మధ్యా యత్కర్త్వమభవదభీకే కామం కృణ్వానే పితరి యువత్యామ్ । మనానగ్రేతో జహతుర్వియన్తా సానౌ నిషిక్తం సుకృతస్య యోనౌ
మధ్యలో జరిగిన కార్యం రహస్యంగా జరిగింది, యువతిలో తండ్రిని కోరుతూ. ఆరంభంలో రెండు మనస్సులు వేరయ్యాయి, మంచి విత్తనం గర్భంలో ఉంచబడింది.
పితా యత్స్వాం దుహితరమధిష్కన్క్ష్మయా రేతః సంజగ్మానో ని షిఞ్చత్ । స్వాధ్యోఽజనయన్బ్రహ్మ దేవా వాస్తోష్పతిం వ్రతపాం నిరతక్షన్
తండ్రి తన కూతురిపై తన వీర్యాన్ని చల్లినప్పుడు, ఆమెను కోరుతూ, స్వయంభువులు అయిన దేవతలు బ్రహ్మవాక్యాన్ని, గృహపతిని, వ్రతపాలకుడిని సృష్టించారు.
స ఈం వృషా న ఫేనమస్యదాజౌ స్మదా పరైదప దభ్రచేతాః । సరత్పదా న దక్షిణా పరావృఙ్న తా ను మే పృశన్యో జగృభ్రే
అతడు ఎద్దులా పోరులో నురుగు పారబోశాడు. మిగిలిన వారు తక్కువ జ్ఞానంతో దూరంగా వెళ్లిపోయారు. దక్షిణ చేయి దారి మళ్లింది, కాని మచ్చలున్నది నన్ను పట్టుకుంది.
మక్షూ న వహ్నిః ప్రజాయా ఉపబ్దిరగ్నిం న నగ్న ఉప సీదదూధః । సనితేధ్మం సనితోత వాజం స ధర్తా జజ్ఞే సహసా యవీయుత్
వేగంగా పుట్టిన అగ్ని లాగ, ఉపబ్దిని దగ్గరికి వస్తాడు; అగ్ని పక్కన ఒంటరిగా కూర్చున్నవాడిలా ఉంటాడు. అతడు ఇంధనం కోసం, బలానికి కోసం వెతుకుతాడు. సర్వాన్ని పోషించే అతడు, శక్తితో ఎప్పటికీ యవ్వనంగా జన్మిస్తూనే ఉంటాడు.
మక్షూ కనాయాః సఖ్యం నవగ్వా ఋతం వదన్త ఋతయుక్తిమగ్మన్ । ద్విబర్హసో య ఉప గోపమాగురదక్షిణాసో అచ్యుతా దుదుక్షన్
నవగ్వులు, సత్యాన్ని పలుకుతూ, కనాయా స్నేహాన్ని త్వరగా పొందారు; వారు సత్యంతో కూడినవారు. రెండు ఆశ్రయాలవారు, గొర్రెల కాపరికి చేరి, దానం చేయడంలో నిలకడగా ఉండి, పాలు దోయాలని కోరుకున్నారు.
మక్షూ కనాయాః సఖ్యం నవీయో రాధో న రేత ఋతమిత్తురణ్యన్ । శుచి యత్తే రేక్ణ ఆయజన్త సబర్దుఘాయాః పయ ఉస్రియాయాః
కనాయా స్నేహానికి మరింత కొత్తగా, బహుమానంలా, సత్యం ప్రవహిస్తూ, అవరోధాలను దాటి వచ్చింది. వారు నిన్ను చేరిన మార్గం పవిత్రమైనది. ఎప్పుడూ పాలు ఇస్తున్న ఆ ప్రకాశవంతమైన ఆవు తన పాలను ఇచ్చింది.
పశ్వా యత్పశ్చా వియుతా బుధన్తేతి బ్రవీతి వక్తరీ రరాణః । వసోర్వసుత్వా కారవోఽనేహా విశ్వం వివేష్టి ద్రవిణముప క్షు
పశువులు వెనుక నుంచి వేరుపడినప్పుడు గుర్తించబడతాయి. ఆనందంతో ఉన్న కవి అలా చెబుతాడు. వసువుల కుమారులు, ధనాన్ని కోరుతూ, ఎప్పుడూ చురుకుగా ఉండి, అన్ని రకాల సంపదలను తెలుసుకుని దగ్గర చేసుకుంటారు.
తదిన్న్వస్య పరిషద్వానో అగ్మన్పురూ సదన్తో నార్షదం బిభిత్సన్ । వి శుష్ణస్య సంగ్రథితమనర్వా విదత్పురుప్రజాతస్య గుహా యత్
అప్పుడు, అతని చుట్టూ కూర్చున్న వారు అనేకమంది చేరారు. వారు వృద్ధాప్యానికి లోనుకాని బహుమతిని కోరుతూ వచ్చారు. వారు అనేక జన్మలు పొందినవాని రహస్యాన్ని, శుష్ణుని దాగిన బంధాన్ని కనుగొన్నారు; అది ఎవరూ తెంచలేనిది.
భర్గో హ నామోత యస్య దేవాః స్వర్ణ యే త్రిషధస్థే నిషేదుః । అగ్నిర్హ నామోత జాతవేదాః శ్రుధీ నో హోతరృతస్య హోతాధ్రుక్
దేవతలకు పేరుగల ఆ ప్రకాశమే భర్గస్సు; అదే సూర్యకాంతి, మూడు లోకాలలో కూర్చున్నవారు. అగ్ని అనే పేరు, జాతవేదసు, మా మాట విను, సత్యాన్ని ఆచరిస్తూ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించే హోతా.
ఉత త్యా మే రౌద్రావర్చిమన్తా నాసత్యావిన్ద్ర గూర్తయే యజధ్యై । మనుష్వద్వృక్తబర్హిషే రరాణా మన్దూ హితప్రయసా విక్షు యజ్యూ
రౌద్రమైన, ప్రకాశవంతమైన కిరణాలున్న ఆ ఇద్దరు అశ్వినులు, ఇంద్రుడు, మా స్తోత్రాలకు యజ్ఞంలో పూజింపబడాలి. మానవుల్లో, వ్రుక్తాలతో అలంకరించిన బారిలో ఆనందిస్తూ, మంచి పానీయాలతో సంతృప్తిగా, తెగల్లో పూజకు అర్హులు.
అయం స్తుతో రాజా వన్ది వేధా అపశ్చ విప్రస్తరతి స్వసేతుః । స కక్షీవన్తం రేజయత్సో అగ్నిం నేమిం న చక్రమర్వతో రఘుద్రు
ఈ ప్రశంసలు పొందిన రాజు, జ్ఞాని, గాయకుడు, నీటిని దాటి తన సొంత హద్దును చేరుకుంటాడు. అతడు, కొమ్మలతో అగ్నిని కదిలిస్తూ, చక్రపు అంచు లాగ, వేగంగా కదిలే అగ్నిని ఉల్లాసంగా చేస్తాడు.
స ద్విబన్ధుర్వైతరణో యష్టా సబర్ధుం ధేనుమస్వం దుహధ్యై । సం యన్మిత్రావరుణా వృఞ్జ ఉక్థైర్జ్యేష్ఠేభిరర్యమణం వరూథైః
రెండు హద్దుల మధ్య వున్న వైతరణి యజ్ఞకర్త, ఎప్పుడూ పాలు ఇస్తున్న ఆవును, గుర్రాన్ని పాలు దోయాలని కోరుతాడు. మిత్రుడు, వరుణుడు వందనాలతో కలిసినప్పుడు, అగ్రగాములైన అర్యమన్ వారితో కలిసి ఉంటాడు.
తద్బన్ధుః సూరిర్దివి తే ధియంధా నాభానేదిష్ఠో రపతి ప్ర వేనన్ । సా నో నాభిః పరమాస్య వా ఘాహం తత్పశ్చా కతిథశ్చిదాస
ఆ బంధువు, ముని, నీ ధ్యానాన్ని ఆకాశంలో, అత్యంత సమీపమైన నాభిలో స్థాపించాడు. గాయకుడు దాన్ని ప్రకటించాడు. ఆ నాభి మనదిగా ఉండాలి, అది దూరమైనా, దగ్గరయినా; నేను ఎప్పటికైనా దాన్ని చేరాలని కోరుకుంటాను.
ఇయం మే నాభిరిహ మే సధస్థమిమే మే దేవా అయమస్మి సర్వః । ద్విజా అహ ప్రథమజా ఋతస్యేదం ధేనురదుహజ్జాయమానా
ఇది నా నాభి, ఇది నా ఆసనం; వీరే నా దేవతలు, నేను ఇదంతా. రెండు సార్లు పుట్టిన, సత్యానికి మొదటి పుట్టినవాడు, ఈ కొత్తగా ప్రసవించిన ఆవు తన పాలను ఇచ్చింది.
అధాసు మన్ద్రో అరతిర్విభావావ స్యతి ద్వివర్తనిర్వనేషాట్ । ఊర్ధ్వా యచ్ఛ్రేణిర్న శిశుర్దన్మక్షూ స్థిరం శేవృధం సూత మాతా
అప్పుడు మృదువుగా, చురుకుగా, ప్రకాశంగా ఉండే వాడు, రెండు మార్లు తిరిగే, ప్రశంసలకు తహతహలాడే వాడు అవుతాడు. నిటారుగా ఉన్న వరుస, చిన్నపిల్లలా పుట్టినప్పుడు, తల్లి దృఢంగా, ఎప్పటికీ పెరుగుతూ ఉండే బిడ్డను ముందుకు పంపుతుంది.
అధా గావ ఉపమాతిం కనాయా అను శ్వాన్తస్య కస్య చిత్పరేయుః । శ్రుధి త్వం సుద్రవిణో నస్త్వం యాళాశ్వఘ్నస్య వావృధే సూనృతాభిః
అప్పుడు ఆవులు కనాయా మార్గదర్శకత్వాన్ని అనుసరించాయి, ఏదో కుక్క భూకరించిన తరువాత. ఓ గొప్ప దాతా, మా మాట విను; గుర్రాన్ని సంహరించినవాడి స్తుతులతో నీవు అభివృద్ధి చెందావు, నిజమైన మాటలతో.
అధ త్వమిన్ద్ర విద్ధ్యస్మాన్మహో రాయే నృపతే వజ్రబాహుః । రక్షా చ నో మఘోనః పాహి సూరీననేహసస్తే హరివో అభిష్టౌ
ఇంద్రా, మా కోసం బలంగా పోరాడి, మహారాజా, వజ్రబాహువుతో, గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు. ఓ దాతా, మా రక్షణగా ఉండి, మా వీరులను కాపాడు; నీ అనుగ్రహంలో ఎలాంటి విఘ్నం లేకుండా.
అధ యద్రాజానా గవిష్టౌ సరత్సరణ్యుః కారవే జరణ్యుః । విప్రః ప్రేష్ఠః స హ్యేషాం బభూవ పరా చ వక్షదుత పర్షదేనాన్
రాజులు ఆవు కోసం పోటీ పడుతున్నప్పుడు, సరణ్యు కవికి, జరణ్యువుకు పరుగెత్తుతాడు. ప్రేరణ కలిగిన, అత్యంత ప్రియమైనవాడు వారిదైనాడు; అతడు ముందుకు వెళ్తాడు లేదా వారితో కలిసి దాటి పోతాడు.
అధా న్వస్య జేన్యస్య పుష్టౌ వృథా రేభన్త ఈమహే తదూ ను । సరణ్యురస్య సూనురశ్వో విప్రశ్చాసి శ్రవసశ్చ సాతౌ
ఈ మహానుభావుడి సంపదలో, మేము వ్యర్థంగా అయినా, గొప్పగా పిలుస్తున్నాం. సరణ్యు అతని కుమారుడు, గుర్రం; నీవు మునివి, నీవు కీర్తిలో ప్రసిద్ధివంతుడవు.
యువోర్యది సఖ్యాయాస్మే శర్ధాయ స్తోమం జుజుషే నమస్వాన్ । విశ్వత్ర యస్మిన్నా గిరః సమీచీః పూర్వీవ గాతుర్దాశత్సూనృతాయై
మీ స్నేహం కోసం, మీ బలగానికి, మేము వినయంతో స్తోత్రం సమర్పించాము. అందులో అన్ని స్వరాలు, సమ్మిళితంగా, గతంలోలా, దాతకు, నిజమైన మాటలు పొందేందుకు కూడుకుంటాయి.
స గృణానో అద్భిర్దేవవానితి సుబన్ధుర్నమసా సూక్తైః । వర్ధదుక్థైర్వచోభిరా హి నూనం వ్యధ్వైతి పయస ఉస్రియాయాః
వాడు, దేవతలతో, నీటితో, మంచి బంధువుగా, నమస్కారాలతో, స్తోత్రాలతో పాడుతూ ఉన్నాడు. అతడు స్తుతులతో, మాటలతో పెరుగాలి. ఇప్పుడు నిజంగా, ప్రకాశవంతమైన ఆవు పాలను పొందేందుకు దగ్గరగా వస్తున్నాడు.
త ఊ షు ణో మహో యజత్రా భూత దేవాస ఊతయే సజోషాః । యే వాజాఁ అనయతా వియన్తో యే స్థా నిచేతారో అమూరాః
పూజ్యమైన దేవతలారా! మీరు అందరూ కలిసికట్టుగా, మాకు సహాయంగా, గొప్ప శక్తిని కలిగి ఉండండి. మీరు విజయాలను అందించేవారు, స్వేచ్ఛగా సంచరించేవారు, స్థిరంగా నిలిచేవారు, జ్ఞానంతో, ఎప్పుడూ తప్పు చేయని వారు.
యే యజ్ఞేన దక్షిణయా సమక్తా ఇన్ద్రస్య సఖ్యమమృతత్వమానశ । తేభ్యో భద్రమఙ్గిరసో వో అస్తు ప్రతి గృభ్ణీత మానవం సుమేధసః
యజ్ఞంతో, దక్షిణతో ఐక్యంగా, ఇంద్రుని స్నేహం, అమృతత్వాన్ని కోరినవారు ఎవరో, ఆ అంగిరసులు మీకు మంగళం కలగనీయాలి. జ్ఞానులు, మీరు మానవుల బహుమతిని స్వీకరించండి.
య ఉదాజన్పితరో గోమయం వస్వృతేనాభిన్దన్పరివత్సరే వలమ్ । దీర్ఘాయుత్వమఙ్గిరసో వో అస్తు ప్రతి గృభ్ణీత మానవం సుమేధసః
సత్యంతో, ఆ పితృదేవతలు, ఆవులను పొందేందుకు ఏడాది తిరుగుతున్నప్పుడు గోశాలను తెరచినవారు. అంగిరసులు మీకు దీర్ఘాయువు ఇవ్వాలి. జ్ఞానులు, మీరు మానవుల బహుమతిని స్వీకరించండి.
య ఋతేన సూర్యమారోహయన్దివ్యప్రథయన్పృథివీం మాతరం వి । సుప్రజాస్త్వమఙ్గిరసో వో అస్తు ప్రతి గృభ్ణీత మానవం సుమేధసః
సత్యబలం ద్వారా, సూర్యుడిని పైకి ఎక్కించినవారు, భూమిని, ఆకాశాన్ని విస్తరింపజేసినవారు, ఆ అంగిరసులు మీకు మంచి సంతానాన్ని ఇవ్వాలి. జ్ఞానులు, మీరు మానవుల బహుమతిని స్వీకరించండి.
అయం నాభా వదతి వల్గు వో గృహే దేవపుత్రా ఋషయస్తచ్ఛృణోతన । సుబ్రహ్మణ్యమఙ్గిరసో వో అస్తు ప్రతి గృభ్ణీత మానవం సుమేధసః
ఈయన మీ ఇంట్లో మధురంగా మాట్లాడుతున్నాడు, దేవపుత్రులూ, ఋషులారా, మీరు వినండి. అంగిరసులు మీకు ఉత్తమమైన ప్రార్థనను కలిగించాలి. జ్ఞానులు, మీరు మానవుల బహుమతిని స్వీకరించండి.
విరూపాస ఇదృషయస్త ఇద్గమ్భీరవేపసః । తే అఙ్గిరసః సూనవస్తే అగ్నేః పరి జజ్ఞిరే
వివిధ రూపాలున్న ఋషులు, లోతైన భయంతో వణికేవారు, ఆ అంగిరసులు, అగ్ని చుట్టూ పుట్టిన కుమారులు.
యే అగ్నేః పరి జజ్ఞిరే విరూపాసో దివస్పరి । నవగ్వో ను దశగ్వో అఙ్గిరస్తమో సచా దేవేషు మంహతే
వివిధ రూపాలున్న వారు అగ్ని చుట్టూ, ఆకాశం చుట్టూ పుట్టారు. తొమ్మిది ఆవులు, పది ఆవులు కలిగిన అంగిరసులు దేవతల్లో అత్యంత గౌరవాన్ని పొందారు.
ఇన్ద్రేణ యుజా నిః సృజన్త వాఘతో వ్రజం గోమన్తమశ్వినమ్ । సహస్రం మే దదతో అష్టకర్ణ్యః శ్రవో దేవేష్వక్రత
ఇంద్రుని సహాయంతో వారు గొప్ప ఆస్తి కలిగిన పశువులను, అశ్వినులను విడుదల చేశారు. ఎనిమిది చెవులు కలిగినవారు వేలాది బహుమతులు ఇచ్చి దేవతల్లో కీర్తిని పొందారు.
ప్ర నూనం జాయతామయం మనుస్తోక్మేవ రోహతు । యః సహస్రం శతాశ్వం సద్యో దానాయ మంహతే
ఇప్పుడు ఈ మనువు పుట్టాలి, చిన్నపిల్లలా ఎదగాలి. వాడు ఒక్కసారిగా వేలాది, వందల గుర్రాలను దానం చేయాలని ఆశపడతాడు.