సప్త స్వసౄరరుషీర్వావశానో విద్వాన్మధ్వ ఉజ్జభారా దృశే కమ్ । అన్తర్యేమే అన్తరిక్షే పురాజా ఇచ్ఛన్వవ్రిమవిదత్పూషణస్య
తెలివైనవాడు కనబడాలని కోరుకొని, ఏడుగురు సహోదరీలు — తేనెపోలి ప్రవహించే నదులను — విడుదల చేశాడు. ఆ వాడు మధ్యలో, అంతరిక్షంలో, పూర్వకాలపు ఆవరణాన్ని, పూషణుని రహస్య స్థలాన్ని వెతికి కనుగొన్నాడు.
సప్త మర్యాదాః కవయస్తతక్షుస్తాసామేకామిదభ్యంహురో గాత్ । ఆయోర్హ స్కమ్భ ఉపమస్య నీళే పథాం విసర్గే ధరుణేషు తస్థౌ
కవులు ఏడుసరిళ్లు ఏర్పరిచారు; వాటిలో ఒకటి దాటి పోవడం చాలా కష్టం. ఇనుప స్తంభం లోతైన స్థాపనలో, మార్గాల విస్తారంలో, ఆధారాల్లో నిలబడి ఉంది.
అసచ్చ సచ్చ పరమే వ్యోమన్దక్షస్య జన్మన్నదితేరుపస్థే । అగ్నిర్హ నః ప్రథమజా ఋతస్య పూర్వ ఆయుని వృషభశ్చ ధేనుః
ఉండేదీ, లేనిదీ పరమాకాశంలో, అదితి గర్భంలో, దక్షుడి జనన సమయంలో ఉన్నాయి. మనకు అగ్ని ధర్మానికి మొదటి పుట్టినవాడు, పూర్వకాలపు ఎద్దు, ఆవు కూడా.
అయం స యస్య శర్మన్నవోభిరగ్నేరేధతే జరితాభిష్టౌ । జ్యేష్ఠేభిర్యో భానుభిరృషూణాం పర్యేతి పరివీతో విభావా
ఇతడే, అగ్నికి కొత్త స్తోత్రాలతో ఆశ్రయం పొందినవాడు, కవుల గొప్ప కాంతులతో చుట్టుముట్టబడి, ప్రకాశిస్తూ సంచరిస్తాడు.
యో భానుభిర్విభావా విభాత్యగ్నిర్దేవేభిరృతావాజస్రః । ఆ యో వివాయ సఖ్యా సఖిభ్యోఽపరిహ్వృతో అత్యో న సప్తిః
తన కిరణాలతో ప్రకాశించే అగ్ని, దేవతలతో ఎప్పుడూ సత్యంగా ఉంటాడు. అలసిపోని వాడు, స్నేహితుల మధ్య స్నేహాన్ని వ్యాపింపజేశాడు, గుర్రాలలో పరుగెత్తే వాడిలా.
ఈశే యో విశ్వస్యా దేవవీతేరీశే విశ్వాయురుషసో వ్యుష్టౌ । ఆ యస్మిన్మనా హవీంష్యగ్నావరిష్టరథ స్కభ్నాతి శూషైః
అన్ని దైవ సహాయాలను పాలించే వాడు, ఉదయ సమయంలో అన్ని ప్రాణులను పరిపాలించే వాడు. అగ్నీ! నీలో మనస్సుతో హవులు సమర్పించబడతాయి. నీవు ఉత్తమ రథస్వారిగా శక్తులతో నిలబడి ఉంటావు.
శూషేభిర్వృధో జుషాణో అర్కైర్దేవాఁ అచ్ఛా రఘుపత్వా జిగాతి । మన్ద్రో హోతా స జుహ్వా యజిష్ఠః సమ్మిశ్లో అగ్నిరా జిఘర్తి దేవాన్
శక్తులతో పెరిగి, స్తోత్రాలలో ఆనందిస్తూ, అగ్ని వేగంగా దేవతలవద్దకు చేరుకుంటాడు, హవిని కోరుకుంటూ. మృదువైన హోత, యజ్ఞానికి అర్హుడైన అగ్ని, దేవతలతో కలిసిపోయి, హవులను ఆస్వాదిస్తాడు.
తముస్రామిన్ద్రం న రేజమానమగ్నిం గీర్భిర్నమోభిరా కృణుధ్వమ్ । ఆ యం విప్రాసో మతిభిర్గృణన్తి జాతవేదసం జుహ్వం సహానామ్
ఎల్లప్పుడూ విజయవంతుడైన ఇంద్రుడిలా, అగ్నిని మాటలతో, నమస్కారంతో గౌరవించండి. జ్ఞానులు తమ మనస్సుతో whom praise చేసే, జన్మలను తెలిసిన, బలవంతుడైన వాడిని హవితో ఆహ్వానించండి.
సం యస్మిన్విశ్వా వసూని జగ్ముర్వాజే నాశ్వాః సప్తీవన్త ఏవైః । అస్మే ఊతీరిన్ద్రవాతతమా అర్వాచీనా అగ్న ఆ కృణుష్వ
అన్ని ధనాలు అతనిలో చేరాయి, ఏడుగుర్రాల రథంలా పోటీలో చేరినట్లు. అగ్నీ! ఇంద్రుని, వాయువును పోలిన సహాయాలను మాకు సమీపించు.
అధా హ్యగ్నే మహ్నా నిషద్యా సద్యో జజ్ఞానో హవ్యో బభూథ । తం తే దేవాసో అను కేతమాయన్నధావర్ధన్త ప్రథమాస ఊమాః
అగ్నీ! నీ మహిమతో కూర్చుని, పుట్టిన వెంటనే హవిగా మారిపోయావు. దేవతలు నీ సంకేతాన్ని అనుసరించారు, మొదటి తల్లులు నిన్ను పెంచాయి.
స్వస్తి నో దివో అగ్నే పృథివ్యా విశ్వాయుర్ధేహి యజథాయ దేవ । సచేమహి తవ దస్మ ప్రకేతైరురుష్యా ణ ఉరుభిర్దేవ శంసైః
అగ్నీ! ఆకాశం, భూమి నుండి మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించు; యజ్ఞానికి అన్ని ప్రాణాలను దయచేయు. నీ అద్భుతమైన జ్ఞానంతో మేము ఏకమవుదాము; నీ విస్తృతమైన ఆశీర్వాదాలతో మాకు విశాలతనిచ్చు.
ఇమా అగ్నే మతయస్తుభ్యం జాతా గోభిరశ్వైరభి గృణన్తి రాధః । యదా తే మర్తో అను భోగమానడ్వసో దధానో మతిభిః సుజాత
ఈ భావనలు, అగ్నీ! నీకోసం పుట్టినవి, పశువులు, గుర్రాలు బహుమతిగా నీకు కీర్తిని పాడుతున్నాయి. ఓ దయామయుడా! మానవుడు నీ ఆనందాన్ని అనుభవిస్తూ, మంచి ఆలోచనలతో నిన్ను ఆశ్రయిస్తాడు.
అగ్నిం మన్యే పితరమగ్నిమాపిమగ్నిం భ్రాతరం సదమిత్సఖాయమ్ । అగ్నేరనీకం బృహతః సపర్యం దివి శుక్రం యజతం సూర్యస్య
అగ్నిని నేను తండ్రిగా, తల్లిగా, అన్నగా, ఎప్పటికీ స్నేహితుడిగా భావిస్తున్నాను. ఆ గొప్ప అగ్ని ముఖాన్ని, ఆకాశంలో సూర్యునిలా ప్రకాశించే, పూజ్యుడైనవాడిని ఆరాధిస్తున్నాను.
సిధ్రా అగ్నే ధియో అస్మే సనుత్రీర్యం త్రాయసే దమ ఆ నిత్యహోతా । ఋతావా స రోహిదశ్వః పురుక్షుర్ద్యుభిరస్మా అహభిర్వామమస్తు
అగ్నీ! మన ఆలోచనలు విజయవంతమవ్వాలి. నీవు గృహాన్ని కాపాడే శాశ్వత హోతగా రక్షించు. ధర్మాన్ని అనుసరించి, ఎర్రగుర్రాలతో, బహుళ కీర్తితో, ప్రకాశించే రోజులతో మాకు మంగళాన్ని కలిగించు.
ద్యుభిర్హితం మిత్రమివ ప్రయోగం ప్రత్నమృత్విజమధ్వరస్య జారమ్ । బాహుభ్యామగ్నిమాయవోఽజనన్త విక్షు హోతారం న్యసాదయన్త
ప్రకాశించే రోజుల్లో, మిత్రుడిలా ఉండే, పూర్వకాలపు యజ్ఞాధికారిని, యజ్ఞానికి భార్యను. పురోహితులు తమ చేతులతో అగ్నిని ఉత్పత్తి చేసి, వంశాలలో హోతగా స్థాపించారు.
స్వయం యజస్వ దివి దేవ దేవాన్కిం తే పాకః కృణవదప్రచేతాః । యథాయజ ఋతుభిర్దేవ దేవానేవా యజస్వ తన్వం సుజాత
దేవతలలో దేవుడైనవాడా! నీవే స్వయంగా ఆకాశంలో యజ్ఞం నిర్వహించు. జ్ఞానం లేని వంటకాలు నీకు ఏమి చేయగలవు? కాలానుగుణంగా దేవతలకు యజ్ఞం చేయు; అలా నీకు తగినదాన్ని నీవే సమర్పించు, ఓ శుభజన్ముడా.
భవా నో అగ్నేఽవితోత గోపా భవా వయస్కృదుత నో వయోధాః । రాస్వా చ నః సుమహో హవ్యదాతిం త్రాస్వోత నస్తన్వో అప్రయుచ్ఛన్
అగ్నీ! మాకు రక్షకుడిగా, కాపాడేవాడిగా ఉండు; మాకు యవ్వనాన్ని, దీర్ఘాయువును ప్రసాదించు. ఓ మహాదాతా! మాకు హవిని అనుగ్రహించు; మమ్మల్ని కాపాడు, మన శరీరాలు బలహీనపడకుండా చూడు.
ప్ర కేతునా బృహతా యాత్యగ్నిరా రోదసీ వృషభో రోరవీతి । దివశ్చిదన్తాఁ ఉపమాఁ ఉదానళపాముపస్థే మహిషో వవర్ధ
పెద్ద కాంతితో అగ్ని ముందుకు సాగుతాడు, వృషభుడు ఆకాశం, భూమి మధ్య గర్జిస్తాడు. ఆకాశపు చివరల్లో కూడా, ఆ మహాబలుడు, మహిషుడు, జలాల ఒడిలో పెరిగిపోతున్నాడు.
ముమోద గర్భో వృషభః కకుద్మానస్రేమా వత్సః శిమీవాఁ అరావీత్ । స దేవతాత్యుద్యతాని కృణ్వన్స్వేషు క్షయేషు ప్రథమో జిగాతి
గర్భంగా ఉన్న వృషభుడు ఆనందంగా ఉబ్బి, కొమ్ముతో మెరిసే దూడ గట్టిగా అరవసాగింది. ఆ దేవతా శక్తులను మేల్కొలిపి, తన ఇంట్లో మొదటిగా విజయం సాధించాడు.
ఆ యో మూర్ధానం పిత్రోరరబ్ధ న్యధ్వరే దధిరే సూరో అర్ణః । అస్య పత్మన్నరుషీరశ్వబుధ్నా ఋతస్య యోనౌ తన్వో జుషన్త
తన తల్లిదండ్రుల తల పట్టుకున్న వాడు, మహాబలుడు, యజ్ఞంలో స్థిరంగా నిలిచాడు. ఎర్రగుర్రాల బండిలో వచ్చిన వారు, నిజమైన గర్భంలో, తమ శరీరాల్లో ఆనందించారు.
ఉషౌషో హి వసో అగ్రమేషి త్వం యమయోరభవో విభావా । ఋతాయ సప్త దధిషే పదాని జనయన్మిత్రం తన్వే స్వాయై
వసువులారా! మీరు ఉదయాన్నే ముందుగా వెలిగారు. మీరు యమల మధ్యలో వెలుతురై మారారు. సత్యానికి మీరు ఏడు అడుగులు వేసి, మీకోసమే మిత్రుడిని సృష్టించారు.
భువశ్చక్షుర్మహ ఋతస్య గోపా భువో వరుణో యదృతాయ వేషి । భువో అపాం నపాజ్జాతవేదో భువో దూతో యస్య హవ్యం జుజోషః
నీవే భువిలో చూపు, సత్యానికి కాపరి. నీవే సత్యం కోసం నడిచే వరుణుడు. నీవే జాతవేదసు, జలపుత్రుడు. నీవే హవిని ఆనందంగా స్వీకరించే దూత.
భువో యజ్ఞస్య రజసశ్చ నేతా యత్రా నియుద్భిః సచసే శివాభిః । దివి మూర్ధానం దధిషే స్వర్షాం జిహ్వామగ్నే చకృషే హవ్యవాహమ్
నీవే యజ్ఞానికి, లోకానికి నాయకుడు. శుభకరమైన సహాయకులతో కలసి ఉంటావు. ఆకాశంలో నీవు తల పెట్టావు, ప్రకాశిస్తావు. అగ్నీ! నీవు నీ నాలుకను హవిస్సు తీసుకెళ్లే దారి చేసావు.
అస్య త్రితః క్రతునా వవ్రే అన్తరిచ్ఛన్ధీతిం పితురేవైః పరస్య । సచస్యమానః పిత్రోరుపస్థే జామి బ్రువాణ ఆయుధాని వేతి
త్రితుడు తన సంకల్పంతో మధ్యలోని ప్రదేశాన్ని ఎంచుకున్నాడు, తండ్రి మరియు దూరంగా ఉన్న వాడి ఆశ్రయాన్ని కోరాడు. తల్లిదండ్రుల ఒడిలో స్నేహాన్ని కోరుతూ, బంధువు ఆయుధాలు ధరించాడు.
స పిత్ర్యాణ్యాయుధాని విద్వానిన్ద్రేషిత ఆప్త్యో అభ్యయుధ్యత్ । త్రిశీర్షాణం సప్తరశ్మిం జఘన్వాన్త్వాష్ట్రస్య చిన్నిః ససృజే త్రితో గాః
పూర్వీకుల ఆయుధాలను తెలిసిన వాడు, ఇంద్రుని ప్రేరణతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. అతడు మూడు తలలు, ఏడు కిరణాలు ఉన్న వాడిని సంహరించాడు. త్వష్టృవు గోవులను విడిపించడానికి త్రితుడు కూడా ప్రయత్నించాడు.
భూరీదిన్ద్ర ఉదినక్షన్తమోజోఽవాభినత్సత్పతిర్మన్యమానమ్ । త్వాష్ట్రస్య చిద్విశ్వరూపస్య గోనామాచక్రాణస్త్రీణి శీర్షా పరా వర్క్
ఇంద్రుడు అపారమైన బలంతో, తాను గొప్పవాడినని భావించిన వాడిని జయించాడు. సత్పతి అతన్ని సంహరించాడు. త్వష్టృవు అన్నివిధాలా రూపాలున్న వాడి మూడు తలలను, గోవులను పట్టుకుని, తొలిచాడు.
ఆపో హి ష్ఠా మయోభువస్తా న ఊర్జే దధాతన । మహే రణాయ చక్షసే
నీళ్ళు! మీరు ఆనందాన్ని తీసుకురావాలి. మాకు పోషణను ఇవ్వండి. గొప్ప పోరాటానికి మాకు చూపును ప్రసాదించండి.
యో వః శివతమో రసస్తస్య భాజయతేహ నః । ఉశతీరివ మాతరః
మీరిచ్చే శుభమైన రసం మాకూ పంచండి. ప్రేమతో చూసే తల్లిలా మమ్మల్ని ఆదరించండి.
తస్మా అరం గమామ వో యస్య క్షయాయ జిన్వథ । ఆపో జనయథా చ నః
అందుకే, మేము మీ ఆశ్రయానికి వస్తున్నాము. మీరు నివసించే చోట మమ్మల్ని ప్రేరేపించండి. నీళ్ళు! మమ్మల్ని కూడా సృష్టించండి.
శం నో దేవీరభిష్టయ ఆపో భవన్తు పీతయే । శం యోరభి స్రవన్తు నః
దేవతలైన నీళ్ళు మాకు శుభాన్ని కలిగించాలి. మేము తాగడానికి అవి అనుకూలంగా ఉండాలి. అవి మాకు మంగళాన్ని కలిగిస్తూ ప్రవహించాలి.