ఇన్ద్రావిష్ణూ దృంహితాః శమ్బరస్య నవ పురో నవతిం చ శ్నథిష్టమ్ । శతం వర్చినః సహస్రం చ సాకం హథో అప్రత్యసురస్య వీరాన్
ఇంద్రా, విష్ణువూ, నీవు శంబరుని తొమ్మిది తొంభై కోటలను ధ్వంసం చేసావు. వర్చినుని వంద మందిని, అపరాజితుడైనవాడి వెయ్యి యోధులను కలిపి సంహరించావు.
ఇయం మనీషా బృహతీ బృహన్తోరుక్రమా తవసా వర్ధయన్తీ । రరే వాం స్తోమం విదథేషు విష్ణో పిన్వతమిషో వృజనేష్విన్ద్ర
ఈ గొప్ప స్తోత్రం నీ మహిమను, నీ విశాల అడుగులను పొగిడుతూ పెరుగుతోంది. నీకోసం సభల్లో స్తుతి అర్పిస్తున్నాను, ఓ విష్ణువూ; నా పాటలు పోటీల్లో ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించాలి, ఓ ఇంద్రా.
వషట్ తే విష్ణవాస ఆ కృణోమి తన్మే జుషస్వ శిపివిష్ట హవ్యమ్ । వర్ధన్తు త్వా సుష్టుతయో గిరో మే యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
నీకోసం వషట్ పిలుపు ఇస్తున్నాను, ఓ విష్ణువూ; నా హవిని స్వీకరించు, విశాల అడుగులవాడా. నా స్తుతులు నిన్ను అభివృద్ధి పరచాలి; మీరు అందరూ ఎప్పుడూ మమ్మల్ని శుభంగా కాపాడండి.
నూ మర్తో దయతే సనిష్యన్యో విష్ణవ ఉరుగాయాయ దాశత్ । ప్ర యః సత్రాచా మనసా యజాత ఏతావన్తం నర్యమావివాసాత్
ఇప్పుడు మానవుడు విశాల అడుగుల విష్ణువును భక్తితో సేవించాలి. ఎవడు స్థిరమైన మనస్సుతో యజ్ఞం చేస్తాడో, ఆ మనిషిని విష్ణువు ఎప్పుడూ వదలడు.
త్వం విష్ణో సుమతిం విశ్వజన్యామప్రయుతామేవయావో మతిం దాః । పర్చో యథా నః సువితస్య భూరేరశ్వావతః పురుశ్చన్ద్రస్య రాయః
నీ వల్లే, ఓ విష్ణువూ, అన్ని జాతులకు మంచి దయ, ఎప్పటికీ నశించని జ్ఞానం లభిస్తుంది. మాకు గొప్ప అదృష్టం, అశ్వాలు, ప్రకాశవంతమైన ఐశ్వర్యం ప్రసాదించు.
త్రిర్దేవః పృథివీమేష ఏతాం వి చక్రమే శతర్చసం మహిత్వా । ప్ర విష్ణురస్తు తవసస్తవీయాన్త్వేషం హ్యస్య స్థవిరస్య నామ
ఈ భూమిని మూడు అడుగులతో నీవు కొలిచావు, ఓ విష్ణువూ, శతస్వరుడా. మహా బలవంతులలో నీవే అత్యంత బలవంతుడవు; నీ పేరు పురాతనమైనది, శాశ్వతమైనది.
వి చక్రమే పృథివీమేష ఏతాం క్షేత్రాయ విష్ణుర్మనుషే దశస్యన్ । ధ్రువాసో అస్య కీరయో జనాస ఉరుక్షితిం సుజనిమా చకార
ఈ భూమిని క్షేత్రంగా మానవులకు కల్పించావు, ఓ విష్ణువూ. నీ స్తోత్రాలు నిలకడగా ఉన్నాయి, నీ ప్రజలు స్థిరంగా ఉన్నారు; నీవు విశాలమైన, బలమైన నివాసాన్ని నిర్మించావు.
ప్ర తత్తే అద్య శిపివిష్ట నామార్యః శంసామి వయునాని విద్వాన్ । తం త్వా గృణామి తవసమతవ్యాన్క్షయన్తమస్య రజసః పరాకే
ఈ రోజు నీ మహత్తరమైన పేరును నేను ప్రకటిస్తున్నాను, నీ కార్యాలను తెలుసు. అడవుల్లో నివసించే మహాబలుడా, ఈ విశాల లోకాన్ని నీవు నిలబెట్టావు, నిన్ను నేను స్తుతిస్తున్నాను.
కిమిత్తే విష్ణో పరిచక్ష్యం భూత్ప్ర యద్వవక్షే శిపివిష్టో అస్మి । మా వర్పో అస్మదప గూహ ఏతద్యదన్యరూపః సమిథే బభూథ
నీకు ఏమి దాచిపెట్టగలము, ఓ విష్ణువూ? నేను విశాల అడుగులవాడినని ప్రకటించాను. నీ రూపాన్ని మమ్మల్ని దాచిపెట్టవద్దు; సభలో నీవు వేరే రూపంలో కనిపించినప్పుడు కూడా మాకు దయచేయు.
వషట్ తే విష్ణవాస ఆ కృణోమి తన్మే జుషస్వ శిపివిష్ట హవ్యమ్ । వర్ధన్తు త్వా సుష్టుతయో గిరో మే యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
నీ కోసం వషట్ పిలుపు ఇస్తున్నాను, ఓ విష్ణువూ; నా హవిని స్వీకరించు, విశాల అడుగులవాడా. నా స్తుతులు నిన్ను అభివృద్ధి పరచాలి; మీరు అందరూ ఎప్పుడూ మమ్మల్ని శుభంగా కాపాడండి.
తిస్రో వాచః ప్ర వద జ్యోతిరగ్రా యా ఏతద్దుహ్రే మధుదోఘమూధః । స వత్సం కృణ్వన్గర్భమోషధీనాం సద్యో జాతో వృషభో రోరవీతి
మూడు ప్రకాశవంతమైన వాణులను పలుకు; అవే ఈ మధురమైన పాలను పిండివడిగా తీయగలిగినవి. అవే మొక్కలకు దూడను, గర్భాన్ని కలిగిస్తాయి; పుట్టిన వెంటనే ఆ ఎద్దు గట్టిగా అరుస్తుంది.
యో వర్ధన ఓషధీనాం యో అపాం యో విశ్వస్య జగతో దేవ ఈశే । స త్రిధాతు శరణం శర్మ యంసత్త్రివర్తు జ్యోతిః స్వభిష్ట్యస్మే
మొక్కలకు, నీటికి పోషకుడైనవాడు, ఈ జగత్తుకి అధిపతి అయిన దేవుడు, ఆయన త్రిగుణాత్మకంగా మాకు ఆశ్రయం, రక్షణ, త్రివిధమైన వెలుగు, స్వయంగా ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తాడు.
స్తరీరు త్వద్భవతి సూత ఉ త్వద్యథావశం తన్వం చక్ర ఏషః । పితుః పయః ప్రతి గృభ్ణాతి మాతా తేన పితా వర్ధతే తేన పుత్రః
నీ వల్ల రథసారధి బలవంతుడవుతాడు; నీవు అనుకున్నట్టు రథం నడుస్తుంది. తల్లి తండ్రి పాలను తీసుకుంటుంది, ఆ పాల వల్ల తండ్రి పెరుగుతాడు, అదే పాలతో కుమారుడు కూడా ఎదుగుతాడు.
యస్మిన్విశ్వాని భువనాని తస్థుస్తిస్రో ద్యావస్త్రేధా సస్రురాపః । త్రయః కోశాస ఉపసేచనాసో మధ్వ శ్చోతన్త్యభితో విరప్శమ్
అందులోనే అన్ని లోకాలు నిలిచాయి; మూడు ఆకాశాలు, మూడు విధాలుగా నీళ్లు ప్రవహిస్తున్నాయి. మూడు పాత్రలు తేనెలతో చుట్టూ చల్లుతూ ప్రకాశవంతుడైనవానిని అభిషేకిస్తున్నాయి.
ఇదం వచః పర్జన్యాయ స్వరాజే హృదో అస్త్వన్తరం తజ్జుజోషత్ । మయోభువో వృష్టయః సన్త్వస్మే సుపిప్పలా ఓషధీర్దేవగోపాః
ఈ మాటలు స్వరాజ్యుడైన పర్జన్యునికి ఇష్టంగా ఉండాలి, మన హృదయంలో స్థిరంగా నిలవాలి. వానలు మనకు ఆనందాన్ని తీసుకురావాలి, దేవతలు కాపాడే పండ్లతోటి మొక్కలు మనకు సమృద్ధిగా పెరగాలి.
స రేతోధా వృషభః శశ్వతీనాం తస్మిన్నాత్మా జగతస్తస్థుషశ్చ । తన్మ ఋతం పాతు శతశారదాయ యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
ఆ వృషభుడు, సంతానానికి మూలమైనవాడు, అన్ని జీవులలో శాశ్వతుడు; అతనిలోనే చలించే, నిలిచిపోయిన వాటి ఆత్మ ఉంది. ఆ సత్యం మనను వంద శరదులు కాపాడాలి; మీరు ఎప్పుడూ మాకు శుభంగా రక్షణ కల్పించండి.
పర్జన్యాయ ప్ర గాయత దివస్పుత్రాయ మీళ్హుషే । స నో యవసమిచ్ఛతు
ఆకాశపు కుమారుడైన దయామయుడైన పర్జన్యునికి పాట పాడండి. అతడు మనకు యవలు సమృద్ధిగా ఇవ్వాలి.
యో గర్భమోషధీనాం గవాం కృణోత్యర్వతామ్ । పర్జన్యః పురుషీణామ్
మొక్కలకు, ఆవులకు, గుర్రాలకు గర్భాన్ని కలిగించేవాడు, మనుషులందరికీ జనకుడైన పర్జన్యుడు.
తస్మా ఇదాస్యే హవిర్జుహోతా మధుమత్తమమ్ । ఇళాం నః సంయతం కరత్
అతనికి మధురమైన హవిస్సు సమర్పించండి; అతడు మనకు పోషకమైన భోజనం ప్రసాదించాలి.
సంవత్సరం శశయానా బ్రాహ్మణా వ్రతచారిణః । వాచం పర్జన్యజిన్వితాం ప్ర మణ్డూకా అవాదిషుః
ఒక సంవత్సరం పాటు వ్రతాచరణలో ఉన్న బ్రాహ్మణులు మౌనంగా ఉన్నారు; ఇప్పుడు పర్జన్యుని అనుగ్రహంతో మండూకాలు మాటలాడటం మొదలుపెట్టాయి.
దివ్యా ఆపో అభి యదేనమాయన్దృతిం న శుష్కం సరసీ శయానమ్ । గవామహ న మాయుర్వత్సినీనాం మణ్డూకానాం వగ్నురత్రా సమేతి
దివ్యమైన నీళ్లు ఎక్కడా వచ్చి, ఎండిపోయిన సరస్సులో పడితే, ఆ మండూకాలు, దూడలతో ఉన్న ఆవుల్లా, ఒకచోట చేరుతాయి.
యదీమేనాఁ ఉశతో అభ్యవర్షీత్తృష్యావతః ప్రావృష్యాగతాయామ్ । అఖ్ఖలీకృత్యా పితరం న పుత్రో అన్యో అన్యముప వదన్తమేతి
వర్షం కురిసినప్పుడు, దాహంతో వర్షాకాలాన్ని ఎదురుచూస్తున్నప్పుడు, కుమారుడు తండ్రిని పిలిచినట్టు, ఒక్కొక్కరు ఒకరిని పలుకుతూ దగ్గరకి వస్తారు.
అన్యో అన్యమను గృభ్ణాత్యేనోరపాం ప్రసర్గే యదమన్దిషాతామ్ । మణ్డూకో యదభివృష్టః కనిష్కన్పృశ్నిః సమ్పృఙ్క్తే హరితేన వాచమ్
నీళ్లు పొంగిపొర్లుతున్నప్పుడు, ఇంకా తృప్తి చెందని వారు, ఒకరు మరొకరిని పట్టుకుంటారు; వర్షంలో తడిసినప్పుడు, మచ్చలున్న మండూకం ఆకుపచ్చదానితో కలిపి తన స్వరాన్ని వినిపిస్తుంది.
యదేషామన్యో అన్యస్య వాచం శాక్తస్యేవ వదతి శిక్షమాణః । సర్వం తదేషాం సమృధేవ పర్వ యత్సువాచో వదథనాధ్యప్సు
వారిలో ఒకరు మరొకరి మాటను గురువు-శిష్యులా అనుకరిస్తూ మాట్లాడినప్పుడు, నీళ్లలో అందరూ కలిసి మధురంగా మాట్లాడినట్టు వారి మాటలు సమరసంగా అనిపిస్తాయి.
గోమాయురేకో అజమాయురేకః పృశ్నిరేకో హరిత ఏక ఏషామ్ । సమానం నామ బిభ్రతో విరూపాః పురుత్రా వాచం పిపిశుర్వదన్తః
వారిలో ఒకటి గోధుమ రంగులో ఉంది, మరొకటి నల్లగా ఉంది, ఇంకొకటి మచ్చలతో ఉంది, ఇంకొకటి ఆకుపచ్చగా ఉంది; పేరొకటే అయినా, రూపాలు వేర్వేరు అయినా, ఎక్కడైనా కలిసి మాటలాడుతారు.
బ్రాహ్మణాసో అతిరాత్రే న సోమే సరో న పూర్ణమభితో వదన్తః । సంవత్సరస్య తదహః పరి ష్ఠ యన్మణ్డూకాః ప్రావృషీణం బభూవ
సోమయాగంలో బ్రాహ్మణులు పూర్ణమైన సరస్సు చుట్టూ మాట్లాడినట్టు, ఏడాది తర్వాత ఆ రోజు మండూకాలు వర్షాన్ని పిలిచేవారయ్యాయి.
బ్రాహ్మణాసః సోమినో వాచమక్రత బ్రహ్మ కృణ్వన్తః పరివత్సరీణమ్ । అధ్వర్యవో ఘర్మిణః సిష్విదానా ఆవిర్భవన్తి గుహ్యా న కే చిత్
బ్రాహ్మణులు, సోమపానులు, సంవత్సరమంతా బ్రహ్మకర్మలు చేస్తూ మాటలాడారు; అగ్నిలో వేడెక్కిన అధ్వర్యులు కొందరు బయటకు వస్తారు, మరికొందరు అంతర్లీనంగా ఉంటారు.
దేవహితిం జుగుపుర్ద్వాదశస్య ఋతుం నరో న ప్ర మినన్త్యేతే । సంవత్సరే ప్రావృష్యాగతాయాం తప్తా ఘర్మా అశ్నువతే విసర్గమ్
వారు దివ్య క్రమాన్ని కాపాడారు, పన్నెండవ ఋతువును విస్మరించరు; సంవత్సరం పూర్తై వర్షాకాలం వచ్చినప్పుడు, వేడెక్కినవారు విముక్తిని పొందుతారు.
గోమాయురదాదజమాయురదాత్పృశ్నిరదాద్ధరితో నో వసూని । గవాం మణ్డూకా దదతః శతాని సహస్రసావే ప్ర తిరన్త ఆయుః
గోధుమ రంగు, నల్ల, మచ్చలున్న, ఆకుపచ్చ మండూకాలు మనకు ధనాన్ని ఇచ్చాయి; ఆ మండూకాలు ఆవుల్లా వందలు, వేల సంఖ్యలో ప్రసాదించి, మన ఆయుషును పెంచుతాయి.
ఇన్ద్రాసోమా తపతం రక్ష ఉబ్జతం న్యర్పయతం వృషణా తమోవృధః । పరా శృణీతమచితో న్యోషతం హతం నుదేథాం ని శిశీతమత్రిణః
ఇంద్రా, సోమా! ఆ రాక్షసుడిని కాల్చండి, తరిమేయండి, పడగొట్టండి, బలవంతులైన మీరు చీకటిని పెంచేవాడిని నాశనం చేయండి. మమ్మల్ని వినండి, అతన్ని త్రోసేయండి, హతమార్చండి, తరిమేయండి, అతన్ని గడ్డకట్టించండి, అత్రిపుత్రులారా!