విశ్వతశ్చక్షురుత విశ్వతోముఖో విశ్వతోబాహురుత విశ్వతస్పాత్ । సం బాహుభ్యాం ధమతి సం పతత్రైర్ద్యావాభూమీ జనయన్దేవ ఏకః
అతనికి అన్ని వైపులా కళ్ళు, అన్ని వైపులా ముఖాలు, అన్ని వైపులా చేతులు, అన్ని వైపులా పాదాలు. రెండు చేతులతో, రెండు రెక్కలతో ఊదుతూ, ఆ దేవుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని సృష్టించాడు.
కిం స్విద్వనం క ఉ స వృక్ష ఆస యతో ద్యావాపృథివీ నిష్టతక్షుః । మనీషిణో మనసా పృచ్ఛతేదు తద్యదధ్యతిష్ఠద్భువనాని ధారయన్
ఏ అడవి? ఏ చెట్టు నుండి ఆకాశం, భూమిని తయారు చేశారు? మేధావులు మనసుతో ఆలోచిస్తూ, అన్ని లోకాలు ఆధారపడిన దానిని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు.
యా తే ధామాని పరమాణి యావమా యా మధ్యమా విశ్వకర్మన్నుతేమా । శిక్షా సఖిభ్యో హవిషి స్వధావః స్వయం యజస్వ తన్వం వృధానః
ఓ విశ్వకర్మ! నీకు ఉన్న అత్యున్నత, అత్యధమ, మధ్యస్థ స్థానాలను, నీ స్నేహితులకు యజ్ఞంలో నేర్పు; స్వయంగా స్వధాతో, నీ రూపంలో అభివృద్ధి చెందుతూ, నీవే నీకు పూజ చేయు.
విశ్వకర్మన్హవిషా వావృధానః స్వయం యజస్వ పృథివీముత ద్యామ్ । ముహ్యన్త్వన్యే అభితో జనాస ఇహాస్మాకం మఘవా సూరిరస్తు
ఓ విశ్వకర్మ! హవితో అభివృద్ధి చెందుతూ, నీవే నీకు పూజ చేయు; భూమిని, ఆకాశాన్ని కూడా. మన చుట్టూ ఉన్న ఇతరులు అయోమయంలో ఉండాలి; ఇక్కడ మాకు దయగల, జ్ఞానవంతుడు దక్కాలి.
వాచస్పతిం విశ్వకర్మాణమూతయే మనోజువం వాజే అద్యా హువేమ । స నో విశ్వాని హవనాని జోషద్విశ్వశమ్భూరవసే సాధుకర్మా
ఈ రోజు మనం వాక్పతిని, విశ్వకర్మను, వేగంగా ఆలోచించేవాడిని సహాయానికి పిలుద్దాం. అతడు మన హవులను ఆనందంగా స్వీకరించాలి; అన్ని శుభాలు కలిగించేవాడు, మంచి కార్యాలవాడు, మనకు సహాయం చేయాలి.
చక్షుషః పితా మనసా హి ధీరో ఘృతమేనే అజనన్నమ్నమానే । యదేదన్తా అదదృహన్త పూర్వ ఆదిద్ద్యావాపృథివీ అప్రథేతామ్
దృష్టికి తండ్రైన మేధావి, మనసుతో నెయ్యిని ప్రవహింపజేశాడు, నమస్కరిస్తూ సృష్టించాడు. మొదట రెండు అంచులు స్థిరంగా ఏర్పడినప్పుడు, ఆకాశం, భూమి విస్తరించాయి.
విశ్వకర్మా విమనా ఆద్విహాయా ధాతా విధాతా పరమోత సందృక్ । తేషామిష్టాని సమిషా మదన్తి యత్రా సప్తఋషీన్పర ఏకమాహుః
విశ్వకర్ముడు, తన మనసుతో క్రిందివాటిని వదిలిపెట్టి, సృష్టికర్తగా, ఏర్పరిచేవాడిగా, అత్యున్నతుడిగా, దృష్టివంతుడిగా నిలిచాడు. వారి కోరికలు, హవులతో కలిసి ఆనందిస్తాయి; అక్కడే ఏడుగురు ఋషులను, ఒకనిని ఉన్నారని చెబుతారు.
యో నః పితా జనితా యో విధాతా ధామాని వేద భువనాని విశ్వా । యో దేవానాం నామధా ఏక ఏవ తం సమ్ప్రశ్నం భువనా యన్త్యన్యా
మనకు తండ్రిగా, సృష్టికర్తగా, విధిని నిర్ణయించేవాడిగా ఉన్నవాడు, అన్ని లోకాలను, వాటి నివాసస్థలాలను తెలిసినవాడు, దేవతలకు పేర్లను పెట్టిన ఏకైకుడైన వాడివైపే, మిగతా లోకాలు అన్నీ సందేహంతో చూస్తూ ఉంటాయి.
త ఆయజన్త ద్రవిణం సమస్మా ఋషయః పూర్వే జరితారో న భూనా । అసూర్తే సూర్తే రజసి నిషత్తే యే భూతాని సమకృణ్వన్నిమాని
ఆ ప్రాచీన ఋషులు, పూర్వకాల గాయకులు, దాతను గౌరవించ듯 ధనాన్ని సమర్పించారు. వెలుగు లేని అంధకారంలోనూ, వెలుగుతో కూడిన విశాలతలోనూ, వారు ఈ భూతాలను సమంగా స్థాపించారు.
పరో దివా పర ఏనా పృథివ్యా పరో దేవేభిరసురైర్యదస్తి । కం స్విద్గర్భం ప్రథమం దధ్ర ఆపో యత్ర దేవాః సమపశ్యన్త విశ్వే
ఆయన ఆకాశానికి అతి పైన, భూమికి అతి పైన, దేవతలలో, అసురులలో ఉన్నదానికన్నా పైన ఉన్నవాడు. మొదట నీళ్లు ఏ గర్భాన్ని దాచుకున్నాయో, అందులో అన్ని దేవతలు ఒకచోట కలసి చూశారు.
తమిద్గర్భం ప్రథమం దధ్ర ఆపో యత్ర దేవాః సమగచ్ఛన్త విశ్వే । అజస్య నాభావధ్యేకమర్పితం యస్మిన్విశ్వాని భువనాని తస్థుః
అదే గర్భాన్ని మొదట నీళ్లు దాచుకున్నాయి, అందులో అన్ని దేవతలు ఒకచోట చేరారు. ఆ జన్మించని వాడి నాభిలో స్థిరంగా ఉన్నదానిలోనే అన్ని లోకాలు నిలిచాయి.
న తం విదాథ య ఇమా జజానాన్యద్యుష్మాకమన్తరం బభూవ । నీహారేణ ప్రావృతా జల్ప్యా చాసుతృప ఉక్థశాసశ్చరన్తి
ఈ సృష్టిని ఎవడు కలిగించాడో మీరు తెలుసుకోలేరు; మీలో వేరొకటి ఏర్పడింది. మబ్బుతో కప్పబడినట్లు, అస్పష్టమైన మాటలతో, జీవితం తృప్తి చెందని వారు, వేదమంత్రాలు పఠిస్తూ తిరుగుతున్నారు.
యస్తే మన్యోఽవిధద్వజ్ర సాయక సహ ఓజః పుష్యతి విశ్వమానుషక్ । సాహ్యామ దాసమార్యం త్వయా యుజా సహస్కృతేన సహసా సహస్వతా
ఓ మన్యో! నీ ఆయుధం వజ్రం, బాణం; నీ శక్తి, బలము అన్ని మనుషులకన్నా ఎక్కువ. నీ సహాయంతో, నీ విజయబలంతో మేము శత్రువులనూ, మిత్రులనూ జయించగలుగుతాము.
మన్యురిన్ద్రో మన్యురేవాస దేవో మన్యుర్హోతా వరుణో జాతవేదాః । మన్యుం విశ ఈళతే మానుషీర్యాః పాహి నో మన్యో తపసా సజోషాః
మన్యుడు ఇంద్రుడు, మన్యుడే దేవుడు, మన్యుడే హోత, వరుణుడు, అగ్ని. ప్రజలు మన్యుని పూజిస్తారు. ఓ మన్యో! నీ తపస్సుతో మమ్మల్ని రక్షించు.
అభీహి మన్యో తవసస్తవీయాన్తపసా యుజా వి జహి శత్రూన్ ।* అమిత్రహా వృత్రహా దస్యుహా చ విశ్వా వసూన్యా భరా త్వం నః
ఓ మన్యో! మహాబలవంతుడివి, నీ తపస్సుతో మాకు తోడుగా వచ్చి, శత్రువులను సంహరించు. శత్రువులను, విఘ్నాలను, దుష్టులను నాశనం చేసి, మాకు అన్ని సంపదలు అందించు.
త్వం హి మన్యో అభిభూత్యోజాః స్వయమ్భూర్భామో అభిమాతిషాహః । విశ్వచర్షణిః సహురిః సహావానస్మాస్వోజః పృతనాసు ధేహి
ఓ మన్యో! నీవు అజేయుడవు, స్వయంగా ఉద్భవించినవాడు, జ్వలించే వాడు, వ్యతిరేకులను జయించే వాడు. అన్ని ప్రజలకు రక్షకుడవు, బలవంతుడవు, విజయవంతుడవు. యుద్ధంలో నీ బలాన్ని మాకు ప్రసాదించు.
అభాగః సన్నప పరేతో అస్మి తవ క్రత్వా తవిషస్య ప్రచేతః । తం త్వా మన్యో అక్రతుర్జిహీళాహం స్వా తనూర్బలదేయాయ మేహి
ఓ మన్యో! నీ కృప లేక నేను దురదృష్టవంతుడిని, బలహీనుడిని. నీ చిత్తంతో, నీ జ్ఞానబలంతో, నేను నిన్ను ఆశ్రయిస్తున్నాను. నా సంకల్పం లేనివాడిని, నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాను. నా శరీరానికి బలాన్ని ప్రసాదించు.
అయం తే అస్మ్యుప మేహ్యర్వాఙ్ప్రతీచీనః సహురే విశ్వధాయః । మన్యో వజ్రిన్నభి మామా వవృత్స్వ హనావ దస్యూఁరుత బోధ్యాపేః
ఇక్కడ నేను ఉన్నాను, దగ్గరకు రా, ఓ విజేతా, అన్నీ తెలిసినవాడా. ఓ మన్యో! వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడా, నన్ను ఆశీర్వదించు. మనం శత్రువులను సంహరించుదాం. లేచి, పిలుపుకు స్పందించు.
అభి ప్రేహి దక్షిణతో భవా మేఽధా వృత్రాణి జఙ్ఘనావ భూరి । జుహోమి తే ధరుణం మధ్వో అగ్రముభా ఉపాంశు ప్రథమా పిబావ
కుడివైపు నుంచి ముందుకు రా, నాకు తోడుగా ఉండు. మనం అనేక విఘ్నాలను తొలగిద్దాం. నీకు మధురమైన పానీయాన్ని మొదట సమర్పిస్తున్నాను. మనిద్దరం మొదటి భాగాన్ని రహస్యంగా పంచుకుందాం.
త్వయా మన్యో సరథమారుజన్తో హర్షమాణాసో ధృషితా మరుత్వః । తిగ్మేషవ ఆయుధా సంశిశానా అభి ప్ర యన్తు నరో అగ్నిరూపాః
ఓ మన్యో! నీతో కలసి రథంపై ఎక్కి, ఆనందంగా, ధైర్యంగా, మరుతులతో కూడి, మనుష్యులు పదునైన బాణాలతో, ఆయుధాలతో, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ ముందుకు సాగిపోవాలి.
అగ్నిరివ మన్యో త్విషితః సహస్వ సేనానీర్నః సహురే హూత ఏధి । హత్వాయ శత్రూన్వి భజస్వ వేద ఓజో మిమానో వి మృధో నుదస్వ
ఓ మన్యో! అగ్నిలా జ్వలిస్తూ, బలంగా ఉండు. మా సేనాధిపతిగా, ఓ విజేతా, పిలుపుకు స్పందించు. శత్రువులను సంహరించి, సంపదను పంచు, నీ బలాన్ని కొలచు, విరోధాలను తొలగించు.
సహస్వ మన్యో అభిమాతిమస్మే రుజన్మృణన్ప్రమృణన్ప్రేహి శత్రూన్ । ఉగ్రం తే పాజో నన్వా రురుధ్రే వశీ వశం నయస ఏకజ త్వమ్
ఓ మన్యో! శత్రువులపై బలంగా ఉండు. వారిని విరుచు, నశింపజేయి, పూర్తిగా నాశనం చేయి. నీ ఉగ్రబలం నిశ్చయంగా ప్రబలించింది. ఓ అధిపతివా, నీ వశంలో ఉన్నవారిని నీవే నడిపిస్తావు.
ఏకో బహూనామసి మన్యవీళితో విశంవిశం యుధయే సం శిశాధి । అకృత్తరుక్త్వయా యుజా వయం ద్యుమన్తం ఘోషం విజయాయ కృణ్మహే
ఓ మన్యో! నీవొక్కడే అనేక మందిని జయించేవాడివి. ప్రతి సేనను యుద్ధానికి నడిపించు. నీతో కలసి, మేము హృదయపూర్వకంగా మాటలు పలుకుతాము. నీ సహాయంతో, మేము విజయానికి మా కీర్తిని ప్రఖ్యాతిపర్చుదాం.
విజేషకృదిన్ద్ర ఇవానవబ్రవోఽస్మాకం మన్యో అధిపా భవేహ । ప్రియం తే నామ సహురే గృణీమసి విద్మా తముత్సం యత ఆబభూథ
ఓ మన్యో! యుద్ధ విజేత అయిన ఇంద్రుడిలా, మా అధిపతిగా ఉండు. నీ ప్రియమైన నామాన్ని మేము స్తుతిస్తున్నాము. ఓ విజేతా! నీవు ఎక్కడి నుంచి ఉద్భవించావో మేము తెలుసు.
ఆభూత్యా సహజా వజ్ర సాయక సహో బిభర్ష్యభిభూత ఉత్తరమ్ । క్రత్వా నో మన్యో సహ మేద్యేధి మహాధనస్య పురుహూత సంసృజి
నీ బలంతో, కలిసిపుట్టిన వజ్రబాణధారుడవై, నీవు అజేయమైన పరాక్రమాన్ని కలిగి ఉన్నావు. నీ సంకల్పంతో, ఓ మన్యో! మాకు తోడుగా రా. ఎన్నో సార్లు పిలవబడే వాడా, మాకు గొప్ప సంపదను ప్రసాదించు.
సంసృష్టం ధనముభయం సమాకృతమస్మభ్యం దత్తాం వరుణశ్చ మన్యుః । భియం దధానా హృదయేషు శత్రవః పరాజితాసో అప ని లయన్తామ్
మాకు కలిపిన సంపూర్ణమైన ధనాన్ని వరుణుడు, మన్యుడు ఇద్దరూ ఇచ్చారు. శత్రువులు భయంతో హృదయంలో వణికిపోతూ ఓడిపోయి దూరంగా వెళ్లిపోవాలి.
సత్యేనోత్తభితా భూమిః సూర్యేణోత్తభితా ద్యౌః । ఋతేనాదిత్యాస్తిష్ఠన్తి దివి సోమో అధి శ్రితః
భూమి సత్యంతో నిలబడింది, ఆకాశం సూర్యునితో నిలబడింది. ఆదిత్యులు ధర్మంతో నిలిచారు, సోముడు ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
సోమేనాదిత్యా బలినః సోమేన పృథివీ మహీ । అథో నక్షత్రాణామేషాముపస్థే సోమ ఆహితః
సోముని వల్ల ఆదిత్యులు బలవంతులు, సోముని వల్ల భూమి మహత్తరంగా నిలబడింది. నక్షత్రాల మధ్యలో సోముడు స్థాపించబడ్డాడు.
సోమం మన్యతే పపివాన్యత్సమ్పింషన్త్యోషధిమ్ । సోమం యం బ్రహ్మాణో విదుర్న తస్యాశ్నాతి కశ్చన
ఒకవాడు తాను సోముని తాగానని అనుకుంటాడు, ఔషధిని నూరినప్పుడు. కానీ బ్రాహ్మణులు తెలిసిన సోముని ఎవ్వరూ తినలేరు.
ఆచ్ఛద్విధానైర్గుపితో బార్హతైః సోమ రక్షితః । గ్రావ్ణామిచ్ఛృణ్వన్తిష్ఠసి న తే అశ్నాతి పార్థివః
వస్త్రాలతో కప్పబడి, బర్హిష్తో రక్షించబడి సోముడు కాపాడబడుతున్నాడు. నీవు రాళ్ల శబ్దాన్ని వింటూ నిలబడి ఉంటావు, కానీ భూమిపై ఎవ్వరూ నిన్ను తినలేరు.