తం హోతారమధ్వరస్య ప్రచేతసం వహ్నిం దేవా అకృణ్వత । దధాతి రత్నం విధతే సువీర్యమగ్నిర్జనాయ దాశుషే
యజ్ఞానికి హోతాగా, తెలివిగలవాడిగా, ప్రకాశవంతుడిగా దేవతలు అగ్నిని ఏర్పరిచారు. అతడు ప్రజలకు సేవచేసే యజమానికి ధనాన్ని, వీరత్వాన్ని ఇస్తాడు.
అగ్నే భవ సుషమిధా సమిద్ధ ఉత బర్హిరుర్వియా వి స్తృణీతామ్
ఓ అగ్ని! మంచి ద్రవ్యంతో బాగా వెలిగిపో. విశాలమైన బర్హిసు విస్తరించబడాలి.
ఉత ద్వార ఉశతీర్వి శ్రయన్తాముత దేవాఁ ఉశత ఆ వహేహ
ప్రకాశవంతమైన ద్వారాలు విస్తారంగా తెరవబడాలి. దేవతలు, ప్రకాశవంతులైన వారు, ఇక్కడికి చేరాలి.
అగ్నే వీహి హవిషా యక్షి దేవాన్స్వధ్వరా కృణుహి జాతవేదః
ఓ అగ్ని! నీవు హవితో రా, దేవతలను పూజించు. జన్మలన్నింటిని తెలిసినవాడా! నీవు నిష్కళంకమైన కర్మను నిర్వహించు.
స్వధ్వరా కరతి జాతవేదా యక్షద్దేవాఁ అమృతాన్పిప్రయచ్చ
జన్మలన్నింటిని తెలిసినవాడు నిష్కళంకమైన కర్మను నిర్వహిస్తాడు. అతడు అమర దేవతలను పూజించి, వారిని సంతోషపరచాలి.
వంస్వ విశ్వా వార్యాణి ప్రచేతః సత్యా భవన్త్వాశిషో నో అద్య
ఓ తెలివైనవాడా! మాకు కావలసిన అన్ని మంచి విషయాలను ప్రసాదించు. ఈ రోజు మన ఆశలు నిజమవ్వాలి.
త్వాము తే దధిరే హవ్యవాహం దేవాసో అగ్న ఊర్జ ఆ నపాతమ్
ఓ అగ్ని! నిన్ను దేవతలు హవిని తీసుకెళ్లేవాడిగా, శక్తికి పుట్టినవాడిగా, పోషణకు అధిపతిగా స్థాపించారు.
తే తే దేవాయ దాశతః స్యామ మహో నో రత్నా వి దధ ఇయానః
నీవు దేవుడికి సేవచేసే వారమవ్వాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. నీవు ముందుకు సాగుతూ మాకు గొప్ప ధనాలను ప్రసాదించు.
త్వే హ యత్పితరశ్చిన్న ఇన్ద్ర విశ్వా వామా జరితారో అసన్వన్ । త్వే గావః సుదుఘాస్త్వే హ్యశ్వాస్త్వం వసు దేవయతే వనిష్ఠః
ఇంద్రా! మా పూర్వీకులు కూడా నిన్ను ఆశ్రయించి, కావలసిన అన్ని మంచి వస్తువులు పొందారు. నీ వల్లనే ఆవులు పుష్కలంగా పాలిస్తాయి, గుర్రాలు బలంగా ఉంటాయి. నిన్ను ఆరాధించే వారికి నీవే ధనాన్ని ప్రసాదిస్తావు.
రాజేవ హి జనిభిః క్షేష్యేవావ ద్యుభిరభి విదుష్కవిః సన్ । పిశా గిరో మఘవన్గోభిరశ్వైస్త్వాయతః శిశీహి రాయే అస్మాన్
రాజు తన ప్రజలతో, గోపాలుడు తన పశువులతో ఉన్నట్టు, మేధావుల మధ్య నీవు ప్రసిద్ధివంతుడవు, మఘవన్! మా పాటలను ఆనందంగా విను, ఇంద్రా! ఆవులు, గుర్రాలతో కూడిన సంపదను మాకు దయచేయు.
ఇమా ఉ త్వా పస్పృధానాసో అత్ర మన్ద్రా గిరో దేవయన్తీరుప స్థుః । అర్వాచీ తే పథ్యా రాయ ఏతు స్యామ తే సుమతావిన్ద్ర శర్మన్
ఇంద్రా! నీకోసం మేము పాడిన మధురమైన పాటలు ఇక్కడ వినిపిస్తున్నాయి. నీ దయతో కూడిన ధనమార్గం మాకు చేరాలని, మేము నీ అనుగ్రహంలో, నీ రక్షణలో ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం.
ధేనుం న త్వా సూయవసే దుదుక్షన్నుప బ్రహ్మాణి ససృజే వసిష్ఠః । త్వామిన్మే గోపతిం విశ్వ ఆహా న ఇన్ద్రః సుమతిం గన్త్వచ్ఛ
పాల కోసం ఆవును పీల్చాలనే కోరికతో వసిష్ఠుడు నీకు స్తోత్రాలు పాడాడు. అందరూ నిన్నే గోపాలుడిగా పిలుస్తారు, ఇంద్రా! నీ దయ మాపై ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం.
అర్ణాంసి చిత్పప్రథానా సుదాస ఇన్ద్రో గాధాన్యకృణోత్సుపారా । శర్ధన్తం శిమ్యుముచథస్య నవ్యః శాపం సిన్ధూనామకృణోదశస్తీః
సుదాసునికి ఇంద్రుడు విస్తారమైన లోతైన నదులను దాటి పోవడానికి వీలు కల్పించాడు. శిమ్యు సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు, సింధు నదుల శాపాన్ని కూడా తొలగించాడు.
పురోళా ఇత్తుర్వశో యక్షురాసీద్రాయే మత్స్యాసో నిశితా అపీవ । శ్రుష్టిం చక్రుర్భృగవో ద్రుహ్యవశ్చ సఖా సఖాయమతరద్విషూచోః
తుర్వశులు, యదువులు యజ్ఞకారులు అయ్యారు, మత్స్యులు ధనాన్ని కోరుతూ ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. భృగువులు, ద్రుహ్యులు స్నేహితులై కలిశారు, శత్రుత్వంలో స్నేహితుడు స్నేహితుడిని దాటి పోయాడు.
ఆ పక్థాసో భలానసో భనన్తాలినాసో విషాణినః శివాసః । ఆ యోఽనయత్సధమా ఆర్యస్య గవ్యా తృత్సుభ్యో అజగన్యుధా నౄన్
పక్తులు, భలానసులు, అలినులు, విషాణులు, శివులు కూడి వచ్చారు. ఆర్యుల కోసం గోసమాజాన్ని నడిపినవాడు, ఇంద్రుడు తృత్సువులకు శత్రువులను ఓడించాడు.
దురాధ్యో అదితిం స్రేవయన్తోఽచేతసో వి జగృభ్రే పరుష్ణీమ్ । మహ్నావివ్యక్పృథివీం పత్యమానః పశుష్కవిరశయచ్చాయమానః
తెలివిలేని వారు, అదితిని ప్రసన్నం చేసుకోవాలని పరుష్ణీ నదిని ఆక్రమించారు. కానీ ఇంద్రుడు తన మహిమతో భూమిని పాలకునికి విస్తరించాడు, పశువులను విడిపించి తిరిగేలా చేశాడు.
ఈయురర్థం న న్యర్థం పరుష్ణీమాశుశ్చనేదభిపిత్వం జగామ । సుదాస ఇన్ద్రః సుతుకాఁ అమిత్రానరన్ధయన్మానుషే వధ్రివాచః
వారు లాభం కోసం, నష్టానికి కాదు, పరుష్ణీ వద్దకు వచ్చారు. వారు వేగంగా దాడి చేశారు, కానీ సోమాన్ని కోరిన ఇంద్రుడు, సుదాసుని కోసం నిశ్శబ్దమైన శత్రువులను అడ్డుకున్నాడు.
ఈయుర్గావో న యవసాదగోపా యథాకృతమభి మిత్రం చితాసః । పృశ్నిగావః పృశ్నినిప్రేషితాసః శ్రుష్టిం చక్రుర్నియుతో రన్తయశ్చ
ఆవులు, గోపాలుల్లా, ఎప్పటిలాగే మేత కోసం వెళ్లాయి, శత్రువుల మధ్య కూడా వెనకాడలేదు. చారలున్న ఆవులు, చారలున్నవారి ద్వారా పంపబడి, దారి చూపించాయి, సైనికులు ఆనందించారు.
ఏకం చ యో వింశతిం చ శ్రవస్యా వైకర్ణయోర్జనాన్రాజా న్యస్తః । దస్మో న సద్మన్ని శిశాతి బర్హిః శూరః సర్గమకృణోదిన్ద్ర ఏషామ్
ఒకటిని, ఇరవై ఒక ప్రసిద్ధ వైకర్ణ గోత్రాలను రాజు పడగొట్టాడు. శక్తివంతుడిలా తన ఇంట్లో కూర్చున్నాడు, వీరుడు ఇంద్రుడు వారికి ప్రవాహాన్ని కల్పించాడు.
అధ శ్రుతం కవషం వృద్ధమప్స్వను ద్రుహ్యుం ని వృణగ్వజ్రబాహుః । వృణానా అత్ర సఖ్యాయ సఖ్యం త్వాయన్తో యే అమదన్నను త్వా
అప్పుడు బలవంతుడైన ఇంద్రుడు, నీటిలో వృద్ధుడైన కవషుని, ద్రుహ్యును జయించాడు. ఇక్కడ స్నేహం కోరినవారు స్నేహాన్ని పొందారు, నిన్ను ఆనందంగా సేవించినవారు నిన్ను అనుసరించారు.
వి సద్యో విశ్వా దృంహితాన్యేషామిన్ద్రః పురః సహసా సప్త దర్దః । వ్యానవస్య తృత్సవే గయం భాగ్జేష్మ పూరుం విదథే మృధ్రవాచమ్
ఇంద్రుడు ఒక్కసారిగా వారి అన్ని కోటలను, ఏడు పురాలను బలంగా ధ్వంసం చేశాడు. తృత్సువుల కోసం గయను తరిమేశాడు, పోటీలో మృదువుగా మాట్లాడని పూరువును జయించాడు.
ని గవ్యవోఽనవో ద్రుహ్యవశ్చ షష్టిః శతా సుషుపుః షట్ సహస్రా । షష్టిర్వీరాసో అధి షడ్దువోయు విశ్వేదిన్ద్రస్య వీర్యా కృతాని
అనువులు, ద్రుహ్యులు కలిసిన అరవై, వంద, ఆరు వేల మంది పడుకున్నారు. అరవై వీరులు, ఆరు నాయకులు కూడా. ఇవన్నీ ఇంద్రుని శక్తితో జరిగిన కార్యాలే.
ఇన్ద్రేణైతే తృత్సవో వేవిషాణా ఆపో న సృష్టా అధవన్త నీచీః । దుర్మిత్రాసః ప్రకలవిన్మిమానా జహుర్విశ్వాని భోజనా సుదాసే
ఇంద్రునితో కలిసి తృత్సువులు ఆనందంగా ప్రవహించే నీటిలా దాటి వెళ్లారు. దురుద్దేశ్యులు తమ కుట్రలు లెక్కపెట్టుకుంటూ, తమ సర్వస్వాన్ని సుదాసునికి వదిలేశారు.
అర్ధం వీరస్య శృతపామనిన్ద్రం పరా శర్ధన్తం నునుదే అభి క్షామ్ । ఇన్ద్రో మన్యుం మన్యుమ్యో మిమాయ భేజే పథో వర్తనిం పత్యమానః
సోమాన్ని సేవించే వీరుడు ఇంద్రుడు, ముందుకు వస్తున్న సైన్యంలో సగాన్ని వెనక్కు నడిపించాడు. అహంకారాన్ని ఎదుర్కొంటూ, కోపానికి ప్రతికోపంగా తగిలించాడు, పాలకునిగా సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు.
ఆధ్రేణ చిత్తద్వేకం చకార సింహ్యం చిత్పేత్వేనా జఘాన । అవ స్రక్తీర్వేశ్యావృశ్చదిన్ద్రః ప్రాయచ్ఛద్విశ్వా భోజనా సుదాసే
ఒకే ఒక్క దెబ్బతో భయంకరుడిని వణికించాడు, సింహాన్నికూడా తన బలంతో చంపాడు. ఇంద్రుడు శత్రువుల నాయకులను తొలగించి, సర్వ సంపదను సుదాసునికి ఇచ్చాడు.
శశ్వన్తో హి శత్రవో రారధుష్టే భేదస్య చిచ్ఛర్ధతో విన్ద రన్ధిమ్ । మర్తాఁ ఏన స్తువతో యః కృణోతి తిగ్మం తస్మిన్ని జహి వజ్రమిన్ద్ర
శత్రువులు ఎప్పుడూ శత్రుత్వంతో ఉన్నా, వారు ధ్వంసమయ్యారు. దురుద్దేశ్యంతో ముందుకు వచ్చినవారు కూడా ఓడిపోయారు. నిన్ను స్తుతించే మానవుడి కోసం, ఇంద్రా! నీ పదునైన వజ్రాయుధంతో వారిని సంహరించు.
ఆవదిన్ద్రం యమునా తృత్సవశ్చ ప్రాత్ర భేదం సర్వతాతా ముషాయత్ । అజాసశ్చ శిగ్రవో యక్షవశ్చ బలిం శీర్షాణి జభ్రురశ్వ్యాని
ప్రాతఃకాలంలో తృత్సువులు యమునాతో కలిసి ఇంద్రుని ముందుకు నడిపించారు, అన్ని అడ్డంకులను దాటి పోయారు. అజాసులు, శీగ్రవులు, యక్షవులు బలి తెచ్చి, గుర్రాల తలలను తీసుకెళ్లారు.
న త ఇన్ద్ర సుమతయో న రాయః సంచక్షే పూర్వా ఉషసో న నూత్నాః । దేవకం చిన్మాన్యమానం జఘన్థావ త్మనా బృహతః శమ్బరం భేత్
ఇంద్రుని అనుగ్రహం గానీ, ధనం గానీ, పాత ఉదయాలు గానీ, కొత్త ఉదయాలు గానీ వారిని రక్షించలేకపోయాయి. తాను గొప్పవాడినని భావించిన దేవకుడిని నీవే సంహరించావు, మహా శంబరుడిని కూడా నీవే చూరగొట్టావు.
ప్ర యే గృహాదమమదుస్త్వాయా పరాశరః శతయాతుర్వసిష్ఠః । న తే భోజస్య సఖ్యం మృషన్తాధా సూరిభ్యః సుదినా వ్యుచ్ఛాన్
వైరీ ఇంట్లో ఆనందించిన వారు — పరాశరుడు, శతయాతువు, వశిష్ఠుడు — భోజుని స్నేహాన్ని వదలలేదు. అందువల్ల జ్ఞానులకు మంచి రోజులు వెలుగుతూనే ఉన్నాయి.
ద్వే నప్తుర్దేవవతః శతే గోర్ద్వా రథా వధూమన్తా సుదాసః । అర్హన్నగ్నే పైజవనస్య దానం హోతేవ సద్మ పర్యేమి రేభన్
దేవవతుని మనవడు సుదాసుడు రెండు వందల ఆవులు, రెండు వధువులతో కూడిన రథాలను గెలుచుకున్నాడు. అగ్నిదేవా, పైజవనుని దానాన్ని యాజమానుడిలా ఇంటిని చుట్టుకుంటూ, గొప్పగా స్మరిస్తూ నేను గౌరవిస్తున్నాను.