ఏన్ద్రవాహో నృపతిం వజ్రబాహుముగ్రముగ్రాసస్తవిషాస ఏనమ్ । ప్రత్వక్షసం వృషభం సత్యశుష్మమేమస్మత్రా సధమాదో వహన్తు
ఇంద్రుని వాహనాలు వజ్రాయుధంతో ఉన్న రాజును, మహాబలులను, నిజమైన బలంతో ఉన్న వృషభుని మనతో కలిసి ఉత్సవానికి తీసుకురావాలి.
ఏవా పతిం ద్రోణసాచం సచేతసమూర్జ స్కమ్భం ధరుణ ఆ వృషాయసే । ఓజః కృష్వ సం గృభాయ త్వే అప్యసో యథా కేనిపానామినో వృధే
ఓ ప్రభూ, ధైర్యానికి ఆధారమైనవాడవై, మనస్సుతో కూడినవాడవై, ధారాళంగా బలాన్ని పట్టుకున్నవాడవై, నీవు మాతో కలవు. బలాన్ని స్వీకరించి, దాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, నీవు నీ తీరుగా, పేరుగాంచినవారి లాగా, శక్తిలో అభివృద్ధి చెందు.
గమన్నస్మే వసూన్యా హి శంసిషం స్వాశిషం భరమా యాహి సోమినః । త్వమీశిషే సాస్మిన్నా సత్సి బర్హిష్యనాధృష్యా తవ పాత్రాణి ధర్మణా
ఓ సోమాన్ని మోసుకొచ్చేవాడా, నేను నిన్ను స్తుతిస్తూ, మేలు కోరుతూ, నీవు సంపదలతో మాకు రా. నీవే పాలకుడవు, ఇక్కడే స్థిరంగా ఉన్నవాడవు, పవిత్రమైన దర్భపై కూర్చున్నవాడవు, నీ పాత్రలు నీ ధర్మంతో భద్రంగా ఉన్నాయి.
పృథక్ప్రాయన్ప్రథమా దేవహూతయోఽకృణ్వత శ్రవస్యాని దుష్టరా । న యే శేకుర్యజ్ఞియాం నావమారుహమీర్మైవ తే న్యవిశన్త కేపయః
మొదటి దేవతా హోమాలు వేరుగా, గొప్పగా, అధికంగా చేయబడ్డాయి. ఎవరు ఆ యజ్ఞ నౌకపై ఎక్కలేకపోయారో, వారు జ్ఞానుల మధ్య స్థిరపడకపోవడం మంచిది.
ఏవైవాపాగపరే సన్తు దూఢ్యోఽశ్వా యేషాం దుర్యుజ ఆయుయుజ్రే । ఇత్థా యే ప్రాగుపరే సన్తి దావనే పురూణి యత్ర వయునాని భోజనా
దూరంలో ఉన్నవారు, దగ్గరలో ఉన్నవారు ఇద్దరూ కలిసిపోవాలి. వారి గుర్రాలు కట్టడం కష్టం అయినా, వాటిని కట్టారు. ముందుగా ఉన్నవారు, తరువాత వచ్చినవారు అందరూ, అనేక కార్యాలు, భోజనాలు ఉన్న చోట చేరతారు.
గిరీఁరజ్రాన్రేజమానాఁ అధారయద్ద్యౌః క్రన్దదన్తరిక్షాణి కోపయత్ । సమీచీనే ధిషణే వి ష్కభాయతి వృష్ణః పీత్వా మద ఉక్థాని శంసతి
కదిలే పర్వతాలు స్థిరంగా నిలిచిపోయాయి, ఆకాశం గట్టిగా మోగింది, మధ్యలో ఉన్న ప్రాంతం కోపంతో ఉలికిపడింది. నిపుణుడు, సమంగా ఉండి, విస్తరించాడు; బలవంతుడు మద్యం తాగి, స్తోత్రాలను ప్రకటించాడు.
ఇమం బిభర్మి సుకృతం తే అఙ్కుశం యేనారుజాసి మఘవఞ్ఛఫారుజః । అస్మిన్సు తే సవనే అస్త్వోక్యం సుత ఇష్టౌ మఘవన్బోధ్యాభగః
ఓ మఘవన్, నీకు ఈ మంచి అంకుశాన్ని ఇస్తున్నాను, దీని ద్వారా నీవు శత్రువుల పాదాలను విరుగొడతావు. ఈ సోమార్పణలో నీ శక్తి ఉండాలి; నీవు ఇష్టార్చనలో నీ భాగాన్ని గ్రహించు.
గోభిష్టరేమామతిం దురేవాం యవేన క్షుధం పురుహూత విశ్వామ్ । వయం రాజభిః ప్రథమా ధనాన్యస్మాకేన వృజనేనా జయేమ
పశువులతో, యవతో, దూరంగా ఉన్న శత్రుత్వాన్ని, ఆకలిని తొలగించు, ఓ అనేకసార్లు పిలవబడినవాడా. మేము, గొప్ప రాజులతో, మా వర్గంతో, ధనాన్ని గెలుచుకుందాం.
బృహస్పతిర్నః పరి పాతు పశ్చాదుతోత్తరస్మాదధరాదఘాయోః । ఇన్ద్రః పురస్తాదుత మధ్యతో నః సఖా సఖిభ్యో వరివః కృణోతు
బృహస్పతి మమ్మల్ని వెనుకనుండి, పైనుండి, కిందనుండి కాపాడాలి. ఇంద్రుడు ముందుగా, మధ్యలో మాకు స్నేహితుడై ఉండాలి; స్నేహితులకు మార్గాన్ని కల్పించాలి.
దివస్పరి ప్రథమం జజ్ఞే అగ్నిరస్మద్ద్వితీయం పరి జాతవేదాః । తృతీయమప్సు నృమణా అజస్రమిన్ధాన ఏనం జరతే స్వాధీః
ఆకాశంలో మొదటగా అగ్ని జన్మించాడు; మనలో రెండవదిగా, జన్మలను తెలిసినవాడిగా ఉన్నాడు. మూడవదిగా, నీళ్లలో ఎప్పుడూ వెలిగిస్తూ, స్వయంగా పుట్టినవారు అతన్ని పోషిస్తున్నారు.
విద్మా తే అగ్నే త్రేధా త్రయాణి విద్మా తే ధామ విభృతా పురుత్రా । విద్మా తే నామ పరమం గుహా యద్విద్మా తముత్సం యత ఆజగన్థ
ఓ అగ్ని, మేము నిన్ను మూడు విధాలుగా తెలుసు. నీ మూడు నివాసస్థానాలు, విస్తృతంగా ఉన్నవని తెలుసు. నీ అత్యున్నతమైన, గుప్తమైన నామాన్ని తెలుసు; నీవు ఎక్కడి నుంచి వచ్చావో ఆ మూలాన్ని కూడా తెలుసు.
సముద్రే త్వా నృమణా అప్స్వన్తర్నృచక్షా ఈధే దివో అగ్న ఊధన్ । తృతీయే త్వా రజసి తస్థివాంసమపాముపస్థే మహిషా అవర్ధన్
సముద్రంలో, నీళ్లలో స్వయంగా పుట్టినవారు నిన్ను వెలిగిస్తారు; ఋషులు నీళ్లలో నిన్ను ఆరాధిస్తారు; ఆకాశంలో, ఓ అగ్ని, నీవే ఆ పాలు. మూడవ లోకంలో నీవు నిలిచివుంటావు; నీళ్ల ఒడిలో మహాబలులు నిన్ను పెంచారు.
అక్రన్దదగ్ని స్తనయన్నివ ద్యౌః క్షామా రేరిహద్వీరుధః సమఞ్జన్ । సద్యో జజ్ఞానో వి హీమిద్ధో అఖ్యదా రోదసీ భానునా భాత్యన్తః
అగ్ని ఆకాశంలో మేఘం మోగినట్టు గట్టిగా అరవాడు; భూమి కదిలింది, మొక్కలు అలంకరించబడ్డాయి. అకస్మాత్తుగా జన్మించి, వెలిగిపోతూ, రెండు లోకాలను తన ప్రకాశంతో లోపల నుండి ప్రకాశింపజేశాడు.
శ్రీణాముదారో ధరుణో రయీణాం మనీషాణాం ప్రార్పణః సోమగోపాః । వసుః సూనుః సహసో అప్సు రాజా వి భాత్యగ్ర ఉషసామిధానః
అతడు ఉదారంగా దాత, ధనానికి ఆధారం, మనస్సులోని సంకల్పాలను నెరవేర్చేవాడు, సోమానికి రక్షకుడు. బలవంతుడి కుమారుడు, నీళ్లలో రాజు, ఉదయకాలంలో వెలిగిపోతూ ముందుగా ప్రకాశిస్తాడు.
విశ్వస్య కేతుర్భువనస్య గర్భ ఆ రోదసీ అపృణాజ్జాయమానః । వీళుం చిదద్రిమభినత్పరాయఞ్జనా యదగ్నిమయజన్త పఞ్చ
అతడు సర్వానికి గుర్తు, జగత్తుకు గర్భం. జన్మించినప్పుడు రెండు లోకాలను నింపాడు. అయన మార్గం కోసం పర్వతాన్ని కూడా చీల్చాడు, ఐదు జాతులు అగ్నిని ఆరాధించినప్పుడు.
ఉశిక్పావకో అరతిః సుమేధా మర్తేష్వగ్నిరమృతో ని ధాయి । ఇయర్తి ధూమమరుషం భరిభ్రదుచ్ఛుక్రేణ శోచిషా ద్యామినక్షన్
పవిత్రుడు, మేధావి, ప్రకాశవంతుడు అయిన అగ్ని, మానవుల్లో అమరుడిగా స్థాపించబడ్డాడు. అతడు ఎర్రటి పొగను పంపిస్తాడు, ప్రకాశవంతమైన జ్వాలతో ఆకాశాన్ని వెలిగిస్తాడు.
దృశానో రుక్మ ఉర్వియా వ్యద్యౌద్దుర్మర్షమాయుః శ్రియే రుచానః । అగ్నిరమృతో అభవద్వయోభిర్యదేనం ద్యౌర్జనయత్సురేతాః
ప్రకాశవంతంగా, బంగారు వర్ణంతో విస్తరించి, అదుపు చేయలేని వాడై, కీర్తికి వెలిగిపోతాడు. ఆకాశం సంతానంతో అతన్ని పుట్టించినప్పుడు, అగ్ని రెండు ప్రాణాలతో అమరుడయ్యాడు.
యస్తే అద్య కృణవద్భద్రశోచేఽపూపం దేవ ఘృతవన్తమగ్నే । ప్ర తం నయ ప్రతరం వస్యో అచ్ఛాభి సుమ్నం దేవభక్తం యవిష్ఠ
ఈ రోజు నీవు చేసే మేలు, ప్రకాశవంతమైన నైవేద్యాన్ని, నెయ్యితో కూడిన అప్పూపాన్ని, ఓ అగ్ని దేవా, దానిని ముందుకు నడిపించు, ధనవంతుని దగ్గరకు తీసుకెళ్ళు, దేవతలకు ప్రీతికరమైన దయను ప్రసాదించు.
ఆ తం భజ సౌశ్రవసేష్వగ్న ఉక్థఉక్థ ఆ భజ శస్యమానే । ప్రియః సూర్యే ప్రియో అగ్నా భవాత్యుజ్జాతేన భినదదుజ్జనిత్వైః
ప్రశంసలు పొందినవారికి దానిని పంచు, ఓ అగ్ని; స్తోత్రాలతో, ప్రశంసించబడినదాన్ని పంచు. సూర్యునికి ప్రియమైనవాడవు, అగ్నికి ప్రియమైనవాడవు, జన్మతో, సృష్టితో వెలిగిపోతూ కీర్తిని పొందుతాడు.
త్వామగ్నే యజమానా అను ద్యూన్విశ్వా వసు దధిరే వార్యాణి । త్వయా సహ ద్రవిణమిచ్ఛమానా వ్రజం గోమన్తముశిజో వి వవ్రుః
అగ్నీ దేవా, యజ్ఞం చేసే వారు అన్ని రకాల ధనాలను, కావలసిన వస్తువులను నీకు అప్పగించారు. నీతో కలిసి సంపద కోరుతూ ఉశిజులు గొర్రెలు, ఆవులు ఉన్న గోశాలను తెరిచారు.
అస్తావ్యగ్నిర్నరాం సుశేవో వైశ్వానర ఋషిభిః సోమగోపాః । అద్వేషే ద్యావాపృథివీ హువేమ దేవా ధత్త రయిమస్మే సువీరమ్
మనుషులలో దయగలవాడైన అగ్ని దేవుడు, ఋషులతో కలిసి, సోమాన్ని కాపాడేవారు నిలబడిపోవాలి. మనం ద్వేషం లేకుండా ఆకాశాన్ని, భూమిని పిలుద్దాం. దేవతలు మనకు ధనాన్ని, బలమైన సంతానాన్ని ప్రసాదించాలి.
ప్ర హోతా జాతో మహాన్నభోవిన్నృషద్వా సీదదపాముపస్థే । దధిర్యో ధాయి స తే వయాంసి యన్తా వసూని విధతే తనూపాః
పెద్ద హోతా, ఆకాశాన్ని తెలిసినవాడు, మనుషుల మధ్య నీటిలో కూర్చున్నాడు. ధనాన్ని పంచే, శరీరాన్ని కాపాడే నీ శక్తులు అతనివద్ద చేరతాయి.
ఇమం విధన్తో అపాం సధస్థే పశుం న నష్టం పదైరను గ్మన్ । గుహా చతన్తముశిజో నమోభిరిచ్ఛన్తో ధీరా భృగవోఽవిన్దన్
నీటిలో అతన్ని వెతుకుతూ, పోయిన పశువుల మాదిరిగా అతని అడుగుజాడలను అనుసరించారు. జ్ఞానులు అయిన భృగులు, భక్తితో, దాగి తిరుగుతున్న అతన్ని కనుగొన్నారు.
ఇమం త్రితో భూర్యవిన్దదిచ్ఛన్వైభూవసో మూర్ధన్యఘ్న్యాయాః । స శేవృధో జాత ఆ హర్మ్యేషు నాభిర్యువా భవతి రోచనస్య
త్రితుడు, ఎక్కువగా ఉండే, ప్రకాశవంతుడైనవాడిని ఆవు తలపై వెతికి కనుగొన్నాడు. ఇల్లు ఇల్లులో పుట్టినవాడు, వెలుగుల లోకానికి నాభి, యువకుడిగా ఆనందాన్ని ఇస్తాడు.
మన్ద్రం హోతారముశిజో నమోభిః ప్రాఞ్చం యజ్ఞం నేతారమధ్వరాణామ్ । విశామకృణ్వన్నరతిం పావకం హవ్యవాహం దధతో మానుషేషు
ఉశిజులు భక్తితో మధురమైన హోతారుని, యజ్ఞానికి నాయకుడిని ముందుకు నడిపించారు. ప్రజలకు ఆనందాన్ని, పవిత్రతను, హవిస్సును అందుకునే వాడిని చేశారు.
ప్ర భూర్జయన్తం మహాం విపోధాం మూరా అమూరం పురాం దర్మాణమ్ । నయన్తో గర్భం వనాం ధియం ధుర్హిరిశ్మశ్రుం నార్వాణం ధనర్చమ్
పెద్దవాడు, ప్రకాశవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, మూర్ఖత్వం లేని పురాతనుడు, పట్టణాలను కాపాడేవాడు, అడవుల గర్భాన్ని, ఆలోచనను మోసుకెళ్లే, తెల్ల గడ్డం ఉన్న, కీర్తిని పాడే వాడిని ముందుకు నడిపించారు.
ని పస్త్యాసు త్రిత స్తభూయన్పరివీతో యోనౌ సీదదన్తః । అతః సంగృభ్యా విశాం దమూనా విధర్మణాయన్త్రైరీయతే నౄన్
త్రితుడు ఇళ్లలో స్థిరంగా ఉండి, చుట్టూ ఉన్నవారితో, గర్భంలో కూర్చున్నాడు. అక్కడినుంచి ఇంటి యజమాని తన నియమాలతో, నియంత్రణలతో మనుషులను నడిపిస్తాడు.
అస్యాజరాసో దమామరిత్రా అర్చద్ధూమాసో అగ్నయః పావకాః । శ్వితీచయః శ్వాత్రాసో భురణ్యవో వనర్షదో వాయవో న సోమాః
అగ్నికి చెందిన అజరామరమైన, ఇంటిని పాలించే, ప్రకాశించే జ్వాలలు వెలుగుతుంటాయి. తెల్ల దంతాలు, గర్జించే శబ్దంతో, అడవిని కాల్చే, గాలిలా, సోమాలా ఉంటాయి.
ప్ర జిహ్వయా భరతే వేపో అగ్నిః ప్ర వయునాని చేతసా పృథివ్యాః । తమాయవః శుచయన్తం పావకం మన్ద్రం హోతారం దధిరే యజిష్ఠమ్
తన నాలుకతో అగ్ని కంపింపజేస్తాడు, తన మనసుతో భూమి మార్గాలను తెలుసుకుంటాడు. ఆయువు దేవతలు, పవిత్రమైన, ప్రకాశించే, మధురమైన హోతారుని, యజ్ఞానికి అర్హుడిని స్థాపించారు.
ద్యావా యమగ్నిం పృథివీ జనిష్టామాపస్త్వష్టా భృగవో యం సహోభిః । ఈళేన్యం ప్రథమం మాతరిశ్వా దేవాస్తతక్షుర్మనవే యజత్రమ్
ఆకాశం, భూమి, నీళ్ళు, త్వష్ట, భృగులు, మాతరిశ్వాన్—all కలిసి అగ్ని దేవుని పుట్టించారు. దేవతలు మానవునికి పూజకు అర్హుడిగా అతన్ని తయారు చేశారు.