జుట్టు కలిగిన ఇంద్రా! నిన్ను పూర్వ కాలంలో యజ్ఞకారులు స్తుతించారు. నీవు హరివర్ణుడవు, నీ శక్తి అంతా హరివర్ణమే; నీ దయ కూడా హరివర్ణంలో పుట్టినదే, అత్యంత మధురమైనదే.
తా వజ్రిణం మన్దినం స్తోమ్యం మద ఇన్ద్రం రథే వహతో హర్యతా హరీ । పురూణ్యస్మై సవనాని హర్యత ఇన్ద్రాయ సోమా హరయో దధన్విరే
వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఆనందదాయకుడైన ఇంద్రుని, రెండు హరివర్ణ గుర్రాలు రథంపై తీసుకెళ్తున్నాయి. అతనికోసం అనేక హరివర్ణ సొమపానాలు సిద్ధమయ్యాయి; ఇంద్రునికోసం హరివర్ణులు సొమాన్ని పోశారు.
అరం కామాయ హరయో దధన్విరే స్థిరాయ హిన్వన్హరయో హరీ తురా । అర్వద్భిర్యో హరిభిర్జోషమీయతే సో అస్య కామం హరివన్తమానశే
కోరిక కోసం హరివర్ణులు సొమాన్ని పోశారు; స్థిరమైనవారికి హరివర్ణ గుర్రాలు వేగంగా జోడించబడ్డాయి. ఎవరు హరివర్ణ గుర్రాలతో సంతోషిస్తారో, వారు తమ కోరికను, హరివర్ణ ఆనందాన్ని పొందుతారు.
హరిశ్మశారుర్హరికేశ ఆయసస్తురస్పేయే యో హరిపా అవర్ధత । అర్వద్భిర్యో హరిభిర్వాజినీవసురతి విశ్వా దురితా పారిషద్ధరీ
హరివర్ణ మీసాలు, హరివర్ణ జుట్టు, ఇనుప కవచం ధరించినవాడు, హరివర్ణుని రక్షణలో బలవంతుడయ్యాడు. గుర్రాలతో, శక్తివంతుడిగా, సమూహాలకు నాయకుడిగా, హరివర్ణులతో అన్ని కష్టాలను దాటి పోతాడు.
స్రువేవ యస్య హరిణీ విపేతతుః శిప్రే వాజాయ హరిణీ దవిధ్వతః । ప్ర యత్కృతే చమసే మర్మృజద్ధరీ పీత్వా మదస్య హర్యతస్యాన్ధసః
రెండు స్రువాలు వేరు పెట్టినట్టు, నీ పసుపు రంగు గలవారు వేరు చేశారు; వేగంగా పరిగెత్తేవారు బహుమతి కోసం విడిపోగా, నీవు హవనం కోసం ఆ పసుపు గలవారిని పాత్రలో శుభ్రంగా కడిగి, మధురమైన సోమరసం తాగినప్పుడు ఆనందంగా ఉన్నావు.
ఉత స్మ సద్మ హర్యతస్య పస్త్యోరత్యో న వాజం హరివాఁ అచిక్రదత్ । మహీ చిద్ధి ధిషణాహర్యదోజసా బృహద్వయో దధిషే హర్యతశ్చిదా
ఆనందదాయకుడి ఇంట్లో, పందెం గుర్రంలా, బహుమతి కోసం గుర్రము ఉత్సాహంగా కేకలేసింది. గొప్ప బలముతో, పోషణతో, ఆనందాన్ని పంచే దేవుడు, ఇతర ఆనందదాయకుల మధ్య కూడా మహత్తర శక్తిని స్థాపించాడు.
ఆ రోదసీ హర్యమాణో మహిత్వా నవ్యంనవ్యం హర్యసి మన్మ ను ప్రియమ్ । ప్ర పస్త్యమసుర హర్యతం గోరావిష్కృధి హరయే సూర్యాయ
భూమి, ఆకాశం అంతటా నీవు గొప్పతనంలో పొగడబడుతున్నావు; నా ప్రియమైన ఈ స్తోత్రాన్ని నీవు ప్రతి సారి కొత్తగా ఆనందంగా అనుభవిస్తున్నావు. ఓ ప్రభూ! పూజకునికి, సూర్యునికి, ఆ ఆనందదాయకమైన గోవుల నివాసాన్ని చూపించు.
ఆ త్వా హర్యన్తం ప్రయుజో జనానాం రథే వహన్తు హరిశిప్రమిన్ద్ర । పిబా యథా ప్రతిభృతస్య మధ్వో హర్యన్యజ్ఞం సధమాదే దశోణిమ్
ప్రజల గుర్రాలు నిన్ను రథానికి చేరవేయాలని, పసుపు కేశమున్న ఇంద్రా, కోరుకుంటున్నాను. నీవు ఇష్టమైనట్టు సమర్పించిన మధుర రసం తాగు, ఆనందదాయకుడా, పది ఋత్వికులతో కూడిన యజ్ఞాన్ని ఆమోదించు.
అపాః పూర్వేషాం హరివః సుతానామథో ఇదం సవనం కేవలం తే । మమద్ధి సోమం మధుమన్తమిన్ద్ర సత్రా వృషఞ్జఠర ఆ వృషస్వ
మునుపు పిండిన సోమరసాలు నీకోసం, ఇప్పుడు ఈ సవనం కూడా పూర్తిగా నీకే. ఓ ఇంద్రా, మధురమైన సోమరసం బలంగా తాగు; ఓ పరాక్రమవంతుడా, అది నీ కడుపులో ఒక్కసారిగా పోయేలా చేయు.
యా ఓషధీః పూర్వా జాతా దేవేభ్యస్త్రియుగం పురా । మనై ను బభ్రూణామహం శతం ధామాని సప్త చ
దేవతలకు మునుపు, మూడు యుగాల కిందట పుట్టిన ఆ ఔషధులను, వాటి వందలు, ఏడు నివాసాలను ఇప్పుడు నేను ప్రకటిస్తున్నాను.
శతం వో అమ్బ ధామాని సహస్రముత వో రుహః । అధా శతక్రత్వో యూయమిమం మే అగదం కృత
ఓ తల్లులారా, మీకు వంద నివాసాలు, వెయ్యి రూపాలు ఉన్నాయి. అందుకే, శతక్రతువులారా, మీరు నా మనిషిని రోగరహితుడిగా చేయండి.
ఓషధీః ప్రతి మోదధ్వం పుష్పవతీః ప్రసూవరీః । అశ్వా ఇవ సజిత్వరీర్వీరుధః పారయిష్ణ్వః
పుష్పాలతో నిండిన, ఫలాలను పంచే ఔషధులారా, మీరు ఆనందించండి; వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాల్లా, మీరు మమ్మల్ని రక్షణతో దాటించండి.
ఓషధీరితి మాతరస్తద్వో దేవీరుప బ్రువే । సనేయమశ్వం గాం వాస ఆత్మానం తవ పూరుష
ఔషధులారా, దేవతలుగా, తల్లులుగా మిమ్మల్ని నేను సంభోదిస్తున్నాను; ఓ మనవా, గుర్రం, ఆవు, వస్త్రం, మీ ఆత్మను నేను పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
అశ్వత్థే వో నిషదనం పర్ణే వో వసతిష్కృతా । గోభాజ ఇత్కిలాసథ యత్సనవథ పూరుషమ్
మీ నివాసం అశ్వత్థ వృక్షం క్రింద, మీ వాసస్థలం ఆకులో ఉంది. మీరు మనిషిని జన్మించేటప్పుడు, ఆవు నుండి పుట్టారని అంటారు.
యత్రౌషధీః సమగ్మత రాజానః సమితావివ । విప్రః స ఉచ్యతే భిషగ్రక్షోహామీవచాతనః
ఔషధులు రాజులు సభలో చేరినట్టు ఒకచోట చేరినప్పుడు, ఆ ముని వైద్యుడిగా, రోగాలను పోగొట్టే కాపరిగా పిలవబడతాడు.