స్వావృగ్దేవస్యామృతం యదీ గోరతో జాతాసో ధారయన్త ఉర్వీ । విశ్వే దేవా అను తత్తే యజుర్గుర్దుహే యదేనీ దివ్యం ఘృతం వాః
దేవుని అమృత స్వరూపుడు, స్వయంగా నడిచేవాడు, సత్యం వల్ల పుట్టిన ఆవులు విస్తారమైన భూమిని మోస్తున్నప్పుడు. నీ యజ్ఞాన్ని అనుసరించి అన్ని దేవతలు, నీవు పిలిచినప్పుడు ఆకాశీయ ఘృతాన్ని పాలు లాగినట్లు పంచుకుంటారు.
అర్చామి వాం వర్ధాయాపో ఘృతస్నూ ద్యావాభూమీ శృణుతం రోదసీ మే । అహా యద్ద్యావోఽసునీతిమయన్మధ్వా నో అత్ర పితరా శిశీతామ్
ఓ ఘృతంతో అలంకరించబడిన జలాలూ, ఆకాశ భూమిలు, మిమ్మల్ని వృద్ధి చెందమని స్తుతిస్తున్నాను, నా ప్రార్థన వినండి. ఓ ఆకాశమా, మీరు జీవన మార్గాన్ని ఏర్పరిచినప్పుడు, ఇక్కడ మా పితృదేవతలు తేనెతో ఆనందించాలి.
కిం స్విన్నో రాజా జగృహే కదస్యాతి వ్రతం చకృమా కో వి వేద । మిత్రశ్చిద్ధి ష్మా జుహురాణో దేవాఞ్ఛ్లోకో న యాతామపి వాజో అస్తి
ఏ రాజు మమ్మల్ని పట్టుకున్నాడు? అతడు ఎప్పుడు వస్తాడు? మేము ఏ నియమాన్ని పాటించాము? ఎవరు నిజంగా తెలుసు? మిత్రుడు కూడా దేవతలకు హోమం చేస్తూ ఉన్నా, ఈ స్తోత్రం అక్కడికి చేరదు; బలమేమీ ఉండకపోవచ్చు.
దుర్మన్త్వత్రామృతస్య నామ సలక్ష్మా యద్విషురూపా భవాతి । యమస్య యో మనవతే సుమన్త్వగ్నే తమృష్వ పాహ్యప్రయుచ్ఛన్
ఇక్కడ అమృతుని పేరు గ్రహించడానికి కష్టం, అది అనేక రూపాలలో కనిపిస్తుంది. యముని గురించి మంచి ఆలోచన చేసే వాడిని, ఓ అగ్ని, అపాయాల నుంచి నీవు రక్షించు.
యస్మిన్దేవా విదథే మాదయన్తే వివస్వతః సదనే ధారయన్తే । సూర్యే జ్యోతిరదధుర్మాస్యక్తూన్పరి ద్యోతనిం చరతో అజస్రా
ఎవరిలో దేవతలు సభలో ఆనందిస్తారో, వివస్వంతుని ఇంట్లో వారు నిలిచి ఉంటారు. వారు సూర్యునిలో వెలుగును ఉంచారు, భాగాలను పంచుతూ, ఎప్పటికీ ప్రకాశిస్తూ తిరుగుతారు.
యస్మిన్దేవా మన్మని సంచరన్త్యపీచ్యే న వయమస్య విద్మ । మిత్రో నో అత్రాదితిరనాగాన్సవితా దేవో వరుణాయ వోచత్
ఎవరిలో దేవతలు మనస్సులో సంచరిస్తారో, కానీ మేము ఆయన తక్కువ స్వరూపాన్ని తెలియము. ఇక్కడ మిత్రుడు, అర్యమన్, పాపరహితుడు అయిన సవితా దేవుడు, వరుణునికి మాట చెప్పారు.
శ్రుధీ నో అగ్నే సదనే సధస్థే యుక్ష్వా రథమమృతస్య ద్రవిత్నుమ్ । ఆ నో వహ రోదసీ దేవపుత్రే మాకిర్దేవానామప భూరిహ స్యాః
ఓ అగ్ని, నీ నివాసంలో, సభలో మమ్మల్ని విను; అమృతరూపమైన వేగవంతమైన రథాన్ని కట్టించు. దేవతల సంతానమైన ఈ రెండు లోకాలను మాకు తీసుకురా; మేము ఇక్కడ దేవతలకు దూరంగా ఉండకూడదు.
యుజే వాం బ్రహ్మ పూర్వ్యం నమోభిర్వి శ్లోక ఏతు పథ్యేవ సూరేః । శృణ్వన్తు విశ్వే అమృతస్య పుత్రా ఆ యే ధామాని దివ్యాని తస్థుః
మీ పురాతన స్తోత్రాన్ని నమస్కారాలతో కలిపి పాడుతున్నాను; ఆ గానం సూర్యుని మార్గంలా ముందుకు సాగిపోవాలి. అమృతుని సంతానమైన అందరూ, ఆ దివ్య స్థలాల్లో నిలిచినవారు వినాలి.
యమే ఇవ యతమానే యదైతం ప్ర వాం భరన్మానుషా దేవయన్తః । ఆ సీదతం స్వము లోకం విదానే స్వాసస్థే భవతమిన్దవే నః
యముడు ప్రయత్నించినట్లు, దేవతలను కోరుతూ మానవులు మిమ్మల్ని ఇక్కడికి తెచ్చారు. మీ స్వస్థానంలో కూర్చోండి, దాన్ని తెలుసుకోండి; ఇంద్రుని దగ్గరకు వచ్చినవారు ఎలా విశ్రాంతిగా ఉంటారో అలా మీరు ఉండండి.
పఞ్చ పదాని రుపో అన్వరోహం చతుష్పదీమన్వేమి వ్రతేన । అక్షరేణ ప్రతి మిమ ఏతామృతస్య నాభావధి సం పునామి
ఐదు అడుగులు ఉన్న రూపాన్ని నేను అనుసరిస్తున్నాను, నాలుగు కాలులతో ఉన్నదాన్ని వ్రతంతో వెతుకుతున్నాను. అక్షరమయమైన పదంతో ఇవన్నీ కొలుస్తున్నాను, అమృతుని నాభివరకు శుద్ధి చేస్తున్నాను.
దేవేభ్యః కమవృణీత మృత్యుం ప్రజాయై కమమృతం నావృణీత । బృహస్పతిం యజ్ఞమకృణ్వత ఋషిం ప్రియాం యమస్తన్వం ప్రారిరేచీత్
ఎవరికి దేవతలలో మరణాన్ని ఎంచుకున్నాడు? ఎవరికి సంతానానికి అమృతత్వాన్ని కోరలేదు? వారు బృహస్పతిని యజ్ఞానికి ఋత్విజునిగా చేసారు, యముడు తన ప్రియమైన రూపాన్ని కోరుకున్నాడు.
సప్త క్షరన్తి శిశవే మరుత్వతే పిత్రే పుత్రాసో అప్యవీవతన్నృతమ్ । ఉభే ఇదస్యోభయస్య రాజత ఉభే యతేతే ఉభయస్య పుష్యతః
మరుతుల కుమారునికి ఏడు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి; కుమారులు తండ్రిని, నిజాయితీగలవాడిని కాపాడారు. ఇద్దరూ రెండింటినీ పాలిస్తారు; ఇద్దరూ రెండింటికోసం ప్రయత్నిస్తారు, ఇద్దరూ రెండింటిలో అభివృద్ధి చెందుతారు.
పరేయివాంసం ప్రవతో మహీరను బహుభ్యః పన్థామనుపస్పశానమ్ । వైవస్వతం సంగమనం జనానాం యమం రాజానం హవిషా దువస్య
ఎవరైనా ఈ విశాలమైన మార్గాన్ని అనుసరించి, అనేక మంది నడిచిన బాటలో, మనుషులందరూ చేరే వైవస్వతుని దగ్గరికి, యమధర్మరాజు వద్దకు చేరతారో, ఆయనకు మనం హవిస్సు సమర్పించి గౌరవించాలి.
యమో నో గాతుం ప్రథమో వివేద నైషా గవ్యూతిరపభర్తవా ఉ । యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేయురేనా జజ్ఞానాః పథ్యా అను స్వాః
మనకోసం ముందుగా మార్గాన్ని కనుగొన్నవాడు యముడు. ఈ లోకం ఎవరికీ దూరం చేయదగినది కాదు. అక్కడ మన పూర్వీకులు ధర్మబద్ధంగా తమ తమ మార్గంలో ముందుగా వెళ్లారు.
మాతలీ కవ్యైర్యమో అఙ్గిరోభిర్బృహస్పతిర్ఋక్వభిర్వావృధానః । యాఁశ్చ దేవా వావృధుర్యే చ దేవాన్స్వాహాన్యే స్వధయాన్యే మదన్తి
మాతలీ జ్ఞానులతో, యముడు అంగిరసులతో, బృహస్పతి గాయకులతో కలిసి మహిమాన్వితులయ్యారు. యజ్ఞఫలితాన్ని పొందిన దేవతలు, హవిస్సు, స్వధా పానంలో ఆనందించే వారు కూడా మహిమను పొందారు.
ఇమం యమ ప్రస్తరమా హి సీదాఙ్గిరోభిః పితృభిః సంవిదానః । ఆ త్వా మన్త్రాః కవిశస్తా వహన్త్వేనా రాజన్హవిషా మాదయస్వ
యమా, అంగిరసులతో, పితృదేవతలతో కలిసి ఈ ప్రస్తరంపై కూర్చో. కవుల మంత్రాలు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకురావాలని కోరుతున్నాము. రాజా, ఈ హవిస్సుతో సంతోషించు.
అఙ్గిరోభిరా గహి యజ్ఞియేభిర్యమ వైరూపైరిహ మాదయస్వ । వివస్వన్తం హువే యః పితా తేఽస్మిన్యజ్ఞే బర్హిష్యా నిషద్య
యమా, అంగిరసులతో, యజ్ఞానికి అర్హులైన వారితో, ప్రకాశవంతులైన వారితో ఇక్కడ రా. నీ తండ్రి అయిన వివస్వంతుని, ఈ యజ్ఞంలో దర్బపై కూర్చున్నవారిని నేను పిలుస్తున్నాను.
అఙ్గిరసో నః పితరో నవగ్వా అథర్వాణో భృగవః సోమ్యాసః । తేషాం వయం సుమతౌ యజ్ఞియానామపి భద్రే సౌమనసే స్యామ
అంగిరసులు, మన పితృదేవతలు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు, సోమపానులు—ఈ యజ్ఞానికి అర్హులైన వారి దయ మనపై ఉండాలని, మేము శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.
ప్రేహి ప్రేహి పథిభిః పూర్వ్యేభిర్యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేయుః । ఉభా రాజానా స్వధయా మదన్తా యమం పశ్యాసి వరుణం చ దేవమ్
పూర్వీకులు వెళ్లిన పాత మార్గాల్లో నువ్వు ముందుకు సాగు. అక్కడ యముడు, వరుణుడు అనే ఇద్దరు రాజులు స్వధా పానంలో ఆనందిస్తూ ఉంటారు. నువ్వు వారిని దర్శించవచ్చు.
సం గచ్ఛస్వ పితృభిః సం యమేనేష్టాపూర్తేన పరమే వ్యోమన్ । హిత్వాయావద్యం పునరస్తమేహి సం గచ్ఛస్వ తన్వా సువర్చాః
పితృదేవతలతో, యమునితో, నీ యజ్ఞఫలితాలు, పుణ్యకర్మలతో కలిసి పరమ లోకానికి వెళ్ళు. అన్ని దోషాలను వదిలేసి, మళ్ళీ ఇల్లు చేరి, కాంతిమంతమైన రూపంతో పితృదేవతలతో కలవు.
అపేత వీత వి చ సర్పతాతోఽస్మా ఏతం పితరో లోకమక్రన్ । అహోభిరద్భిరక్తుభిర్వ్యక్తం యమో దదాత్యవసానమస్మై
ఇక్కడి నుండి తొలగిపోండి, దూరంగా వెళ్ళండి, విడివిడిగా సాగండి. మన పితృదేవతలు ఈ లోకాన్ని అతనికోసం ఏర్పరిచారు. పగలు, నీళ్ళు, రాత్రుల ద్వారా యముడు అతనికి స్పష్టమైన విశ్రాంతి స్థలాన్ని ఇస్తాడు.
అతి ద్రవ సారమేయౌ శ్వానౌ చతురక్షౌ శబలౌ సాధునా పథా । అథా పితౄన్సువిదత్రాఁ ఉపేహి యమేన యే సధమాదం మదన్తి
నలుపు మచ్చలతో, నాలుగు కళ్ళతో ఉన్న యముని సారమేయ కుక్కలను మంచి మార్గంలో వేగంగా దాటి వెళ్ళు. తరువాత యమునితో కలిసి ఆనందించే, మంచి దానం చేసే పితృదేవతలను చేరు.
యౌ తే శ్వానౌ యమ రక్షితారౌ చతురక్షౌ పథిరక్షీ నృచక్షసౌ । తాభ్యామేనం పరి దేహి రాజన్స్వస్తి చాస్మా అనమీవం చ ధేహి
యమా, నీకు ఉన్న నాలుగు కళ్ళతో, మార్గాన్ని కాపాడే, మనుషులను చూసే ఆ ఇద్దరు కుక్కలు అతన్ని చుట్టుముట్టాలి. రాజా, అతనికి రక్షణను, రోగరహితత్వాన్ని ప్రసాదించు.
ఉరూణసావసుతృపా ఉదుమ్బలౌ యమస్య దూతౌ చరతో జనాఁ అను । తావస్మభ్యం దృశయే సూర్యాయ పునర్దాతామసుమద్యేహ భద్రమ్
విస్తృతమైన ముక్కుతో, పానానికి ఆసక్తిగల, ఉదుంబర వృక్షాల రూపంలో యముని దూతలు ప్రజల మధ్య సంచరిస్తారు. వారు మాకు మళ్ళీ సూర్యోదయాన్ని చూపించాలి, ఈ ప్రాణుల లోకంలో మాకు శుభం కలగాలి.
యమాయ సోమం సునుత యమాయ జుహుతా హవిః । యమం హ యజ్ఞో గచ్ఛత్యగ్నిదూతో అరంకృతః
యముని కోసం సోమాన్ని పిండండి, యమునికి హవిస్సు సమర్పించండి. అగ్ని దూతగా ఉండగా, యజ్ఞం యముని వద్దకు సక్రమంగా చేరుతుంది.
యమాయ ఘృతవద్ధవిర్జుహోత ప్ర చ తిష్ఠత । స నో దేవేష్వా యమద్దీర్ఘమాయుః ప్ర జీవసే
యమునికి నెయ్యితో హవిస్సు సమర్పించండి, ముందుకు నిలబడి ప్రార్థించండి. దేవతల మధ్య యముడు మనకు దీర్ఘాయువు ప్రసాదించాలి, మంచి జీవితం కలగాలి.
యమాయ మధుమత్తమం రాజ్ఞే హవ్యం జుహోతన । ఇదం నమ ఋషిభ్యః పూర్వజేభ్యః పూర్వేభ్యః పథికృద్భ్యః
యమునికి, రాజుకు, తియ్యదైన హవిస్సు సమర్పించండి. ఈ నమస్కారం ఋషులకు, పూర్వీకులకు, మనకు మార్గం చూపిన వారికి అర్పించబడింది.
త్రికద్రుకేభిః పతతి షళుర్వీరేకమిద్బృహత్ । త్రిష్టుబ్గాయత్రీ ఛన్దాంసి సర్వా తా యమ ఆహితా
త్రికద్రుకులతో ఇది ఎగురుతుంది, ఆరు విశాలమైనవి, ఇది గొప్పది. త్రిష్టుప్, గాయత్రీ వంటి అన్ని ఛందస్సులు యముని కోసం స్థాపించబడ్డాయి.
ఉదీరతామవర ఉత్పరాస ఉన్మధ్యమాః పితరః సోమ్యాసః । అసుం య ఈయురవృకా ఋతజ్ఞాస్తే నోఽవన్తు పితరో హవేషు
క్రింద ఉన్నవారు, పై ఉన్నవారు, మధ్యలో ఉన్నవారు—సోమపానులైన పితృదేవతలు లేచి రావాలి. హాని లేని వారు, సత్యాన్ని తెలిసిన వారు, ప్రాణం విడిచిన వారు—ఈ పితృదేవతలు మన హవిస్సులను రక్షించాలి.
ఇదం పితృభ్యో నమో అస్త్వద్య యే పూర్వాసో య ఉపరాస ఈయుః । యే పార్థివే రజస్యా నిషత్తా యే వా నూనం సువృజనాసు విక్షు
ఈ నమస్కారం ఈ రోజు పితృదేవతలకు. ముందుగా వెళ్లినవారు, ఇటీవల వెళ్లినవారు, భూమిపై ఉన్నవారు, ఇప్పుడు మంచి వంశాల్లో, గ్రామాల్లో నివసిస్తున్నవారు—అందరికీ అర్పించబడింది.