విష్ణురిత్థా పరమమస్య విద్వాఞ్జాతో బృహన్నభి పాతి తృతీయమ్ । ఆసా యదస్య పయో అక్రత స్వం సచేతసో అభ్యర్చన్త్యత్ర
విష్ణువు, పరమమైనదాన్ని తెలిసినవాడిగా, మహిమాన్వితుడిగా జన్మించి, మూడవ లోకాన్ని కాపాడుతున్నాడు. జ్ఞానులు ఆయన పాలను సిద్ధం చేసినప్పుడు, ఇక్కడ వారు తమంతట తాము ఆయనను ఆరాధిస్తారు.
అత ఉ త్వా పితుభృతో జనిత్రీరన్నావృధం ప్రతి చరన్త్యన్నైః । తా ఈం ప్రత్యేషి పునరన్యరూపా అసి త్వం విక్షు మానుషీషు హోతా
కావున, పోషక తల్లులు అన్నంతో నిన్ను చేరుతారు. ఆహారంతో నీవు పెరుగుతావు, కదలుతావు. మళ్లీ వేరే రూపంలో వస్తావు. మానవులలో నీవే ప్రధాన యజ్ఞకారవు.
హోతారం చిత్రరథమధ్వరస్య యజ్ఞస్యయజ్ఞస్య కేతుం రుశన్తమ్ । ప్రత్యర్ధిం దేవస్యదేవస్య మహ్నా శ్రియా త్వగ్నిమతిథిం జనానామ్
యజ్ఞానికి అద్భుతమైన రథంతో కూడిన యజ్ఞకారుడవు, అగ్నీ! యజ్ఞానికి సంకేతంగా ప్రకాశించే వాడవు. దేవతల మహిమతో ప్రతిబంధకుడవు. ప్రజలకు నీవే అతిథివి, మహిమతో వెలుగుతావు.
స తు వస్త్రాణ్యధ పేశనాని వసానో అగ్నిర్నాభా పృథివ్యాః । అరుషో జాతః పద ఇళాయాః పురోహితో రాజన్యక్షీహ దేవాన్
అగ్ని, నీవు వస్త్రాలు, అలంకారాలు ధరించి, భూమికి నాభిగా నిలుస్తావు. ప్రకాశవంతుడిగా జన్మించి, ఇళా పాదంలో ప్రధాన యజ్ఞకారుడవు, రాజువై దేవతలను ఇక్కడ పాలిస్తావు.
ఆ హి ద్యావాపృథివీ అగ్న ఉభే సదా పుత్రో న మాతరా తతన్థ । ప్ర యాహ్యచ్ఛోశతో యవిష్ఠాథా వహ సహస్యేహ దేవాన్
ఆకాశం, భూమి ఎప్పుడూ నిన్ను కుమారుడిలా పోషిస్తాయి, అగ్నీ! ఓ యువకా, ప్రకాశవంతుడా, ఇక్కడికి రా, నీ శక్తితో దేవతలను తీసుకుని రా.
పిప్రీహి దేవాఁ ఉశతో యవిష్ఠ విద్వాఁ ఋతూఁరృతుపతే యజేహ । యే దైవ్యా ఋత్విజస్తేభిరగ్నే త్వం హోతౄణామస్యాయజిష్ఠః
దేవతలను సంతృప్తిపరచు, ఓ అగ్నీ! యజ్ఞకాలాన్ని తెలిసినవాడవు, యజ్ఞకాల అధిపతివి, ఇక్కడ ఆరాధించు. దేవతలలో నీవే అత్యంత ఆరాధ్యుడవు.
వేషి హోత్రముత పోత్రం జనానాం మన్ధాతాసి ద్రవిణోదా ఋతావా । స్వాహా వయం కృణవామా హవీంషి దేవో దేవాన్యజత్వగ్నిరర్హన్
ప్రజలకు నీవే యజ్ఞకారుడవు, పవిత్రుడవు, ధనదాతవు, ధర్మవంతుడవు. 'స్వాహా'తో మనం హవిస్సులు సమర్పిద్దాం. అగ్ని దేవుడు దేవతలను ఆరాధించాలి, ఎందుకంటే ఆయన ఆరాధనకు అర్హుడు.
ఆ దేవానామపి పన్థామగన్మ యచ్ఛక్నవామ తదను ప్రవోళ్హుమ్ । అగ్నిర్విద్వాన్స యజాత్సేదు హోతా సో అధ్వరాన్స ఋతూన్కల్పయాతి
మనం దేవతల మార్గాన్ని చేరుకున్నాం. ఎంతవరకు సాధ్యమో, అంతవరకు ముందుకు సాగుదాం. అగ్ని, నీవు తెలిసినవాడివై యజ్ఞం నిర్వహించు, యజ్ఞకారుడవు. నీవే యజ్ఞాలను, కాలాలను క్రమబద్ధీకరిస్తావు.
యద్వో వయం ప్రమినామ వ్రతాని విదుషాం దేవా అవిదుష్టరాసః । అగ్నిష్టద్విశ్వమా పృణాతి విద్వాన్యేభిర్దేవాఁ ఋతుభిః కల్పయాతి
దేవతలూ, మేము మీ వ్రతాలను ఉల్లంఘించినప్పుడు, జ్ఞానులకంటే తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, అగ్ని అన్నింటిని నింపుతాడు. ఈ కాలాలతో దేవతలను క్రమబద్ధీకరిస్తాడు.
యత్పాకత్రా మనసా దీనదక్షా న యజ్ఞస్య మన్వతే మర్త్యాసః । అగ్నిష్టద్ధోతా క్రతువిద్విజానన్యజిష్ఠో దేవాఁ ఋతుశో యజాతి
బలహీనమైన మనస్సుతో, నైపుణ్యం లేకుండా, మానవులు యజ్ఞాన్ని పట్టించుకోకపోతే, అగ్ని యజ్ఞకారుడిగా, శక్తిని తెలిసినవాడిగా, అత్యంత ఆరాధ్యుడిగా దేవతలను యథాకాలంలో ఆరాధిస్తాడు.
విశ్వేషాం హ్యధ్వరాణామనీకం చిత్రం కేతుం జనితా త్వా జజాన । స ఆ యజస్వ నృవతీరను క్షా స్పార్హా ఇషః క్షుమతీర్విశ్వజన్యాః
అన్ని యజ్ఞాలలో, నీవే స్పష్టమైన సంకేతం, అద్భుతమైన ధ్వజం, సృష్టికర్త నిన్ను సృష్టించాడు. కావున, మహనీయులను అనుసరించి, ఆశించిన ఐశ్వర్యాలను, సమృద్ధిగా ఉన్న వరాలను ఆరాధించు.
యం త్వా ద్యావాపృథివీ యం త్వాపస్త్వష్టా యం త్వా సుజనిమా జజాన । పన్థామను ప్రవిద్వాన్పితృయాణం ద్యుమదగ్నే సమిధానో వి భాహి
నిన్ను ఆకాశం-భూమి, నీటులు, త్వష్ట, సుజన్ములు అందరూ సృష్టించారు. పితృదేవతల మార్గాన్ని అనుసరించి, అగ్నీ! ప్రకాశవంతుడవై, వెలుగును వ్యాపించు.
ఇనో రాజన్నరతిః సమిద్ధో రౌద్రో దక్షాయ సుషుమాఁ అదర్శి । చికిద్వి భాతి భాసా బృహతాసిక్నీమేతి రుశతీమపాజన్
ఓ రాజా, ఆనందం వెలుగుతో ప్రదీప్తమై, శక్తితో ఉగ్రంగా, స్పష్టంగా కనబడుతోంది. తెలివైనది, గొప్ప కాంతితో మెరిసిపోతూ, తెల్లదైనదిగా అందరూ పొగడుతున్నారు.
కృష్ణాం యదేనీమభి వర్పసా భూజ్జనయన్యోషాం బృహతః పితుర్జామ్ । ఊర్ధ్వం భానుం సూర్యస్య స్తభాయన్దివో వసుభిరరతిర్వి భాతి
ఆ చీకటి రూపంలో ఉన్నది, మహా తండ్రి కుమార్తె అయిన యువతిని జన్మింపజేస్తుంది. ఆమె సూర్యుని కాంతిని పైకి ఎత్తి, ఆకాశ సంపదలతో ఆనందం వెలుగుతుంది.
భద్రో భద్రయా సచమాన ఆగాత్స్వసారం జారో అభ్యేతి పశ్చాత్ । సుప్రకేతైర్ద్యుభిరగ్నిర్వితిష్ఠన్రుశద్భిర్వర్ణైరభి రామమస్థాత్
శుభమైనవాడు, శుభతో కూడినవారితో కలసి వస్తాడు; ప్రియుడు తన సోదరిని వెనుకనుంచి చేరుకుంటాడు. అగ్ని, స్పష్టమైన లక్షణాలతో, దివ్యవర్ణాలతో, అందంతో తన స్థానాన్ని ఏర్పరచుకుంటాడు.
అస్య యామాసో బృహతో న వగ్నూనిన్ధానా అగ్నేః సఖ్యుః శివస్య । ఈడ్యస్య వృష్ణో బృహతః స్వాసో భామాసో యామన్నక్తవశ్చికిత్రే
వాటి కదలికలు గొప్పవారి వలె దాచిపెట్టబడవు; అగ్ని యొక్క మిత్రులు, మంగళకరులు, వెలిగించబడతారు. మహోన్నతుడు, శక్తిమంతుడు, పూజింపదగినవాడు, అతని ఊపిరులు రాత్రిపూట వివిధ కాంతులతో మెరిసిపోతూ సంచరిస్తాయి.
స్వనా న యస్య భామాసః పవన్తే రోచమానస్య బృహతః సుదివః । జ్యేష్ఠేభిర్యస్తేజిష్ఠైః క్రీళుమద్భిర్వర్షిష్ఠేభిర్భానుభిర్నక్షతి ద్యామ్
అతని ఊపిరులు, ఘోషతో కూడినవారి వలె, వెలుగుతో, మహోన్నతమైనవిగా ప్రవహిస్తాయి. అతను పెద్దవారి, శక్తివంతుల, ఉల్లాసభరితుల, అత్యధిక కిరణాలతో ఆకాశాన్ని హానిచేయడు.
అస్య శుష్మాసో దదృశానపవేర్జేహమానస్య స్వనయన్నియుద్భిః । ప్రత్నేభిర్యో రుశద్భిర్దేవతమో వి రేభద్భిరరతిర్భాతి విభ్వా
అతని శక్తులు, దాచిపెట్టబడకుండా, ఘోషతో కూడిన సహాయకులతో కనిపిస్తాయి. పురాతనమైన, వెలిగే, అత్యంత దివ్యమైనవారితో, ఆనందం విస్తృతంగా ప్రసరిస్తూ వెలుగుతుంది.
స ఆ వక్షి మహి న ఆ చ సత్సి దివస్పృథివ్యోరరతిర్యువత్యోః । అగ్నిః సుతుకః సుతుకేభిరశ్వై రభస్వద్భీ రభస్వాఁ ఏహ గమ్యాః
అతను మనలను మోసుకొని, మనతో కూడ కూర్చుంటాడు; ఆకాశ భూముల ఆనందం, యవ్వనంతో కూడినవాడు. అగ్ని, మంచి వంశంలో పుట్టినవాడు, మంచి గుర్రాలతో, వేగవంతులతో, వేగంగా వచ్చేవారు ఇక్కడికి రానివ్వు.
ప్ర తే యక్షి ప్ర త ఇయర్మి మన్మ భువో యథా వన్ద్యో నో హవేషు । ధన్వన్నివ ప్రపా అసి త్వమగ్న ఇయక్షవే పూరవే ప్రత్న రాజన్
నీకు నేను అర్పణ చేస్తూ, నా మనస్సును పంపుతున్నాను; నీవు మా పూజల్లో వందనీయుడవయ్యావు. ఎడారిలో నీరు లాగ, అగ్నీ, పూజకునికి నీవే ఆధారం, పురాతన రాజా.
యం త్వా జనాసో అభి సంచరన్తి గావ ఉష్ణమివ వ్రజం యవిష్ఠ । దూతో దేవానామసి మర్త్యానామన్తర్మహాఁశ్చరసి రోచనేన
ప్రజలు నిన్ను, పశువులు వేడి గోశాలలోకి పోయినట్టు, చేరుకుంటారు, చిన్నవాడా. నీవు దేవతలకు, మనుషులకు దూతవు; నీవు మహా కాంతుల్లో సంచరిస్తావు.
శిశుం న త్వా జేన్యం వర్ధయన్తీ మాతా బిభర్తి సచనస్యమానా । ధనోరధి ప్రవతా యాసి హర్యఞ్జిగీషసే పశురివావసృష్టః
పిల్లవాడిలా నిన్ను పెంచుతారు, తల్లి నిన్ను ప్రేమతో మోస్తుంది. నీవు నదీ ప్రవాహంలో, ఉత్సాహంగా, ప్రయత్నిస్తూ, జంతువులా విడిపోతూ ముందుకు పోతావు.
మూరా అమూర న వయం చికిత్వో మహిత్వమగ్నే త్వమఙ్గ విత్సే । శయే వవ్రిశ్చరతి జిహ్వయాదన్రేరిహ్యతే యువతిం విశ్పతిః సన్
మేము మూర్ఖులు కాదు, తెలివైనవారమే; నీ మహిమను తెలుసుకున్నాము, అగ్నీ. నీవు గుడిసెలో పడుకుని, నాలుకతో సంచరిస్తూ, ఇంటి యజమాని యువతిని చేరుకుంటాడు.
కూచిజ్జాయతే సనయాసు నవ్యో వనే తస్థౌ పలితో ధూమకేతుః । అస్నాతాపో వృషభో న ప్ర వేతి సచేతసో యం ప్రణయన్త మర్తాః
ఇల్లు ఇల్లులో పుట్టి, కొత్తదిగా, అడవిలో నిలబడి, పొడుపు పొగతో కనబడతాడు. తృప్తి చెందని వృషభంలా, ముందుకు సాగి, తెలివైన మనుషులు అతన్ని నడిపిస్తారు.
తనూత్యజేవ తస్కరా వనర్గూ రశనాభిర్దశభిరభ్యధీతామ్ । ఇయం తే అగ్నే నవ్యసీ మనీషా యుక్ష్వా రథం న శుచయద్భిరఙ్గైః
దేహాన్ని దొంగిలించేవాడిలా, అడవిలో దాగి, పది కట్టులతో బంధించబడినవాడు. ఇది నీకొరకు, అగ్నీ, కొత్త ఆలోచన; మెరిసే భాగాలతో రథాన్ని కట్టుకో.
బ్రహ్మ చ తే జాతవేదో నమశ్చేయం చ గీః సదమిద్వర్ధనీ భూత్ । రక్షా ణో అగ్నే తనయాని తోకా రక్షోత నస్తన్వో అప్రయుచ్ఛన్
ప్రార్థన, నమస్కారం నీకే, జన్మలను తెలిసినవాడా; ఈ గీత కూడా ఎప్పుడూ పోషణ కలిగించాలి. మా పిల్లలను, మన వంశాన్ని, అగ్నీ, నిత్యం రక్షించు; మా శరీరాలను కూడా కాపాడు.
ఏకః సముద్రో ధరుణో రయీణామస్మద్ధృదో భూరిజన్మా వి చష్టే । సిషక్త్యూధర్నిణ్యోరుపస్థ ఉత్సస్య మధ్యే నిహితం పదం వేః
ఒకే సముద్రం, సంపదలకు ఆధారం, మన హృదయంలో అనేక జన్మలతో కనిపిస్తాడు. ఇద్దరు తల్లుల పాలను కలిపి, మూలస్థానంలో, పక్షి మార్గాన్ని స్థాపించాడు.
సమానం నీళం వృషణో వసానాః సం జగ్మిరే మహిషా అర్వతీభిః । ఋతస్య పదం కవయో ని పాన్తి గుహా నామాని దధిరే పరాణి
ఒకే వర్ణంలో ఉన్న వృషభాలు, ఆడగుర్రలతో కలిశాయి. కవులు సత్య మార్గాన్ని కాపాడుతారు; దూరంగా ఉన్న వారు రహస్యంగా పేర్లను దాచుకుంటారు.
ఋతాయినీ మాయినీ సం దధాతే మిత్వా శిశుం జజ్ఞతుర్వర్ధయన్తీ । విశ్వస్య నాభిం చరతో ధ్రువస్య కవేశ్చిత్తన్తుం మనసా వియన్తః
సత్యవంతులు, మాయావంతులు కలసి, శిశువును పుట్టించి, పెంచుతున్నారు. సమస్త జగత్తు నాభిలో, స్థిరంగా సంచరిస్తూ, కవులు మనస్సుతో తంతిని నేయుతున్నారు.
ఋతస్య హి వర్తనయః సుజాతమిషో వాజాయ ప్రదివః సచన్తే । అధీవాసం రోదసీ వావసానే ఘృతైరన్నైర్వావృధాతే మధూనామ్
సత్య మార్గాలకు, మంచి జన్మతో, నైవేద్యాలు బలానికి పరమాకాశం నుండి చేరతాయి. రెండు లోకాలు, అలంకరించబడి, నెయ్యి, తేనెతో కూడిన భోజనాలతో పోషించబడతాయి.