చన్ద్రమా మనసో జాతశ్చక్షోః సూర్యో అజాయత । ముఖాదిన్ద్రశ్చాగ్నిశ్చ ప్రాణాద్వాయురజాయత
చంద్రుడు ఆయన మనసులోనుంచి పుట్టాడు. సూర్యుడు ఆయన కన్నులోనుంచి వెలిగాడు. ఆయన నోటిలోనుంచి ఇంద్రుడు, అగ్ని పుట్టారు. ఆయన ఊపిరిలోనుంచి వాయువు జన్మించాడు.
నాభ్యా ఆసీదన్తరిక్షం శీర్ష్ణో ద్యౌః సమవర్తత । పద్భ్యాం భూమిర్దిశః శ్రోత్రాత్తథా లోకాఁ అకల్పయన్
ఆయన నాభిలోనుంచి మధ్యలోకము ఏర్పడింది. ఆయన తలలోనుంచి ఆకాశం ఏర్పడింది. ఆయన పాదాలనుంచి భూమి, ఆయన చెవులనుంచి దిక్కులు పుట్టాయి. ఇలా వారు లోకాలను సృష్టించారు.
సప్తాస్యాసన్పరిధయస్త్రిః సప్త సమిధః కృతాః । దేవా యద్యజ్ఞం తన్వానా అబధ్నన్పురుషం పశుమ్
ఏడు చుట్టూ మంటలు, మూడు మూడు ఏడుసార్లు సమిధలు పెట్టారు. దేవతలు యజ్ఞం చేస్తూ పురుషుని పశువుగా కట్టారు.
యజ్ఞేన యజ్ఞమయజన్త దేవాస్తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ । తే హ నాకం మహిమానః సచన్త యత్ర పూర్వే సాధ్యాః సన్తి దేవాః
దేవతలు యజ్ఞంతో యజ్ఞం చేశారు. ఇవే మొదటి ధర్మాలు. వారు పరమ లోకాన్ని చేరారు, అక్కడ పూర్వకాల సాధ్య దేవతలు నివసిస్తున్నారు.
సం జాగృవద్భిర్జరమాణ ఇధ్యతే దమే దమూనా ఇషయన్నిళస్పదే । విశ్వస్య హోతా హవిషో వరేణ్యో విభుర్విభావా సుషఖా సఖీయతే
అగ్ని, నీవు మేల్కొన్నవారిచేత ఇంట్లో ప్రज్వలించబడతావు. ఇంట్లోని అందరికి ప్రేరణనిస్తావు. నీవు యజ్ఞానికి యోగ్యుడవు, అన్నివైపులా వ్యాపించి, వెలుగునిచ్చే మంచి మిత్రుడవు.
స దర్శతశ్రీరతిథిర్గృహేగృహే వనేవనే శిశ్రియే తక్వవీరివ । జనంజనం జన్యో నాతి మన్యతే విశ ఆ క్షేతి విశ్యో విశంవిశమ్
నీవు అందమైన తేజస్సుతో ప్రతి ఇంట్లో అతిథివిగా ఉంటావు. ప్రతి అడవిలోనూ నీవు నైపుణ్యంతో ఉన్నవాడివి. నీవు ఎవ్వరినీ తక్కువగా చూడవు. ప్రతి వంశంలోనూ నివసిస్తావు.
సుదక్షో దక్షైః క్రతునాసి సుక్రతురగ్నే కవిః కావ్యేనాసి విశ్వవిత్ । వసుర్వసూనాం క్షయసి త్వమేక ఇద్ద్యావా చ యాని పృథివీ చ పుష్యతః
అగ్ని, నీవు మంచి బుద్ధి కలవాడవు, నైపుణ్యంతో నడిపేవాడవు, జ్ఞానంతో నిండినవాడవు. నీవే ధనానికి అధిపతి, ఆకాశాన్ని భూమిని అభివృద్ధి పరచేవాడవు.
ప్రజానన్నగ్నే తవ యోనిమృత్వియమిళాయాస్పదే ఘృతవన్తమాసదః । ఆ తే చికిత్ర ఉషసామివేతయోఽరేపసః సూర్యస్యేవ రశ్మయః
అగ్ని, నీ జన్మస్థానం, యజ్ఞస్థలాన్ని బాగా తెలిసినవారు, నెయ్యితో కూడిన స్థలంలో కూర్చుంటారు. నీవద్దకు ఉదయాలవలె ప్రకాశించే వారు వస్తారు, సూర్యకిరణాలవలె పవిత్రంగా ఉంటారు.
తవ శ్రియో వర్ష్యస్యేవ విద్యుతశ్చిత్రాశ్చికిత్ర ఉషసాం న కేతవః । యదోషధీరభిసృష్టో వనాని చ పరి స్వయం చినుషే అన్నమాస్యే
అగ్ని, నీ తేజస్సు వర్షపు జలాలవలె ప్రసరిస్తుంది. నీ జ్వాలలు ఉదయపు కిరణాలవలె ప్రకాశిస్తాయి. నీవు ఔషధులలోనూ, అడవుల్లోనూ వ్యాపించి, ఆహారాన్ని నీ నోట్లోకి సేకరిస్తావు.
తమోషధీర్దధిరే గర్భమృత్వియం తమాపో అగ్నిం జనయన్త మాతరః । తమిత్సమానం వనినశ్చ వీరుధోఽన్తర్వతీశ్చ సువతే చ విశ్వహా
ఔషధులు యజ్ఞ గర్భాన్ని ధరించాయి. నీ తల్లులు అయిన జలాలు నిన్ను జన్మించాయి. చెట్లు, మొక్కలు ఎప్పుడూ నిన్నే ప్రసవిస్తుంటాయి.
వాతోపధూత ఇషితో వశాఁ అను తృషు యదన్నా వేవిషద్వితిష్ఠసే । ఆ తే యతన్తే రథ్యో యథా పృథక్ఛర్ధాంస్యగ్నే అజరాణి ధక్షతః
గాలి తోడ్పాటుతో, తపనతో నీవు మూడు విధాల ఆహారాల్లో సంచరిస్తావు, అగ్ని. రథికులు నిన్ను గెలుచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. నీ జ్వాలలు వేర్వేరుగా ఎప్పటికీ మండుతుంటాయి.
మేధాకారం విదథస్య ప్రసాధనమగ్నిం హోతారం పరిభూతమం మతిమ్ । తమిదర్భే హవిష్యా సమానమిత్తమిన్మహే వృణతే నాన్యం త్వత్
అగ్ని, నీవు జ్ఞానాన్ని కలిగించేవాడవు, సభకు అలంకారమైనవాడవు, యజ్ఞానికి హోతావు, మనస్సుకు ప్రేరణనిచ్చేవాడవు. నిన్నే అందరూ మహిమ కోసం, హవిస్సులతో ఎంచుకుంటారు, నీవే ప్రధానుడు.
త్వామిదత్ర వృణతే త్వాయవో హోతారమగ్నే విదథేషు వేధసః । యద్దేవయన్తో దధతి ప్రయాంసి తే హవిష్మన్తో మనవో వృక్తబర్హిషః
ఇక్కడ సభల్లో జ్ఞానులు నిన్నే హోతాగా ఎంచుకుంటారు, అగ్ని. దేవతలను ఆరాధిస్తూ, మను వంశజులు హవిస్సులతో నీకు అర్పణలు సమర్పిస్తారు.
తవాగ్నే హోత్రం తవ పోత్రమృత్వియం తవ నేష్ట్రం త్వమగ్నిదృతాయతః । తవ ప్రశాస్త్రం త్వమధ్వరీయసి బ్రహ్మా చాసి గృహపతిశ్చ నో దమే
అగ్ని, నీ హోతృత్వం, నీ సహాయకుడు, నీ యజ్ఞ కార్యం, నీవే ఆహ్వానించేవాడు, నీవే అగ్నిని వెలిగించే వాడవు. నీవే యజ్ఞాన్ని పర్యవేక్షించేవాడు, నీవే బ్రహ్మ, నీవే మా ఇంటి గృహపతి.
యస్తుభ్యమగ్నే అమృతాయ మర్త్యః సమిధా దాశదుత వా హవిష్కృతి । తస్య హోతా భవసి యాసి దూత్యముప బ్రూషే యజస్యధ్వరీయసి
ఎవరైనా మానవుడు నీకు సమిధ లేదా హవిస్సుతో అర్పిస్తే, అగ్ని, నీవు అతనికి హోతా అవుతావు, దూతగా వెళ్తావు, యజ్ఞంలో అతని తరఫున మాట్లాడతావు.
ఇమా అస్మై మతయో వాచో అస్మదాఁ ఋచో గిరః సుష్టుతయః సమగ్మత । వసూయవో వసవే జాతవేదసే వృద్ధాసు చిద్వర్ధనో యాసు చాకనత్
ఈ మన మాటలు, ఈ వచనాలు, ఈ ఋక్సూక్తులు, ఈ స్తోత్రాలు—all నిన్ను చేరాయి. ధనాన్ని కోరుతూ, అన్నివైపులా తెలిసిన అగ్ని, నీవు వాటిని ఆనందిస్తావు, పెంచుతావు.
ఇమాం ప్రత్నాయ సుష్టుతిం నవీయసీం వోచేయమస్మా ఉశతే శృణోతు నః । భూయా అన్తరా హృద్యస్య నిస్పృశే జాయేవ పత్య ఉశతీ సువాసాః
ఈ పురాతనమైన, ఉత్తమమైన, ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉండే స్తోత్రాన్ని మేము నీకోసం పలుకుతాము. నీవు వినాలి, నీవు ఎప్పుడూ మన హృదయంలో ఉండాలి, మంచి అలంకారమైన భార్య భర్త ఇంట్లో ఉండినట్లుగా.
యస్మిన్నశ్వాస ఋషభాస ఉక్షణో వశా మేషా అవసృష్టాస ఆహుతాః । కీలాలపే సోమపృష్ఠాయ వేధసే హృదా మతిం జనయే చారుమగ్నయే
అశ్వాలు, ఎద్దులు, కాళ్లు, ఆవులు, గొర్రెలు—all ఇవన్నీ విడిచిపెట్టి అగ్నికి నైవేద్యంగా సమర్పించబడతాయి. సోమాన్ని ఆస్వాదించే జ్ఞానవంతుడైన అగ్ని కోసం, నా హృదయంతో అందమైన ఆలోచనను రేపుతున్నాను.
అహావ్యగ్నే హవిరాస్యే తే స్రుచీవ ఘృతం చమ్వీవ సోమః । వాజసనిం రయిమస్మే సువీరం ప్రశస్తం ధేహి యశసం బృహన్తమ్
అగ్ని! ఈ హవిసు నీకోసమే. నెయ్యి పళ్ళెం లాగా, సోమరసం పాత్రలా నీకు సమర్పించబడుతుంది. మాకు బలమైన, వీరులతో నిండిన, మంచి పేరు గల, గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు.
యజ్ఞస్య వో రథ్యం విశ్పతిం విశాం హోతారమక్తోరతిథిం విభావసుమ్ । శోచఞ్ఛుష్కాసు హరిణీషు జర్భురద్వృషా కేతుర్యజతో ద్యామశాయత
యజ్ఞానికి అధిపతిగా, రథసారథిగా, ప్రజలకు నాయకుడిగా, హోతగా, ఆతిథ్యంగా, ప్రకాశవంతుడిగా ఉన్న అగ్ని, పొడిగిన దారువుల మధ్య వెలిగిపోతూ, బలవంతుడిగా, యజ్ఞానికి సంకేతంగా, ఆకాశాన్ని విస్తరించేవాడిగా వెలుగుతాడు.
ఇమమఞ్జస్పాముభయే అకృణ్వత ధర్మాణమగ్నిం విదథస్య సాధనమ్ । అక్తుం న యహ్వముషసః పురోహితం తనూనపాతమరుషస్య నింసతే
రెండు వర్గాలవారు ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, సభను విజయవంతం చేసే అగ్నిని ఏర్పరిచారు. అతను బలవంతుడిలా, ఉదయాన్ని పూజించే పురోహితుడిగా, బలముతో నిండినవాడిగా, అరుణవర్ణుడిగా, ఇంటి యజమానిగా కూర్చుంటాడు.
బళస్య నీథా వి పణేశ్చ మన్మహే వయా అస్య ప్రహుతా ఆసురత్తవే । యదా ఘోరాసో అమృతత్వమాశతాదిజ్జనస్య దైవ్యస్య చర్కిరన్
మేము బలవంతుడి మార్గాన్ని, ధనాన్ని కాపాడేవాడి దారిని కోరుతున్నాము. అతని పిలుపుతో అతని అధికారం కోసం ఆశిస్తున్నాము. భయంకరులు అమరత్వాన్ని పొందినప్పుడు, వారు దేవతల జనులను తమ స్తోత్రాలతో చెల్లాచెదురుగా చేశారు.
ఋతస్య హి ప్రసితిర్ద్యౌరురు వ్యచో నమో మహ్యరమతిః పనీయసీ । ఇన్ద్రో మిత్రో వరుణః సం చికిత్రిరేఽథో భగః సవితా పూతదక్షసః
సత్యమార్గం విశాలంగా ఉంది, ఆకాశం విస్తృతంగా ఉంది, నమస్కారం గొప్పదిగా, సమృద్ధిగా ఉంది. ఇంద్రుడు, మిత్రుడు, వరుణుడు దీనిని పరిశీలించారు. అలాగే భాగుడు, సవితా కూడా పవిత్రమైన జ్ఞానంతో తెలుసుకున్నారు.
ప్ర రుద్రేణ యయినా యన్తి సిన్ధవస్తిరో మహీమరమతిం దధన్విరే । యేభిః పరిజ్మా పరియన్నురు జ్రయో వి రోరువజ్జఠరే విశ్వముక్షతే
రుద్రుడు నాయకుడిగా నదులు ప్రవహిస్తూ, విస్తారమైన నీటిని మోసుకొస్తున్నాయి. వాటితో, దూరంగా తిరిగేవాడు, విస్తృతమైన సంతానాన్ని సృష్టిస్తాడు; అతని గర్భంలో అన్నీ విడిపోతాయి.
క్రాణా రుద్రా మరుతో విశ్వకృష్టయో దివః శ్యేనాసో అసురస్య నీళయః । తేభిశ్చష్టే వరుణో మిత్రో అర్యమేన్ద్రో దేవేభిరర్వశేభిరర్వశః
రుద్రులు, మరుతులు, అన్ని జనులు, ఆకాశపు గద్దలు, మహా పరిరక్షకులు—వారితో కలసి వరుణుడు, మిత్రుడు, అర్యమ, ఇంద్రుడు, దేవతలు, వేగవంతులైనవారు అన్నింటిని చూస్తారు.
ఇన్ద్రే భుజం శశమానాస ఆశత సూరో దృశీకే వృషణశ్చ పౌంస్యే । ప్ర యే న్వస్యార్హణా తతక్షిరే యుజం వజ్రం నృషదనేషు కారవః
ఇంద్రుని భుజంపై ఆశతో ఉన్నవారు ఆధారపడ్డారు; సూర్యుడు దృష్టిలో, బలవంతులు పురుషత్వంలో. వీరి కోసం నిపుణులు యోగ్యమైన వజ్రాయుధాన్ని తయారు చేసి, మనుషుల సభలో జోడించారు.
సూరశ్చిదా హరితో అస్య రీరమదిన్ద్రాదా కశ్చిద్భయతే తవీయసః । భీమస్య వృష్ణో జఠరాదభిశ్వసో దివేదివే సహురి స్తన్నబాధితః
సూర్యుడే అయినా అతని బలాన్ని ఆనందిస్తాడు; ఇంద్రుని కన్నా ఎవ్వరూ ఎక్కువగా భయపడరు. భయంకరమైన బలవంతుడి కడుపులోనుంచి ప్రతి రోజు ఉగ్రమైన మెరుపు శత్రువును దూరం చేస్తూ గర్జిస్తుంది.
స్తోమం వో అద్య రుద్రాయ శిక్వసే క్షయద్వీరాయ నమసా దిదిష్టన । యేభిః శివః స్వవాఁ ఏవయావభిర్దివః సిషక్తి స్వయశా నికామభిః
ఈ రోజు రుద్రునికి, వీరులను కాపాడేవారికి, నమస్కారంతో స్తోత్రం సమర్పించండి. ఆయన దయగలవాడు, తన మహిమతో, తన వంశాలతో, ఆకాశాన్ని పాలిస్తాడు.
తే హి ప్రజాయా అభరన్త వి శ్రవో బృహస్పతిర్వృషభః సోమజామయః । యజ్ఞైరథర్వా ప్రథమో వి ధారయద్దేవా దక్షైర్భృగవః సం చికిత్రిరే
వారు తమ సంతానానికి విశాలమైన కీర్తిని తెచ్చారు—బృహస్పతి, సోముని నుండి జన్మించిన వృషభుడు. యజ్ఞాలతో అథర్వణుడు మొదటగా దేవతలను నిలబెట్టాడు; భృగువులు తమ నైపుణ్యంతో పరిశీలించారు.
తే హి ద్యావాపృథివీ భూరిరేతసా నరాశంసశ్చతురఙ్గో యమోఽదితిః । దేవస్త్వష్టా ద్రవిణోదా ఋభుక్షణః ప్ర రోదసీ మరుతో విష్ణురర్హిరే
ఆకాశం, భూమి, విస్తారమైన వంశంతో; నరాశంసుడు, నాలుగు రూపాల యముడు, అదితి, ద్రవ్యదాత త్వష్ట, నైపుణ్యవంతులైన ఋభవులు—ఈ రెండు లోకాలు, మరుతులు, విష్ణువు—all పిలవబడతారు.