దణ్డా ఇవేద్గోఅజనాస ఆసన్పరిచ్ఛిన్నా భరతా అర్భకాసః । అభవచ్చ పురఏతా వసిష్ఠ ఆదిత్తృత్సూనాం విశో అప్రథన్త
ఆ ప్రజలు దండలవంటి వారు, భరతులు చిన్నవారు, పరిమితులలో ఉన్నారు. వసిష్ఠుడు వారికి నాయకుడయ్యాడు. త్రిత్సు వంశాలు విస్తరించాయి.
త్రయః కృణ్వన్తి భువనేషు రేతస్తిస్రః ప్రజా ఆర్యా జ్యోతిరగ్రాః । త్రయో ఘర్మాస ఉషసం సచన్తే సర్వాఁ ఇత్తాఁ అను విదుర్వసిష్ఠాః
మూడు వంశాలు లోకాల్లో విత్తనాన్ని సృష్టించాయి. మూడు ఆర్యకుటుంబాలు వెలుగుకు నాయకత్వం వహించాయి. మూడు హోమాలు ఉదయంతో కలిసాయి. వసిష్ఠులు ఇవన్నీ పూర్తిగా తెలుసుకున్నారు.
సూర్యస్యేవ వక్షథో జ్యోతిరేషాం సముద్రస్యేవ మహిమా గభీరః । వాతస్యేవ ప్రజవో నాన్యేన స్తోమో వసిష్ఠా అన్వేతవే వః
వారి కాంతి సూర్యుని వెలుగు లాంటిది, వారి మహిమ సముద్రం లా లోతుగా ఉంది. వారి శక్తి గాలిపిల్లలవంటిది. వసిష్ఠుల స్తుతి తప్ప ఇంకేదీ అనుసరించదగినది కాదు.
త ఇన్నిణ్యం హృదయస్య ప్రకేతైః సహస్రవల్శమభి సం చరన్తి । యమేన తతం పరిధిం వయన్తోఽప్సరస ఉప సేదుర్వసిష్ఠాః
వారు హృదయ జ్ఞానంతో, వెయ్యి ప్రవాహాలవంటి వారు కలిసి నడుస్తారు. యముడు వేసిన సరిహద్దును అల్లుతూ, వసిష్ఠులు అప్సరసలను చేరుకున్నారు.
విద్యుతో జ్యోతిః పరి సంజిహానం మిత్రావరుణా యదపశ్యతాం త్వా । తత్తే జన్మోతైకం వసిష్ఠాగస్త్యో యత్త్వా విశ ఆజభార
మీరు మెరుపులా వెలిగినప్పుడు, మిత్రుడు, వరుణుడు మిమ్మల్ని చూశారు. అదే మీ జననం. వసిష్ఠుడు, ఋషి, ప్రజలచే జన్మించబడ్డాడు.
ఉతాసి మైత్రావరుణో వసిష్ఠోర్వశ్యా బ్రహ్మన్మనసోఽధి జాతః । ద్రప్సం స్కన్నం బ్రహ్మణా దైవ్యేన విశ్వే దేవాః పుష్కరే త్వాదదన్త
మీరు నిజంగా మిత్రుడు, వరుణుని కుమారుడు వసిష్ఠుడు. ఉర్వశి నుండి మనస్సు శక్తితో జన్మించారు. దేవతలు అందరూ, కమలంలో పడిన దివ్య బిందువును తమ దైవశక్తితో స్వీకరించారు.
స ప్రకేత ఉభయస్య ప్రవిద్వాన్సహస్రదాన ఉత వా సదానః । యమేన తతం పరిధిం వయిష్యన్నప్సరసః పరి జజ్ఞే వసిష్ఠః
రెండు విషయాల్లో జ్ఞానం కలిగి, వెయ్యి దానాలు ఇచ్చేవాడు, ఎప్పుడూ ఉదారుడైన వసిష్ఠుడు, యముడు వేసిన సరిహద్దును దాటి, అప్సరసల మధ్య జన్మించాడు.
సత్రే హ జాతావిషితా నమోభిః కుమ్భే రేతః సిషిచతుః సమానమ్ । తతో హ మాన ఉదియాయ మధ్యాత్తతో జాతమృషిమాహుర్వసిష్ఠమ్
సమాజంలో, ఇద్దరు మహాశక్తులు ఒకే విత్తనాన్ని గౌరవంతో కుంభంలో పోశారు. దాని మధ్య నుంచి నేను పుట్టాను. అందుకే ఆ జననంతో వసిష్ఠుడిని ఋషిగా పిలిచారు.
ఉక్థభృతం సామభృతం బిభర్తి గ్రావాణం బిభ్రత్ప్ర వదాత్యగ్రే । ఉపైనమాధ్వం సుమనస్యమానా ఆ వో గచ్ఛాతి ప్రతృదో వసిష్ఠః
ఆయన ఉక్త, సామ గీతాలను మోసుకుంటూ, శిలను పట్టుకుని ముందుగా మాట్లాడతాడు. మీరు సంతోషంగా ఆయనను చేరండి. ఎందుకంటే ఉదారుడైన వసిష్ఠుడు మీ వద్దకు వస్తున్నాడు.
ప్ర శుక్రైతు దేవీ మనీషా అస్మత్సుతష్టో రథో న వాజీ
ప్రకాశవంతమైన దైవికమైన ఆలోచన, మనపై సంతోషంతో, వేగంగా పరుగెత్తే రథంలా ముందుకు పోవాలి.
విదుః పృథివ్యా దివో జనిత్రం శృణ్వన్త్యాపో అధ క్షరన్తీః
వారు భూమి, ఆకాశాల మూలాన్ని తెలుసుకుంటారు. క్రింద ప్రవహించే నీళ్ళు వినిపిస్తాయి.
ఆపశ్చిదస్మై పిన్వన్త పృథ్వీర్వృత్రేషు శూరా మంసన్త ఉగ్రాః
ఆయన కోసం నీళ్ళు కూడా పెరుగుతాయి. యుద్ధాల్లో ఉగ్రంగా ఉండే బలవంతులు భూమిని కోరుకుంటారు.
ఆ ధూర్ష్వస్మై దధాతాశ్వానిన్ద్రో న వజ్రీ హిరణ్యబాహుః
ఆయన కోసం గుర్రాలను యోకానికి కట్టండి. వజ్రాయుధుడు, బంగారు చేతులు కలిగిన ఇంద్రుడు లాగా.
అభి ప్ర స్థాతాహేవ యజ్ఞం యాతేవ పత్మన్త్మనా హినోత
ఆయన యజ్ఞానికి ముందుకు సాగిపోవాలి. భార్య భర్తను చేరినట్టు, మీరు మీ శక్తితో ఆయనను బలపరిచండి.
త్మనా సమత్సు హినోత యజ్ఞం దధాత కేతుం జనాయ వీరమ్
మీ శక్తితో యుద్ధాల్లో యజ్ఞాన్ని బలపరచండి. ప్రజలకు ఒక సంకేతాన్ని, వీరుడిని ఏర్పరచండి.
ఉదస్య శుష్మాద్భానుర్నార్త బిభర్తి భారం పృథివీ న భూమ
ఆయన శక్తుల నుంచి కాంతి వెలుగుతుంది. భూమి లోకాన్ని మోయినట్టు, ఆయన భారాన్ని మోస్తాడు.
హ్వయామి దేవాఁ అయాతురగ్నే సాధన్నృతేన ధియం దధామి
ఓ అగ్ని, నేను దేవతలను పిలుస్తున్నాను. వారు ఇక్కడికి రాగాక, నీతిగా నా మనస్సును స్థిరపరుస్తున్నాను.
అభి వో దేవీం ధియం దధిధ్వం ప్ర వో దేవత్రా వాచం కృణుధ్వమ్
మీరు దేవతలకు అర్పించే ఆలోచనను దేవీకి సమర్పించండి. ఇక్కడ దేవతలకు మీ వాక్కును ఎత్తి పలకండి.
ఆ చష్ట ఆసాం పాథో నదీనాం వరుణ ఉగ్రః సహస్రచక్షాః
వెయ్యి కళ్లతో ఉన్న మహా వరుణుడు ఈ నదుల ప్రవాహాలను చూశాడు.
రాజా రాష్ట్రానాం పేశో నదీనామనుత్తమస్మై క్షత్రం విశ్వాయు
ప్రజల రాజు, నదులకు అలంకారం అయినవాడు, అతనికే అత్యున్నత అధికారము, అంతటా వ్యాపించినదిగా ఉంది.
అవిష్టో అస్మాన్విశ్వాసు విక్ష్వద్యుం కృణోత శంసం నినిత్సోః
అతడు మనలను అన్ని తెగలలో కాపాడాలి. మన స్తోత్రాన్ని అందరిలో ప్రసిద్ధి చేయాలి, ఓ మహిమావంతుడా!
వ్యేతు దిద్యుద్ద్విషామశేవా యుయోత విష్వగ్రపస్తనూనామ్
మన శత్రువుల మీద పడే మెరుపు దూరంగా పోయాలి. మన శరీరాలకు ఎలాంటి హాని కలగకుండా దూరం చేయు.
అవీన్నో అగ్నిర్హవ్యాన్నమోభిః ప్రేష్ఠో అస్మా అధాయి స్తోమః
అగ్ని మన హవిస్సులను వినయంతో స్వీకరించాడు. మన స్తోత్రం అతనికి అత్యంత ప్రీతికరంగా అర్పించబడింది.
సజూర్దేవేభిరపాం నపాతం సఖాయం కృధ్వం శివో నో అస్తు
దేవతలతో కలిసి, జలపుత్రుడిని మన స్నేహితుడిగా చేయండి. అతడు మనపై దయ చూపాలి.
అబ్జాముక్థైరహిం గృణీషే బుధ్నే నదీనాం రజస్సు షీదన్
పద్మముఖాలతో నేను నదుల లోతుల్లో ఉన్న సర్పుని, లోకాల్లో కూర్చున్నవాడిని స్తుతిస్తున్నాను.
మా నోఽహిర్బుధ్న్యో రిషే ధాన్మా యజ్ఞో అస్య స్రిధదృతాయోః
ఆ లోతుల సర్పుడు మనకు హాని చేయకూడదు. అతని యజ్ఞం ధర్మాన్ని కాపాడే ఇద్దరి తప్పుల వల్ల విఫలంకాకూడదు.
ఉత న ఏషు నృషు శ్రవో ధుః ప్ర రాయే యన్తు శర్ధన్తో అర్యః
ఈ జనులలో మనకు కీర్తి కలగాలి. ఆర్యులు ధనాన్ని పొందేందుకు ప్రయత్నిస్తూ ముందుకు పోవాలి.
తపన్తి శత్రుం స్వర్ణ భూమా మహాసేనాసో అమేభిరేషామ్
విపులమైన, మహా సేనలు తమ ఆయుధాలతో శత్రువులను మండించుచున్నాయి, ప్రకాశంతో మెరిసిపోతున్నాయి.
ఆ యన్నః పత్నీర్గమన్త్యచ్ఛా త్వష్టా సుపాణిర్దధాతు వీరాన్
మన భార్యలు మన దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు, సుందరమైన చేతులతో త్వష్ట మనకు కుమారులను ప్రసాదించాలి.
ప్రతి న స్తోమం త్వష్టా జుషేత స్యాదస్మే అరమతిర్వసూయుః
త్వష్ట మన స్తోత్రాన్ని స్వీకరించాలి. దయగలవాడైన వసూయు మనకు అనుగ్రహంగా ఉండాలి.