రపద్గన్ధర్వీరప్యా చ యోషణా నదస్య నాదే పరి పాతు మే మనః । ఇష్టస్య మధ్యే అదితిర్ని ధాతు నో భ్రాతా నో జ్యేష్ఠః ప్రథమో వి వోచతి
గంధర్వుడు, జలాల్లో ఉన్న యువతీ, నది శబ్దం నుంచి నా మనసును కాపాడాలి. మనకు కావలసినదానిలో మధ్యలో అదితి మనలను స్థిరపర్చాలి; మన పెద్ద అన్నయ్య, మొదటివాడు, మన కోసం ప్రకటించాలి.
సో చిన్ను భద్రా క్షుమతీ యశస్వత్యుషా ఉవాస మనవే స్వర్వతీ । యదీముశన్తముశతామను క్రతుమగ్నిం హోతారం విదథాయ జీజనన్
ధన్యురాలు, గొర్రెలు, కీర్తి కలిగిన ఉష, మానవునికి వెలుగునిచ్చింది. ఆమె ప్రకాశవంతుల సంకల్పాన్ని అనుసరించి, సభ కోసం అగ్నిని హోతారునిగా జన్మించనిచ్చింది.
అధ త్యం ద్రప్సం విభ్వం విచక్షణం విరాభరదిషితః శ్యేనో అధ్వరే । యదీ విశో వృణతే దస్మమార్యా అగ్నిం హోతారమధ ధీరజాయత
ఆ సమయంలో, పటుత్వంతో దూరాన్ని చూసే గద్ద, మహాశక్తివంతుల ప్రేరణతో, తేజోబిందువును యజ్ఞానికి తీసుకొచ్చింది. ఆర్యులు అగ్నిని హోతారునిగా ఎంచుకున్నప్పుడు, జ్ఞానవంతుడు యజ్ఞంలో జన్మించాడు.
సదాసి రణ్వో యవసేవ పుష్యతే హోత్రాభిరగ్నే మనుషః స్వధ్వరః । విప్రస్య వా యచ్ఛశమాన ఉక్థ్యం వాజం ససవాఁ ఉపయాసి భూరిభిః
అగ్నీ, నీవు ఎప్పుడూ ఆనందకరమైనవాడివి, యవపంటలతో పుష్టిగా పెరిగే పొలంలా, మానవుల హోమాలతో సత్కరింపబడుతావు. కవి కోరే స్తోత్రాన్ని, నీవు అనేక వరాలతో, బలాన్ని సమృద్ధిగా ఇస్తావు.
ఉదీరయ పితరా జార ఆ భగమియక్షతి హర్యతో హృత్త ఇష్యతి । వివక్తి వహ్నిః స్వపస్యతే మఖస్తవిష్యతే అసురో వేపతే మతీ
ఓ తండ్రులారా, అతడు ప్రేమతో వచ్చి భాగాన్ని పొందుతాడు; ఆశతో ఉన్నవాడు మనసు కోరికను వెదుకుతాడు. అగ్ని అన్నది వేరు చేస్తుంది, జ్ఞానవంతుడు యజ్ఞాన్ని గమనిస్తాడు; బలవంతుడు ప్రశంసలు పొందుతాడు, ఆత్మ ఆలోచనతో కంపిస్తుంది.
యస్తే అగ్నే సుమతిం మర్తో అక్షత్సహసః సూనో అతి స ప్ర శృణ్వే । ఇషం దధానో వహమానో అశ్వైరా స ద్యుమాఁ అమవాన్భూషతి ద్యూన్
ఓ అగ్ని, నీకు మానవుడు మంచి మనసుతో పూజ చేస్తే, ఓ బలపుత్రా, అతని ప్రార్థన అందరికన్నా ముందుగా వినబడుతుంది. బలితో, గుర్రాలతో లాగబడుతూ, అతడు ప్రకాశవంతుడై, శక్తివంతుడై, రోజులను అలంకరిస్తాడు.
యదగ్న ఏషా సమితిర్భవాతి దేవీ దేవేషు యజతా యజత్ర । రత్నా చ యద్విభజాసి స్వధావో భాగం నో అత్ర వసుమన్తం వీతాత్
ఈ సభ దేవతలలో పవిత్రంగా, పూజకు యోగ్యంగా మారినప్పుడు, ఓ అగ్ని, నీవు స్వయంగా ధనాలను పంచినప్పుడు, ఇక్కడ మాకు సంపదతో నిండిన భాగాన్ని దయచేయు.
శ్రుధీ నో అగ్నే సదనే సధస్థే యుక్ష్వా రథమమృతస్య ద్రవిత్నుమ్ । ఆ నో వహ రోదసీ దేవపుత్రే మాకిర్దేవానామప భూరిహ స్యాః
ఓ అగ్ని, నీ నివాసంలో, సభలో మమ్మల్ని విను; అమృతరూపమైన వేగవంతమైన రథాన్ని కట్టించు. దేవతల సంతానమైన ఈ రెండు లోకాలను మాకు తీసుకురా; మేము ఇక్కడ దేవతలకు దూరంగా ఉండకూడదు.
ద్యావా హ క్షామా ప్రథమే ఋతేనాభిశ్రావే భవతః సత్యవాచా । దేవో యన్మర్తాన్యజథాయ కృణ్వన్సీదద్ధోతా ప్రత్యఙ్స్వమసుం యన్
ఆకాశం, భూమి మొదట నిజాయితీతో ప్రసిద్ధి చెందాయి, నిజమైన మాటలు పలికాయి. దేవుడు మానవులను పూజ కోసం సృష్టించి, హోతగా కూర్చుని, తన మనసును లోపలికి తిప్పుకున్నాడు.
దేవో దేవాన్పరిభూరృతేన వహా నో హవ్యం ప్రథమశ్చికిత్వాన్ । ధూమకేతుః సమిధా భాఋజీకో మన్ద్రో హోతా నిత్యో వాచా యజీయాన్
దేవుడు, ఇతర దేవతలను నిజాయితీతో మించిపోయి, మొదటి జ్ఞానవంతుడై, మన హవిని తీసుకెళ్లాలి. పొగతో అలంకరించబడిన, కాంతివంతమైన, మధురమైన, శాశ్వత హోత, మాటలో అత్యుత్తముడు.
స్వావృగ్దేవస్యామృతం యదీ గోరతో జాతాసో ధారయన్త ఉర్వీ । విశ్వే దేవా అను తత్తే యజుర్గుర్దుహే యదేనీ దివ్యం ఘృతం వాః
దేవుని అమృత స్వరూపుడు, స్వయంగా నడిచేవాడు, సత్యం వల్ల పుట్టిన ఆవులు విస్తారమైన భూమిని మోస్తున్నప్పుడు. నీ యజ్ఞాన్ని అనుసరించి అన్ని దేవతలు, నీవు పిలిచినప్పుడు ఆకాశీయ ఘృతాన్ని పాలు లాగినట్లు పంచుకుంటారు.
అర్చామి వాం వర్ధాయాపో ఘృతస్నూ ద్యావాభూమీ శృణుతం రోదసీ మే । అహా యద్ద్యావోఽసునీతిమయన్మధ్వా నో అత్ర పితరా శిశీతామ్
ఓ ఘృతంతో అలంకరించబడిన జలాలూ, ఆకాశ భూమిలు, మిమ్మల్ని వృద్ధి చెందమని స్తుతిస్తున్నాను, నా ప్రార్థన వినండి. ఓ ఆకాశమా, మీరు జీవన మార్గాన్ని ఏర్పరిచినప్పుడు, ఇక్కడ మా పితృదేవతలు తేనెతో ఆనందించాలి.
కిం స్విన్నో రాజా జగృహే కదస్యాతి వ్రతం చకృమా కో వి వేద । మిత్రశ్చిద్ధి ష్మా జుహురాణో దేవాఞ్ఛ్లోకో న యాతామపి వాజో అస్తి
ఏ రాజు మమ్మల్ని పట్టుకున్నాడు? అతడు ఎప్పుడు వస్తాడు? మేము ఏ నియమాన్ని పాటించాము? ఎవరు నిజంగా తెలుసు? మిత్రుడు కూడా దేవతలకు హోమం చేస్తూ ఉన్నా, ఈ స్తోత్రం అక్కడికి చేరదు; బలమేమీ ఉండకపోవచ్చు.
దుర్మన్త్వత్రామృతస్య నామ సలక్ష్మా యద్విషురూపా భవాతి । యమస్య యో మనవతే సుమన్త్వగ్నే తమృష్వ పాహ్యప్రయుచ్ఛన్
ఇక్కడ అమృతుని పేరు గ్రహించడానికి కష్టం, అది అనేక రూపాలలో కనిపిస్తుంది. యముని గురించి మంచి ఆలోచన చేసే వాడిని, ఓ అగ్ని, అపాయాల నుంచి నీవు రక్షించు.
యస్మిన్దేవా విదథే మాదయన్తే వివస్వతః సదనే ధారయన్తే । సూర్యే జ్యోతిరదధుర్మాస్యక్తూన్పరి ద్యోతనిం చరతో అజస్రా
ఎవరిలో దేవతలు సభలో ఆనందిస్తారో, వివస్వంతుని ఇంట్లో వారు నిలిచి ఉంటారు. వారు సూర్యునిలో వెలుగును ఉంచారు, భాగాలను పంచుతూ, ఎప్పటికీ ప్రకాశిస్తూ తిరుగుతారు.
యస్మిన్దేవా మన్మని సంచరన్త్యపీచ్యే న వయమస్య విద్మ । మిత్రో నో అత్రాదితిరనాగాన్సవితా దేవో వరుణాయ వోచత్
ఎవరిలో దేవతలు మనస్సులో సంచరిస్తారో, కానీ మేము ఆయన తక్కువ స్వరూపాన్ని తెలియము. ఇక్కడ మిత్రుడు, అర్యమన్, పాపరహితుడు అయిన సవితా దేవుడు, వరుణునికి మాట చెప్పారు.
శ్రుధీ నో అగ్నే సదనే సధస్థే యుక్ష్వా రథమమృతస్య ద్రవిత్నుమ్ । ఆ నో వహ రోదసీ దేవపుత్రే మాకిర్దేవానామప భూరిహ స్యాః
ఓ అగ్ని, నీ నివాసంలో, సభలో మమ్మల్ని విను; అమృతరూపమైన వేగవంతమైన రథాన్ని కట్టించు. దేవతల సంతానమైన ఈ రెండు లోకాలను మాకు తీసుకురా; మేము ఇక్కడ దేవతలకు దూరంగా ఉండకూడదు.
యుజే వాం బ్రహ్మ పూర్వ్యం నమోభిర్వి శ్లోక ఏతు పథ్యేవ సూరేః । శృణ్వన్తు విశ్వే అమృతస్య పుత్రా ఆ యే ధామాని దివ్యాని తస్థుః
మీ పురాతన స్తోత్రాన్ని నమస్కారాలతో కలిపి పాడుతున్నాను; ఆ గానం సూర్యుని మార్గంలా ముందుకు సాగిపోవాలి. అమృతుని సంతానమైన అందరూ, ఆ దివ్య స్థలాల్లో నిలిచినవారు వినాలి.
యమే ఇవ యతమానే యదైతం ప్ర వాం భరన్మానుషా దేవయన్తః । ఆ సీదతం స్వము లోకం విదానే స్వాసస్థే భవతమిన్దవే నః
యముడు ప్రయత్నించినట్లు, దేవతలను కోరుతూ మానవులు మిమ్మల్ని ఇక్కడికి తెచ్చారు. మీ స్వస్థానంలో కూర్చోండి, దాన్ని తెలుసుకోండి; ఇంద్రుని దగ్గరకు వచ్చినవారు ఎలా విశ్రాంతిగా ఉంటారో అలా మీరు ఉండండి.
పఞ్చ పదాని రుపో అన్వరోహం చతుష్పదీమన్వేమి వ్రతేన । అక్షరేణ ప్రతి మిమ ఏతామృతస్య నాభావధి సం పునామి
ఐదు అడుగులు ఉన్న రూపాన్ని నేను అనుసరిస్తున్నాను, నాలుగు కాలులతో ఉన్నదాన్ని వ్రతంతో వెతుకుతున్నాను. అక్షరమయమైన పదంతో ఇవన్నీ కొలుస్తున్నాను, అమృతుని నాభివరకు శుద్ధి చేస్తున్నాను.
దేవేభ్యః కమవృణీత మృత్యుం ప్రజాయై కమమృతం నావృణీత । బృహస్పతిం యజ్ఞమకృణ్వత ఋషిం ప్రియాం యమస్తన్వం ప్రారిరేచీత్
ఎవరికి దేవతలలో మరణాన్ని ఎంచుకున్నాడు? ఎవరికి సంతానానికి అమృతత్వాన్ని కోరలేదు? వారు బృహస్పతిని యజ్ఞానికి ఋత్విజునిగా చేసారు, యముడు తన ప్రియమైన రూపాన్ని కోరుకున్నాడు.
సప్త క్షరన్తి శిశవే మరుత్వతే పిత్రే పుత్రాసో అప్యవీవతన్నృతమ్ । ఉభే ఇదస్యోభయస్య రాజత ఉభే యతేతే ఉభయస్య పుష్యతః
మరుతుల కుమారునికి ఏడు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి; కుమారులు తండ్రిని, నిజాయితీగలవాడిని కాపాడారు. ఇద్దరూ రెండింటినీ పాలిస్తారు; ఇద్దరూ రెండింటికోసం ప్రయత్నిస్తారు, ఇద్దరూ రెండింటిలో అభివృద్ధి చెందుతారు.
పరేయివాంసం ప్రవతో మహీరను బహుభ్యః పన్థామనుపస్పశానమ్ । వైవస్వతం సంగమనం జనానాం యమం రాజానం హవిషా దువస్య
ఎవరైనా ఈ విశాలమైన మార్గాన్ని అనుసరించి, అనేక మంది నడిచిన బాటలో, మనుషులందరూ చేరే వైవస్వతుని దగ్గరికి, యమధర్మరాజు వద్దకు చేరతారో, ఆయనకు మనం హవిస్సు సమర్పించి గౌరవించాలి.
యమో నో గాతుం ప్రథమో వివేద నైషా గవ్యూతిరపభర్తవా ఉ । యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేయురేనా జజ్ఞానాః పథ్యా అను స్వాః
మనకోసం ముందుగా మార్గాన్ని కనుగొన్నవాడు యముడు. ఈ లోకం ఎవరికీ దూరం చేయదగినది కాదు. అక్కడ మన పూర్వీకులు ధర్మబద్ధంగా తమ తమ మార్గంలో ముందుగా వెళ్లారు.
మాతలీ కవ్యైర్యమో అఙ్గిరోభిర్బృహస్పతిర్ఋక్వభిర్వావృధానః । యాఁశ్చ దేవా వావృధుర్యే చ దేవాన్స్వాహాన్యే స్వధయాన్యే మదన్తి
మాతలీ జ్ఞానులతో, యముడు అంగిరసులతో, బృహస్పతి గాయకులతో కలిసి మహిమాన్వితులయ్యారు. యజ్ఞఫలితాన్ని పొందిన దేవతలు, హవిస్సు, స్వధా పానంలో ఆనందించే వారు కూడా మహిమను పొందారు.
ఇమం యమ ప్రస్తరమా హి సీదాఙ్గిరోభిః పితృభిః సంవిదానః । ఆ త్వా మన్త్రాః కవిశస్తా వహన్త్వేనా రాజన్హవిషా మాదయస్వ
యమా, అంగిరసులతో, పితృదేవతలతో కలిసి ఈ ప్రస్తరంపై కూర్చో. కవుల మంత్రాలు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకురావాలని కోరుతున్నాము. రాజా, ఈ హవిస్సుతో సంతోషించు.
అఙ్గిరోభిరా గహి యజ్ఞియేభిర్యమ వైరూపైరిహ మాదయస్వ । వివస్వన్తం హువే యః పితా తేఽస్మిన్యజ్ఞే బర్హిష్యా నిషద్య
యమా, అంగిరసులతో, యజ్ఞానికి అర్హులైన వారితో, ప్రకాశవంతులైన వారితో ఇక్కడ రా. నీ తండ్రి అయిన వివస్వంతుని, ఈ యజ్ఞంలో దర్బపై కూర్చున్నవారిని నేను పిలుస్తున్నాను.
అఙ్గిరసో నః పితరో నవగ్వా అథర్వాణో భృగవః సోమ్యాసః । తేషాం వయం సుమతౌ యజ్ఞియానామపి భద్రే సౌమనసే స్యామ
అంగిరసులు, మన పితృదేవతలు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు, సోమపానులు—ఈ యజ్ఞానికి అర్హులైన వారి దయ మనపై ఉండాలని, మేము శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.
ప్రేహి ప్రేహి పథిభిః పూర్వ్యేభిర్యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేయుః । ఉభా రాజానా స్వధయా మదన్తా యమం పశ్యాసి వరుణం చ దేవమ్
పూర్వీకులు వెళ్లిన పాత మార్గాల్లో నువ్వు ముందుకు సాగు. అక్కడ యముడు, వరుణుడు అనే ఇద్దరు రాజులు స్వధా పానంలో ఆనందిస్తూ ఉంటారు. నువ్వు వారిని దర్శించవచ్చు.
సం గచ్ఛస్వ పితృభిః సం యమేనేష్టాపూర్తేన పరమే వ్యోమన్ । హిత్వాయావద్యం పునరస్తమేహి సం గచ్ఛస్వ తన్వా సువర్చాః
పితృదేవతలతో, యమునితో, నీ యజ్ఞఫలితాలు, పుణ్యకర్మలతో కలిసి పరమ లోకానికి వెళ్ళు. అన్ని దోషాలను వదిలేసి, మళ్ళీ ఇల్లు చేరి, కాంతిమంతమైన రూపంతో పితృదేవతలతో కలవు.