ఏతే వదన్తి శతవత్సహస్రవదభి క్రన్దన్తి హరితేభిరాసభిః । విష్ట్వీ గ్రావాణః సుకృతః సుకృత్యయా హోతుశ్చిత్పూర్వే హవిరద్యమాశత
వీరు వంద సంవత్సరాలు, వెయ్యేళ్లు మాట్లాడుతున్నట్టు శబ్దిస్తారు. ఆకుపచ్చ వెనుకలతో కలసి అరుస్తారు. బాగా తయారైన పిండిపారలు తమ నైపుణ్యంతో, మొదటి హోతా కూడా తాజా హవిస్సును పిండారు.
ఏతే వదన్త్యవిదన్ననా మధు న్యూఙ్ఖయన్తే అధి పక్వ ఆమిషి । వృక్షస్య శాఖామరుణస్య బప్సతస్తే సూభర్వా వృషభాః ప్రేమరావిషుః
వీరు తేనెను తెలియకపోయినా మాట్లాడుతారు. వారు వండిన మాంసాన్ని పిండుతారు. ఎర్రని చెట్టు కొమ్మపై విశ్రాంతి తీసుకుంటారు. ఈ బలమైన ఎద్దులు సోమాన్ని కోరుతూ గర్జిస్తారు.
బృహద్వదన్తి మదిరేణ మన్దినేన్ద్రం క్రోశన్తోఽవిదన్ననా మధు । సంరభ్యా ధీరాః స్వసృభిరనర్తిషురాఘోషయన్తః పృథివీముపబ్దిభిః
తేనె మత్తుతో వారు బలంగా మాట్లాడుతారు, ఇంద్రుడిని పిలుస్తారు, తేనెను తెలియరు. ఉత్తేజంతో, జ్ఞానులు తమ సోదరీమణులతో కలిసి భూమిపై గుంపులతో గంభీరంగా శబ్దిస్తారు.
సుపర్ణా వాచమక్రతోప ద్యవ్యాఖరే కృష్ణా ఇషిరా అనర్తిషుః । న్యఙ్ని యన్త్యుపరస్య నిష్కృతం పురూ రేతో దధిరే సూర్యశ్వితః
పొదువైన రెక్కలతో ఉన్నవారు మధురంగా మాటలు పలికారు; పైన, నల్లని, వేగంగా కదిలే వారు తమ మార్గాల్లో ఘోరంగా శబ్దించారు. వారు క్రిందికి, దిగువ స్థలానికి కదిలారు; అనేక ప్రవాహాలు, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, విత్తనాన్ని మోసుకెళ్లాయి.
ఉగ్రా ఇవ ప్రవహన్తః సమాయముః సాకం యుక్తా వృషణో బిభ్రతో ధురః । యచ్ఛ్వసన్తో జగ్రసానా అరావిషుః శృణ్వ ఏషాం ప్రోథథో అర్వతామివ
వారు ఉగ్రంగా పరుగెత్తుతూ, ఒక్కటిగా చేరారు; కలిపి కట్టిన బలమైన వారు భారాన్ని మోస్తున్నారు. ఊపిరి పీలుస్తూ, వారు గొంతెత్తి అరుస్తున్నారు, తమ పనిలో ఉత్సాహంగా ఉన్నారు; వారి గర్జనను వినండి, అది గుర్రాల హేయిలా వినిపిస్తుంది.
దశావనిభ్యో దశకక్ష్యేభ్యో దశయోక్త్రేభ్యో దశయోజనేభ్యః । దశాభీశుభ్యో అర్చతాజరేభ్యో దశ ధురో దశ యుక్తా వహద్భ్యః
పదిమంది అడుగులపై, పదివైపులపై, పదికట్టెలపై, పదిమార్గాలపై; వయస్సు లేని పదిచెప్పులు గట్టిగా మోగాలి, పదికట్టెలకు, పదిమంది కలిపి మోసేవారికి.
తే అద్రయో దశయన్త్రాస ఆశవస్తేషామాధానం పర్యేతి హర్యతమ్ । త ఊ సుతస్య సోమ్యస్యాన్ధసోఽంశోః పీయూషం ప్రథమస్య భేజిరే
ఈ రాళ్లు పదిబంధాలతో వేగంగా కదులుతున్నాయి; వాటి స్థానం చుట్టూ తిరుగుతూ ఆనందంగా ఉంది. వారు మొదటి సారి మధురమైన సోమరసాన్ని, ఆమృతాన్ని రుచించారు.
తే సోమాదో హరీ ఇన్ద్రస్య నింసతేఽంశుం దుహన్తో అధ్యాసతే గవి । తేభిర్దుగ్ధం పపివాన్సోమ్యం మధ్విన్ద్రో వర్ధతే ప్రథతే వృషాయతే
సోమరసం నుండి ఇంద్రుని రెండు పింగళవర్ణ గుర్రాలు దగ్గరికి వచ్చి, రసాన్ని పీల్చి, ఆవుపై కూర్చుంటాయి. వాటితో, ఇంద్రుడు పాలు లాంటి మధురమైన సోమరసాన్ని తాగి, దాని వల్ల పెరిగి, విస్తరించి, బలవంతుడయ్యాడు.
వృషా వో అంశుర్న కిలా రిషాథనేళావన్తః సదమిత్స్థనాశితాః । రైవత్యేవ మహసా చారవ స్థన యస్య గ్రావాణో అజుషధ్వమధ్వరమ్
మీ భాగం బలంగా, ఎప్పుడూ తక్కువ కాకుండా, ఎప్పుడూ ఉండేలా ఉంది. రైవతుడు వంటి మహిమతో నిలబడండి, యజ్ఞాన్ని ఆనందించేవారు అయిన రాళ్లారా.
తృదిలా అతృదిలాసో అద్రయోఽశ్రమణా అశృథితా అమృత్యవః । అనాతురా అజరా స్థామవిష్ణవః సుపీవసో అతృషితా అతృష్ణజః
ఈ రాళ్లు దృఢంగా, అలసిపోని, కదలని, మరణం లేని వారు; బాధలేని, వయస్సు లేని, స్థిరంగా, విస్తారంగా, బాగా పోషించబడిన, తృప్తి లేని, దాహం లేని వారు.
ధ్రువా ఏవ వః పితరో యుగేయుగే క్షేమకామాసః సదసో న యుఞ్జతే । అజుర్యాసో హరిషాచో హరిద్రవ ఆ ద్యాం రవేణ పృథివీమశుశ్రవుః
ప్రతి యుగంలో మీ పితృదేవతలు క్షేమాన్ని కోరుతూ మిమ్మల్ని కట్టారు, సదస్సులో కూర్చోబెట్టినట్టు. అవినాశిగా, బంగారు వర్ణంతో, బంగారు కదలికతో, వారు ఆకాశాన్ని, భూమిని తమ గర్జనతో నిండించారు.
తదిద్వదన్త్యద్రయో విమోచనే యామన్నఞ్జస్పా ఇవ ఘేదుపబ్దిభిః । వపన్తో బీజమివ ధాన్యాకృతః పృఞ్చన్తి సోమం న మినన్తి బప్సతః
విడుదల సమయంలో ఈ రాళ్లు మాట్లాడుతాయి, కట్టెలతో ఉన్న గుర్రాలు హేయిలా. ధాన్యాన్ని విత్తినట్టు విత్తనాన్ని పోస్తూ, వారు సోమరసాన్ని పిండుతారు, ఎప్పుడూ తగ్గకుండా, ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా.
సుతే అధ్వరే అధి వాచమక్రతా క్రీళయో న మాతరం తుదన్తః । వి షూ ముఞ్చా సుషువుషో మనీషాం వి వర్తన్తామద్రయశ్చాయమానాః
పిండే సమయంలో, యజ్ఞంలో, వారు మాటలు పలికారు, ఆడుకుంటున్న పిల్లలు తల్లిని తాకినట్టు. జ్ఞానులు పిండిన రసాన్ని విడుదల చేయండి, రాళ్లారా; వారు తమ పనిలో ఉత్సాహంగా ముందుకు పోవాలని అనుమతించండి.
హయే జాయే మనసా తిష్ఠ ఘోరే వచాంసి మిశ్రా కృణవావహై ను । న నౌ మన్త్రా అనుదితాస ఏతే మయస్కరన్పరతరే చనాహన్
భార్యా, మనసులో స్థిరంగా ఉండు; మనం ఇప్పుడు—even ఈ భయంకరమైన సమయంలో—మన మాటలను కలిపి చెప్పుకుందాం. మన మంత్రాలు వృథా కాలేదు; అవి మనకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయి, ఎంత దూరమైన ఒడ్డైనా.
కిమేతా వాచా కృణవా తవాహం ప్రాక్రమిషముషసామగ్రియేవ । పురూరవః పునరస్తం పరేహి దురాపనా వాత ఇవాహమస్మి
నీ మాటలతో నేను ఏమి చేయాలి? నేను తొలిప్రభాత కాంతిలా వెళ్లిపోతాను. పురూరవా, నువ్వు మళ్లీ నీ ఇంటికి వెళ్ళు; నేను గాలిలా అందుకోలేనిది.
ఇషుర్న శ్రియ ఇషుధేరసనా గోషాః శతసా న రంహిః । అవీరే క్రతౌ వి దవిద్యుతన్నోరా న మాయుం చితయన్త ధునయః
తుపాకీ నుండి వచ్చిన బాణంలా, వంద ఆవులు పరుగెత్తినట్టు, నా వేగం చాలా ఎక్కువ. బలహీనుడిలో సంకల్పం చెదిరిపోతుంది, ప్రవాహాలు నీటిని చీల్చినట్టు, తెలివైనవారికైనా దాని పరిమాణం పట్టదు.
సా వసు దధతీ శ్వశురాయ వయ ఉషో యది వష్ట్యన్తిగృహాత్ । అస్తం ననక్షే యస్మిఞ్చాకన్దివా నక్తం శ్నథితా వైతసేన
ఆమె ధనం మోసుకెళ్లుతూ, అత్తగారింటికి వెళుతుంది, ఉదయం అలా అనుకుంటే, దగ్గర ఇంటి నుండి. నేను అస్తమయాన్ని చేరాను, అక్కడ దారి వంగిపోతుంది, రాత్రి వైతస తాడుతో కట్టబడి.
త్రిః స్మ మాహ్నః శ్నథయో వైతసేనోత స్మ మేఽవ్యత్యై పృణాసి । పురూరవోఽను తే కేతమాయం రాజా మే వీర తన్వస్తదాసీః
రోజులో మూడుసార్లు వైతస తాడులు నన్ను కట్టాయి, నీవు, మారని వాడా, నన్ను కోరికతో నింపావు. పురూరవా, నీ సంకేతం తరువాత, ఈ రాజు, నా వీరుడు, అదే నా శరీరం.
యా సుజూర్ణిః శ్రేణిః సుమ్నఆపిర్హ్రదేచక్షుర్న గ్రన్థినీ చరణ్యుః । తా అఞ్జయోఽరుణయో న సస్రుః శ్రియే గావో న ధేనవోఽనవన్త
ఆ బాగా కలిపిన తాడు, దయతో నిండినది, హృదయ దృష్టిలా, ముడిపడని, వేగంగా కదిలేది—ఆ ఎర్రటి, ప్రకాశవంతమైనవారు కీర్తికోసం పరుగెత్తారు, ఆవులా, పాలు ఇచ్చే ఆవులా, పుట్టిస్తూ.
సమస్మిఞ్జాయమాన ఆసత గ్నా ఉతేమవర్ధన్నద్యః స్వగూర్తాః । మహే యత్త్వా పురూరవో రణాయావర్ధయన్దస్యుహత్యాయ దేవాః
నా జనన సమయంలో, దేవతా స్త్రీలు కలిసి కూర్చున్నారు, నదులు స్తుతించబడి పెరిగాయి. దేవతలు నిన్ను, పురూరవా, యుద్ధానికి, శత్రువులను సంహరించడానికి గొప్పవాడిగా చేశారు.
సచా యదాసు జహతీష్వత్కమమానుషీషు మానుషో నిషేవే । అప స్మ మత్తరసన్తీ న భుజ్యుస్తా అత్రసన్రథస్పృశో నాశ్వాః
వారితో కలిసి, నేను మానవుల్లో కోరికను వదిలిపెట్టినప్పుడు, మానవుడిగా మానవుల్లో సేవ చేశాను. అప్పుడు, మత్తులో ఉన్న వారు నన్ను ఆస్వాదించలేదు; రథాన్ని తాకిన వారు, ఆ గుర్రాలు, అదృశ్యమయ్యారు.
యదాసు మర్తో అమృతాసు నిస్పృక్సం క్షోణీభిః క్రతుభిర్న పృఙ్క్తే । తా ఆతయో న తన్వః శుమ్భత స్వా అశ్వాసో న క్రీళయో దన్దశానాః
ఒక మానవుడు అమృత స్వరూపిణుల మధ్య నిరాసక్తుడై, భూమిపై నివసించే వారితో కలిసి యజ్ఞాల్లో పాల్గొనకపోతే, ఆ స్వరూపాలు తమ అందంతో మెరిసిపోతాయి. అవి ఆటలో ఉన్న గుర్రాల్లా, చంచలమైన కుర్రగుర్రాల్లా, తాము తాము అలంకరించుకున్నవిగా కనిపిస్తాయి.
విద్యున్న యా పతన్తీ దవిద్యోద్భరన్తీ మే అప్యా కామ్యాని । జనిష్టో అపో నర్యః సుజాతః ప్రోర్వశీ తిరత దీర్ఘమాయుః
మెరుపులా మెరిసుతూ, మేఘగర్జన లేకుండానే పడిపోయింది. నా ప్రియమైన కోరికలను తీసుకెళ్లింది. మంచి వంశంలో పుట్టిన ఆ ఉర్వశి జలాల్లో జన్మించింది. ఉర్వశి! ఆ మనిషికి దీర్ఘాయువు కలిగించు.
జజ్ఞిష ఇత్థా గోపీథ్యాయ హి దధాథ తత్పురూరవో మ ఓజః । అశాసం త్వా విదుషీ సస్మిన్నహన్న మ ఆశృణోః కిమభుగ్వదాసి
నీవు గోపాలుని పనికోసం ఇలా పుట్టావు. అందుకే, పురూరవా! నీవు నీ బలాన్ని పెట్టావు. జ్ఞానవంతుడా! నేను నిన్ను కోరుకున్నాను, కానీ నీవు నాతో ఉండలేదు; నా మాట వినలేదు. నీవు ఏమి ఆనందించావు?
కదా సూనుః పితరం జాత ఇచ్ఛాచ్చక్రన్నాశ్రు వర్తయద్విజానన్ । కో దమ్పతీ సమనసా వి యూయోదధ యదగ్నిః శ్వశురేషు దీదయత్
కొత్తగా పుట్టిన కుమారుడు ఎప్పుడు తండ్రిని వెతుకుతాడు? నిజాన్ని తెలుసుకొని కన్నీరు కారుస్తాడు? మనసు కలిసిన భార్యాభర్తలను ఎవరు వేరు చేయగలరు? అగ్ని అత్తింట్లో వెలిగినప్పుడు?
ప్రతి బ్రవాణి వర్తయతే అశ్రు చక్రన్న క్రన్దదాధ్యే శివాయై । ప్ర తత్తే హినవా యత్తే అస్మే పరేహ్యస్తం నహి మూర మాపః
నేను చెప్పుతున్నాను: ఆమె కన్నీరు కారుస్తుంది, ఆమె మామిడికోడల కోసం అత్తను అరవజేస్తుంది. అందుకే, నిన్ను నేను దూరం పంపుతున్నాను—ఇంకెవరినైనా వెళ్ళు; మూర్ఖుడా! నన్ను తాకవద్దు.
సుదేవో అద్య ప్రపతేదనావృత్పరావతం పరమాం గన్తవా ఉ । అధా శయీత నిరృతేరుపస్థేఽధైనం వృకా రభసాసో అద్యుః
ఈ రోజు మంచి దేవుడు ఎటువైపు అయినా నిర్బంధం లేకుండా, దూరమైన ప్రదేశానికి వెళ్లిపోవాలి. అక్కడ అతడు నాశనపు ఒడిలో పడుకోవాలి; అక్కడ ఆకలితో ఉన్న నక్కలు అతన్ని తినివేయాలి.
పురూరవో మా మృథా మా ప్ర పప్తో మా త్వా వృకాసో అశివాస ఉ క్షన్ । న వై స్త్రైణాని సఖ్యాని సన్తి సాలావృకాణాం హృదయాన్యేతా
పురూరవా! నీవు చనిపోవద్దు, నన్ను వదిలిపోవద్దు; దుష్టమైన నక్కలు నిన్ను నాశనం చేయవద్దు. నిజంగా, స్త్రీలకు స్నేహం ఉండదు; ఆడనక్కల హృదయాలు కూడా ఇలానే ఉంటాయి.
యద్విరూపాచరం మర్త్యేష్వవసం రాత్రీః శరదశ్చతస్రః । ఘృతస్య స్తోకం సకృదహ్న ఆశ్నాం తాదేవేదం తాతృపాణా చరామి
నేను మానవుల మధ్య విచిత్రంగా ప్రవర్తించినా, నాలుగు శరదులు, రాత్రులు అక్కడే గడిపాను. ప్రతి రోజు ఒకసారి కొద్దిగా నెయ్యి తిన్నాను; దానితోనే తృప్తిగా ఇప్పుడు వెళ్తున్నాను.
అన్తరిక్షప్రాం రజసో విమానీముప శిక్షామ్యుర్వశీం వసిష్ఠః । ఉప త్వా రాతిః సుకృతస్య తిష్ఠాన్ని వర్తస్వ హృదయం తప్యతే మే
అంతరిక్షంలో సంచరించే వసిష్ఠుడు ఉర్వశిని వెతుకుతున్నాడు. మంచి పనులకు ఫలితం నీ దగ్గరే ఉంది; దయచేసి దూరం పోవద్దు—నా హృదయం బాధతో మండుతోంది.