దేవేభ్యః కమవృణీత మృత్యుం ప్రజాయై కమమృతం నావృణీత । బృహస్పతిం యజ్ఞమకృణ్వత ఋషిం ప్రియాం యమస్తన్వం ప్రారిరేచీత్
ఎవరికి దేవతలలో మరణాన్ని ఎంచుకున్నాడు? ఎవరికి సంతానానికి అమృతత్వాన్ని కోరలేదు? వారు బృహస్పతిని యజ్ఞానికి ఋత్విజునిగా చేసారు, యముడు తన ప్రియమైన రూపాన్ని కోరుకున్నాడు.
సప్త క్షరన్తి శిశవే మరుత్వతే పిత్రే పుత్రాసో అప్యవీవతన్నృతమ్ । ఉభే ఇదస్యోభయస్య రాజత ఉభే యతేతే ఉభయస్య పుష్యతః
మరుతుల కుమారునికి ఏడు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి; కుమారులు తండ్రిని, నిజాయితీగలవాడిని కాపాడారు. ఇద్దరూ రెండింటినీ పాలిస్తారు; ఇద్దరూ రెండింటికోసం ప్రయత్నిస్తారు, ఇద్దరూ రెండింటిలో అభివృద్ధి చెందుతారు.
పరేయివాంసం ప్రవతో మహీరను బహుభ్యః పన్థామనుపస్పశానమ్ । వైవస్వతం సంగమనం జనానాం యమం రాజానం హవిషా దువస్య
ఎవరైనా ఈ విశాలమైన మార్గాన్ని అనుసరించి, అనేక మంది నడిచిన బాటలో, మనుషులందరూ చేరే వైవస్వతుని దగ్గరికి, యమధర్మరాజు వద్దకు చేరతారో, ఆయనకు మనం హవిస్సు సమర్పించి గౌరవించాలి.
యమో నో గాతుం ప్రథమో వివేద నైషా గవ్యూతిరపభర్తవా ఉ । యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేయురేనా జజ్ఞానాః పథ్యా అను స్వాః
మనకోసం ముందుగా మార్గాన్ని కనుగొన్నవాడు యముడు. ఈ లోకం ఎవరికీ దూరం చేయదగినది కాదు. అక్కడ మన పూర్వీకులు ధర్మబద్ధంగా తమ తమ మార్గంలో ముందుగా వెళ్లారు.
మాతలీ కవ్యైర్యమో అఙ్గిరోభిర్బృహస్పతిర్ఋక్వభిర్వావృధానః । యాఁశ్చ దేవా వావృధుర్యే చ దేవాన్స్వాహాన్యే స్వధయాన్యే మదన్తి
మాతలీ జ్ఞానులతో, యముడు అంగిరసులతో, బృహస్పతి గాయకులతో కలిసి మహిమాన్వితులయ్యారు. యజ్ఞఫలితాన్ని పొందిన దేవతలు, హవిస్సు, స్వధా పానంలో ఆనందించే వారు కూడా మహిమను పొందారు.
ఇమం యమ ప్రస్తరమా హి సీదాఙ్గిరోభిః పితృభిః సంవిదానః । ఆ త్వా మన్త్రాః కవిశస్తా వహన్త్వేనా రాజన్హవిషా మాదయస్వ
యమా, అంగిరసులతో, పితృదేవతలతో కలిసి ఈ ప్రస్తరంపై కూర్చో. కవుల మంత్రాలు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకురావాలని కోరుతున్నాము. రాజా, ఈ హవిస్సుతో సంతోషించు.
అఙ్గిరోభిరా గహి యజ్ఞియేభిర్యమ వైరూపైరిహ మాదయస్వ । వివస్వన్తం హువే యః పితా తేఽస్మిన్యజ్ఞే బర్హిష్యా నిషద్య
యమా, అంగిరసులతో, యజ్ఞానికి అర్హులైన వారితో, ప్రకాశవంతులైన వారితో ఇక్కడ రా. నీ తండ్రి అయిన వివస్వంతుని, ఈ యజ్ఞంలో దర్బపై కూర్చున్నవారిని నేను పిలుస్తున్నాను.
అఙ్గిరసో నః పితరో నవగ్వా అథర్వాణో భృగవః సోమ్యాసః । తేషాం వయం సుమతౌ యజ్ఞియానామపి భద్రే సౌమనసే స్యామ
అంగిరసులు, మన పితృదేవతలు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు, సోమపానులు—ఈ యజ్ఞానికి అర్హులైన వారి దయ మనపై ఉండాలని, మేము శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.
ప్రేహి ప్రేహి పథిభిః పూర్వ్యేభిర్యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేయుః । ఉభా రాజానా స్వధయా మదన్తా యమం పశ్యాసి వరుణం చ దేవమ్
పూర్వీకులు వెళ్లిన పాత మార్గాల్లో నువ్వు ముందుకు సాగు. అక్కడ యముడు, వరుణుడు అనే ఇద్దరు రాజులు స్వధా పానంలో ఆనందిస్తూ ఉంటారు. నువ్వు వారిని దర్శించవచ్చు.
సం గచ్ఛస్వ పితృభిః సం యమేనేష్టాపూర్తేన పరమే వ్యోమన్ । హిత్వాయావద్యం పునరస్తమేహి సం గచ్ఛస్వ తన్వా సువర్చాః
పితృదేవతలతో, యమునితో, నీ యజ్ఞఫలితాలు, పుణ్యకర్మలతో కలిసి పరమ లోకానికి వెళ్ళు. అన్ని దోషాలను వదిలేసి, మళ్ళీ ఇల్లు చేరి, కాంతిమంతమైన రూపంతో పితృదేవతలతో కలవు.
అపేత వీత వి చ సర్పతాతోఽస్మా ఏతం పితరో లోకమక్రన్ । అహోభిరద్భిరక్తుభిర్వ్యక్తం యమో దదాత్యవసానమస్మై
ఇక్కడి నుండి తొలగిపోండి, దూరంగా వెళ్ళండి, విడివిడిగా సాగండి. మన పితృదేవతలు ఈ లోకాన్ని అతనికోసం ఏర్పరిచారు. పగలు, నీళ్ళు, రాత్రుల ద్వారా యముడు అతనికి స్పష్టమైన విశ్రాంతి స్థలాన్ని ఇస్తాడు.
అతి ద్రవ సారమేయౌ శ్వానౌ చతురక్షౌ శబలౌ సాధునా పథా । అథా పితౄన్సువిదత్రాఁ ఉపేహి యమేన యే సధమాదం మదన్తి
నలుపు మచ్చలతో, నాలుగు కళ్ళతో ఉన్న యముని సారమేయ కుక్కలను మంచి మార్గంలో వేగంగా దాటి వెళ్ళు. తరువాత యమునితో కలిసి ఆనందించే, మంచి దానం చేసే పితృదేవతలను చేరు.
యౌ తే శ్వానౌ యమ రక్షితారౌ చతురక్షౌ పథిరక్షీ నృచక్షసౌ । తాభ్యామేనం పరి దేహి రాజన్స్వస్తి చాస్మా అనమీవం చ ధేహి
యమా, నీకు ఉన్న నాలుగు కళ్ళతో, మార్గాన్ని కాపాడే, మనుషులను చూసే ఆ ఇద్దరు కుక్కలు అతన్ని చుట్టుముట్టాలి. రాజా, అతనికి రక్షణను, రోగరహితత్వాన్ని ప్రసాదించు.
ఉరూణసావసుతృపా ఉదుమ్బలౌ యమస్య దూతౌ చరతో జనాఁ అను । తావస్మభ్యం దృశయే సూర్యాయ పునర్దాతామసుమద్యేహ భద్రమ్
విస్తృతమైన ముక్కుతో, పానానికి ఆసక్తిగల, ఉదుంబర వృక్షాల రూపంలో యముని దూతలు ప్రజల మధ్య సంచరిస్తారు. వారు మాకు మళ్ళీ సూర్యోదయాన్ని చూపించాలి, ఈ ప్రాణుల లోకంలో మాకు శుభం కలగాలి.
యమాయ సోమం సునుత యమాయ జుహుతా హవిః । యమం హ యజ్ఞో గచ్ఛత్యగ్నిదూతో అరంకృతః
యముని కోసం సోమాన్ని పిండండి, యమునికి హవిస్సు సమర్పించండి. అగ్ని దూతగా ఉండగా, యజ్ఞం యముని వద్దకు సక్రమంగా చేరుతుంది.
యమాయ ఘృతవద్ధవిర్జుహోత ప్ర చ తిష్ఠత । స నో దేవేష్వా యమద్దీర్ఘమాయుః ప్ర జీవసే
యమునికి నెయ్యితో హవిస్సు సమర్పించండి, ముందుకు నిలబడి ప్రార్థించండి. దేవతల మధ్య యముడు మనకు దీర్ఘాయువు ప్రసాదించాలి, మంచి జీవితం కలగాలి.
యమాయ మధుమత్తమం రాజ్ఞే హవ్యం జుహోతన । ఇదం నమ ఋషిభ్యః పూర్వజేభ్యః పూర్వేభ్యః పథికృద్భ్యః
యమునికి, రాజుకు, తియ్యదైన హవిస్సు సమర్పించండి. ఈ నమస్కారం ఋషులకు, పూర్వీకులకు, మనకు మార్గం చూపిన వారికి అర్పించబడింది.
త్రికద్రుకేభిః పతతి షళుర్వీరేకమిద్బృహత్ । త్రిష్టుబ్గాయత్రీ ఛన్దాంసి సర్వా తా యమ ఆహితా
త్రికద్రుకులతో ఇది ఎగురుతుంది, ఆరు విశాలమైనవి, ఇది గొప్పది. త్రిష్టుప్, గాయత్రీ వంటి అన్ని ఛందస్సులు యముని కోసం స్థాపించబడ్డాయి.
ఉదీరతామవర ఉత్పరాస ఉన్మధ్యమాః పితరః సోమ్యాసః । అసుం య ఈయురవృకా ఋతజ్ఞాస్తే నోఽవన్తు పితరో హవేషు
క్రింద ఉన్నవారు, పై ఉన్నవారు, మధ్యలో ఉన్నవారు—సోమపానులైన పితృదేవతలు లేచి రావాలి. హాని లేని వారు, సత్యాన్ని తెలిసిన వారు, ప్రాణం విడిచిన వారు—ఈ పితృదేవతలు మన హవిస్సులను రక్షించాలి.
ఇదం పితృభ్యో నమో అస్త్వద్య యే పూర్వాసో య ఉపరాస ఈయుః । యే పార్థివే రజస్యా నిషత్తా యే వా నూనం సువృజనాసు విక్షు
ఈ నమస్కారం ఈ రోజు పితృదేవతలకు. ముందుగా వెళ్లినవారు, ఇటీవల వెళ్లినవారు, భూమిపై ఉన్నవారు, ఇప్పుడు మంచి వంశాల్లో, గ్రామాల్లో నివసిస్తున్నవారు—అందరికీ అర్పించబడింది.
ఆహం పితౄన్సువిదత్రాఁ అవిత్సి నపాతం చ విక్రమణం చ విష్ణోః । బర్హిషదో యే స్వధయా సుతస్య భజన్త పిత్వస్త ఇహాగమిష్ఠాః
నేను మన పితృదేవతలను, ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చేవారిని, విష్ణువు సంతానాన్ని, ఆయన అడుగులను పిలిచాను. బర్హిస్సులో కూర్చుని, తమ శక్తితో సొమరసం ఆస్వాదించే పితృదేవతలు, ఈ యజ్ఞానికి ఇక్కడికి రాగాక, మన పితృదేవతలు ఇక్కడికి వచ్చి ఈ పూజను స్వీకరించాలి.
బర్హిషదః పితర ఊత్యర్వాగిమా వో హవ్యా చకృమా జుషధ్వమ్ । త ఆ గతావసా శంతమేనాథా నః శం యోరరపో దధాత
బర్హిస్సులో కూర్చున్న పితృదేవతలారా, మేము మీ కోసం ఈ హవ్యాలను సిద్ధం చేసాము, వాటిని ఆనందంగా స్వీకరించండి. మీరు సహాయంతో, శాంతితో ఇక్కడికి రండి. మాకు హాని లేని మంగళాన్ని ప్రసాదించండి.
ఉపహూతాః పితరః సోమ్యాసో బర్హిష్యేషు నిధిషు ప్రియేషు । త ఆ గమన్తు త ఇహ శ్రువన్త్వధి బ్రువన్తు తేఽవన్త్వస్మాన్
సొమరసం ఆస్వాదించే పితృదేవతలారా, బర్హిస్సులో మీకు ఇష్టమైన స్థలాల్లో నివసించే వారు, మేము పిలిచిన ఈ యజ్ఞానికి ఇక్కడికి రండి, ఇక్కడ వినండి, ఇక్కడ మాట్లాడండి, మమ్మల్ని కాపాడండి.
ఆచ్యా జాను దక్షిణతో నిషద్యేమం యజ్ఞమభి గృణీత విశ్వే । మా హింసిష్ట పితరః కేన చిన్నో యద్వ ఆగః పురుషతా కరామ
మీరు దక్షిణదిశగా కూర్చుని, కుడి మోకాలి మీద వాలి, ఈ యజ్ఞాన్ని అందరూ ఆమోదించండి. మనుషులుగా మేము చేసిన ఏ తప్పు వల్లనైనా, పితృదేవతలారా, మాకు హాని చేయకండి.
ఆసీనాసో అరుణీనాముపస్థే రయిం ధత్త దాశుషే మర్త్యాయ । పుత్రేభ్యః పితరస్తస్య వస్వః ప్ర యచ్ఛత త ఇహోర్జం దధాత
ప్రభాతపు కిరణాల మధ్య కూర్చున్న పితృదేవతలారా, భక్తుడికి సంపదను ప్రసాదించండి. అతని కుమారులకు ఆ ధనాన్ని ఇవ్వండి, ఇక్కడే బలాన్ని కురిపించండి.
యే నః పూర్వే పితరః సోమ్యాసోఽనూహిరే సోమపీథం వసిష్ఠాః । తేభిర్యమః సంరరాణో హవీంష్యుశన్నుశద్భిః ప్రతికామమత్తు
మన పూర్వీకులు, సొమరసం ఆస్వాదించేవారు, మొదటిసారి సొమపానానికి వచ్చిన వశిష్ఠులు, యమధర్మరాజు వారితో కలిసి ఈ హవ్యాలను ఆనందంగా స్వీకరించాలి. వారు సుఖంగా కూర్చుని, తాము కోరినట్లు పూజను స్వీకరించాలి.
యే తాతృషుర్దేవత్రా జేహమానా హోత్రావిద స్తోమతష్టాసో అర్కైః । ఆగ్నే యాహి సువిదత్రేభిరర్వాఙ్సత్యైః కవ్యైః పితృభిర్ఘర్మసద్భిః
దేవతల మధ్య తపస్సు చేసి, యజ్ఞవిధులను తెలిసినవారు, స్తోత్రాలు పాడేవారు, అగ్నిదేవా, ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చే నిజమైన పితృదేవతలను, యజ్ఞస్థలంలో కూర్చున్న ఋషులను ఇక్కడికి తీసుకురా.
యే సత్యాసో హవిరదో హవిష్పా ఇన్ద్రేణ దేవైః సరథం దధానాః । ఆగ్నే యాహి సహస్రం దేవవన్దైః పరైః పూర్వైః పితృభిర్ఘర్మసద్భిః
నిజమైన పితృదేవతలు, హవ్యాలను స్వీకరించే వారు, ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి రథంలో ప్రయాణించే వారు, అగ్నిదేవా, దేవతలు స్తుతించిన, దూరమైనవారు, పూర్వీకులు, యజ్ఞస్థలంలో కూర్చున్నవారు, వారిని వేల సంఖ్యలో ఇక్కడికి తీసుకురా.
అగ్నిష్వాత్తాః పితర ఏహ గచ్ఛత సదఃసదః సదత సుప్రణీతయః । అత్తా హవీంషి ప్రయతాని బర్హిష్యథా రయిం సర్వవీరం దధాతన
అగ్నిలో సమర్పించబడి, పవిత్రమైన పితృదేవతలారా, ఇక్కడికి రండి, ప్రతి స్థలంలో కూర్చోండి, సద్విధిగా కూర్చోండి. భక్తితో సమర్పించిన హవ్యాలను ఆస్వాదించి, సమస్త వీరులైన సంపదను మాకు ప్రసాదించండి.
త్వమగ్న ఈళితో జాతవేదోఽవాడ్ఢవ్యాని సురభీణి కృత్వీ । ప్రాదాః పితృభ్యః స్వధయా తే అక్షన్నద్ధి త్వం దేవ ప్రయతా హవీంషి
అగ్నిదేవా, జన్మలను తెలిసినవాడా, నీవు పిలవబడినప్పుడు, సువాసనలతో కూడిన హవ్యాలను తీసుకువచ్చావు. నీవు వాటిని పితృదేవతలకు సమర్పించావు, వారు తమ శక్తితో వాటిని ఆస్వాదించారు. దేవా, భక్తితో సమర్పించిన హవ్యాలను నీవు స్వీకరించు.