న్యక్రతూన్గ్రథినో మృధ్రవాచః పణీఁరశ్రద్ధాఁ అవృధాఁ అయజ్ఞాన్ । ప్రప్ర తాన్దస్యూఁరగ్నిర్వివాయ పూర్వశ్చకారాపరాఁ అయజ్యూన్
బలహీన సంకల్పం ఉన్నవాళ్లు, గర్వంతో మాట్లాడేవాళ్లు, కఠినంగా మాట్లాడేవాళ్లు, నమ్మకం లేనివారు, అభివృద్ధి లేనివారు, యజ్ఞం చేయని వారు — వీరందరినీ అగ్నిదేవుడు తరిమికొట్టాడు. దస్యులను, యజ్ఞం చేయని వారిని ముందూ, వెనకా పంపించాడు.
యో అపాచీనే తమసి మదన్తీః ప్రాచీశ్చకార నృతమః శచీభిః । తమీశానం వస్వో అగ్నిం గృణీషేఽనానతం దమయన్తం పృతన్యూన్
చీకటిలో ఆనందించే వారిని తూర్పు వైపుకు మళ్లించినవాడు, శక్తితో అత్యుత్తమ వీరుడు. ధనానికి అధిపతైన, ఓ అగ్నిదేవా, నిన్ను నేను స్తుతిస్తున్నాను. నీవు ఓడించని వాడవు, శత్రువులను సంయమనం చేసే వాడవు.
యో దేహ్యో అనమయద్వధస్నైర్యో అర్యపత్నీరుషసశ్చకార । స నిరుధ్యా నహుషో యహ్వో అగ్నిర్విశశ్చక్రే బలిహృతః సహోభిః
వైర్యాన్ని తన బలంతో ఇంటి నుండి తరిమినవాడు, ఆర్యుల భార్యలను ఉదయంలా ప్రకాశింపజేసినవాడు. ఆ యువ అగ్నిదేవుడు శత్రువులను అడ్డగించి, తన బలంతో ప్రజలను బలవంతుల్ని చేశాడు.
యస్య శర్మన్నుప విశ్వే జనాస ఏవైస్తస్థుః సుమతిం భిక్షమాణాః । వైశ్వానరో వరమా రోదస్యోరాగ్నిః ససాద పిత్రోరుపస్థమ్
అతని రక్షణను కోరుతూ అందరూ ఆశ్రయం పొందుతారు, ఆయన దయను కోరుతూ నిలబడతారు. రెండు లోకాలలో ఉత్తముడైన వైశ్వానరుడు, అగ్నిదేవుడు తల్లిదండ్రుల ఒడిలో కూర్చున్నాడు.
ఆ దేవో దదే బుధ్న్యా వసూని వైశ్వానర ఉదితా సూర్యస్య । ఆ సముద్రాదవరాదా పరస్మాదాగ్నిర్దదే దివ ఆ పృథివ్యాః
దేవుడు వైశ్వానరుడు, సూర్యోదయంతో పాటు లోతైన సంపదలను ప్రసాదించాడు. అగ్నిదేవుడు సముద్రం నుండి, పై నుండి, క్రింద నుండి, ఆకాశం, భూమి నుండి ప్రసాదించాడు.
ప్ర వో దేవం చిత్సహసానమగ్నిమశ్వం న వాజినం హిషే నమోభిః । భవా నో దూతో అధ్వరస్య విద్వాన్త్మనా దేవేషు వివిదే మితద్రుః
బలమున్న దేవుడైన అగ్నిని, వేగవంతమైన గుర్రంలా, నమస్కారాలతో పిలుస్తున్నాను. నీవు మా యజ్ఞానికి దూతవై ఉండి, దేవతలలో జ్ఞానంతో, నిశ్చయంతో, యజ్ఞాన్ని తెలిసినవాడిగా ఉండి మాకు సహాయపడు.
ఆ యాహ్యగ్నే పథ్యా అను స్వా మన్ద్రో దేవానాం సఖ్యం జుషాణః । ఆ సాను శుష్మైర్నదయన్పృథివ్యా జమ్భేభిర్విశ్వముశధగ్వనాని
అగ్నీ దేవా, నీవు సరైన మార్గాల్లో వచ్చి, దేవతలతో స్నేహాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించు. నీ బలంతో, భూమి మీద గర్జిస్తూ, నీ తాకిడితో అన్ని మొక్కలు, జీవులను కదిలించెదవు.
ప్రాచీనో యజ్ఞః సుధితం హి బర్హిః ప్రీణీతే అగ్నిరీళితో న హోతా । ఆ మాతరా విశ్వవారే హువానో యతో యవిష్ఠ జజ్ఞిషే సుశేవః
యజ్ఞం తూర్పు వైపు చూస్తూ, బాగా సిద్ధం చేసిన దర్భను పరచారు. పిలిచిన అగ్ని హోతగా సంతోషిస్తాడు. అన్నిదిక్కుల తల్లులను పిలిచే వాడవు నీవు, ఓ అగ్నీ, శుభదాయకుడవై జన్మించావు.
సద్యో అధ్వరే రథిరం జనన్త మానుషాసో విచేతసో య ఏషామ్ । విశామధాయి విశ్పతిర్దురోణేఽగ్నిర్మన్ద్రో మధువచా ఋతావా
యజ్ఞంలో, తెలివిగల మనుషులు వెంటనే రథికుడిని ఏర్పరచుతారు. ప్రజలలో అధిపతిగా అగ్ని ఇంట్లో స్థిరంగా ఉండి, మధురంగా, సత్యంగా మాట్లాడే వాడవై ధర్మాన్ని నిలబెడతాడు.
అసాది వృతో వహ్నిరాజగన్వానగ్నిర్బ్రహ్మా నృషదనే విధర్తా । ద్యౌశ్చ యం పృథివీ వావృధాతే ఆ యం హోతా యజతి విశ్వవారమ్
ఎంచుకున్న అగ్ని తన స్థానాన్ని ఆక్రమించాడు. అగ్ని, బ్రహ్మగా, మనుషుల సభలో సహాయకుడిగా వచ్చాడు. ఆకాశం, భూమి అతన్ని బలపరిచాయి. హోత అతన్ని, అన్నిదిక్కుల దేవుడిని, పూజిస్తాడు.
ఏతే ద్యుమ్నేభిర్విశ్వమాతిరన్త మన్త్రం యే వారం నర్యా అతక్షన్ । ప్ర యే విశస్తిరన్త శ్రోషమాణా ఆ యే మే అస్య దీధయన్నృతస్య
వీరు తమ మహిమతో అందరిని మించిపోతారు. వీరే గొప్ప స్తోత్రాన్ని రూపొందించిన నిపుణులు. వీరే ప్రజలను మించి, నా కోసం సత్యజ్యోతి వెలిగించే వారు.
నూ త్వామగ్న ఈమహే వసిష్ఠా ఈశానం సూనో సహసో వసూనామ్ । ఇషం స్తోతృభ్యో మఘవద్భ్య ఆనడ్యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
ఇప్పుడు, ఓ అగ్నీ, మేము వసిష్ఠులు నిన్ను పిలుస్తున్నాం. నీవు బలమయుడవు, ధనానికి అధిపతివి. స్తోత్రాలు చేసే వారికి, దాతలకు ఎప్పటికీ తరుగని పోషణను దయచేయి. ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని మంగళంతో రక్షించు.
ఇన్ధే రాజా సమర్యో నమోభిర్యస్య ప్రతీకమాహుతం ఘృతేన । నరో హవ్యేభిరీళతే సబాధ ఆగ్నిరగ్ర ఉషసామశోచి
రాజు, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేని వాడు, నమస్కారాలతో ప్రज్వలించబడతాడు. అతని ముఖాన్ని నెయ్యితో పిలుస్తారు. మనుషులు హవ్యాలతో అగ్నిని పూజిస్తారు. అతను ఉదయకాలంలో ముందుగా ప్రకాశిస్తాడు.
అయము ష్య సుమహాఁ అవేది హోతా మన్ద్రో మనుషో యహ్వో అగ్నిః । వి భా అకః ససృజానః పృథివ్యాం కృష్ణపవిరోషధీభిర్వవక్షే
ఈ మహాబలుడు హోతగా గుర్తించబడ్డాడు. అగ్ని, మానవులలో ఆనందదాయకుడు, బలవంతుడు. భూమి మీద వెలుగు విస్తరించి, నల్లటి అంచులున్న మొక్కలతో అలంకరించబడి సంచరిస్తాడు.
కయా నో అగ్నే వి వసః సువృక్తిం కాము స్వధామృణవః శస్యమానః । కదా భవేమ పతయః సుదత్ర రాయో వన్తారో దుష్టరస్య సాధోః
ఏ విధంగా, ఓ అగ్నీ, నీవు మాకు సమృద్ధిగా, ఉత్తమమైన స్తోత్రాన్ని, మన కోరిక నెరవేర్చే విధంగా ప్రసాదించగలవు? మేమెప్పుడు మంచి సలహా కలిగినవారిగా, ధనాన్ని గెలుచుకునే వారిగా, కష్టాలను దాటి ముందుకు పోతామో చెప్పు.
ప్రప్రాయమగ్నిర్భరతస్య శృణ్వే వి యత్సూర్యో న రోచతే బృహద్భాః । అభి యః పూరుం పృతనాసు తస్థౌ ద్యుతానో దైవ్యో అతిథిః శుశోచ
భరతుల అగ్ని కీర్తి వినిపించిపోతుంది. అతను సూర్యుడిలా గొప్ప వెలుగుతో ప్రకాశిస్తాడు. పూరువుల యుద్ధాలలో అతను నిలబడి, దివ్య అతిథిగా, జ్వలిస్తూ వెలుగుతాడు.
అసన్నిత్త్వే ఆహవనాని భూరి భువో విశ్వేభిః సుమనా అనీకైః । స్తుతశ్చిదగ్నే శృణ్విషే గృణానః స్వయం వర్ధస్వ తన్వం సుజాత
పిలుపు సమయంలో నీకు ఎన్నో హవ్యాలు సమర్పించబడతాయి, ఓ అగ్నీ, నీ అందమైన రూపాలతో. స్తుతించబడినప్పుడు కూడా నీవు వినిపిస్తావు. మేము పాడినప్పుడు నీవు స్వయంగా నీ శక్తితో అభివృద్ధి చెందు, ఓ సుజాతుడా.
ఇదం వచః శతసాః సంసహస్రముదగ్నయే జనిషీష్ట ద్విబర్హాః । శం యత్స్తోతృభ్య ఆపయే భవాతి ద్యుమదమీవచాతనం రక్షోహా
ఈ మాట, వందలుగా, వేలుగా, అగ్నికి అంకితం చేయబడింది. ఇది స్తోత్రకులకు ఆనందాన్ని, సహాయాన్ని, మహిమను, దారిద్య్రాన్ని తొలగించడాన్ని, అపాయాన్ని నశింపజేయడాన్ని కలిగించు.
నూ త్వామగ్న ఈమహే వసిష్ఠా ఈశానం సూనో సహసో వసూనామ్ । ఇషం స్తోతృభ్యో మఘవద్భ్య ఆనడ్యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
ఇప్పుడు, ఓ అగ్నీ, మేము వసిష్ఠులు నిన్ను పిలుస్తున్నాం. నీవు బలమయుడవు, ధనానికి అధిపతివి. స్తోత్రాలు చేసే వారికి, దాతలకు ఎప్పటికీ తరుగని పోషణను దయచేయి. ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని మంగళంతో రక్షించు.
అబోధి జార ఉషసాముపస్థాద్ధోతా మన్ద్రః కవితమః పావకః । దధాతి కేతుముభయస్య జన్తోర్హవ్యా దేవేషు ద్రవిణం సుకృత్సు
ఉషస్సుల ఒడిలో ప్రియుడు మేల్కొన్నాడు. హోతగా, మధురంగా, అత్యంత జ్ఞానిగా, పవిత్రుడిగా వెలుగుతాడు. రెండు రకాల జీవులకు సంకేతాన్ని ఏర్పరచి, దేవతలకు హవ్యాలను, మంచి పనులు చేసే వారికి ధనాన్ని అందిస్తాడు.
స సుక్రతుర్యో వి దురః పణీనాం పునానో అర్కం పురుభోజసం నః । హోతా మన్ద్రో విశాం దమూనాస్తిరస్తమో దదృశే రామ్యాణామ్
ఆ జ్ఞానవంతుడు, దుర్లభంగా ఉన్నవారి కోటలను ఛేదించి, స్తోత్రాన్ని పవిత్రం చేసి, మాకు విరివిగా భోజనం ఇస్తాడు. హోతగా, ఆనందదాయకుడిగా, ప్రజల అధిపతిగా, చీకటిని తొలగించి, ప్రకాశవంతుల మధ్య కనిపిస్తాడు.
అమూరః కవిరదితిర్వివస్వాన్సుసంసన్మిత్రో అతిథిః శివో నః । చిత్రభానురుషసాం భాత్యగ్రేఽపాం గర్భః ప్రస్వ ఆ వివేశ
అమరుడు, కవి, అదితి, ప్రకాశవంతుడు, మిత్రుడు, అతిథి, మాకు శుభదాయకుడు. అద్భుతమైన వెలుగుతో, ఉషస్సుల ముందు ప్రకాశిస్తూ, నదుల గర్భంగా విస్తృతంగా ప్రవేశించాడు.
ఈళేన్యో వో మనుషో యుగేషు సమనగా అశుచజ్జాతవేదాః । సుసందృశా భానునా యో విభాతి ప్రతి గావః సమిధానం బుధన్త
ఓ జాతవేదా, నీవు యుగాలుగా మనుషులలో పూజించదగినవాడవు, పవిత్రుడవు. అందమైన వెలుగుతో నీవు ప్రకాశిస్తావు. నీను వెలిగించినప్పుడు ఆవులు మేల్కొంటాయి.
అగ్నే యాహి దూత్యం మా రిషణ్యో దేవాఁ అచ్ఛా బ్రహ్మకృతా గణేన । సరస్వతీం మరుతో అశ్వినాపో యక్షి దేవాన్రత్నధేయాయ విశ్వాన్
ఓ అగ్నీ, దూతగా రా, విఫలమవకు. బ్రహ్మకార్యాన్ని చేసే వారితో కలిసి దేవతల వద్దకు చేరు. సరస్వతీ, మరుత్, అశ్వినులు, నదులు, అన్నిదేవతలను ధనప్రదాతలుగా పూజించు.
త్వామగ్నే సమిధానో వసిష్ఠో జరూథం హన్యక్షి రాయే పురంధిమ్ । పురుణీథా జాతవేదో జరస్వ యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
అగ్ని! వసిష్ఠుడు నిన్ను వెలిగించి, నీ ఆశ్రయాన్ని కోరుతూ, సంపదను కోరుతున్నాడు. జాతవేదా! నీవు ఎన్నో హోమములతో బలపడు. మీరు అందరూ ఎప్పుడూ మాకు మంగళం కలిగేలా కాపాడండి.
ఉషో న జారః పృథు పాజో అశ్రేద్దవిద్యుతద్దీద్యచ్ఛోశుచానః । వృషా హరిః శుచిరా భాతి భాసా ధియో హిన్వాన ఉశతీరజీగః
ఉషోదేవతా! ప్రియుడిలా విస్తృతమైన బలంతో ప్రకాశిస్తూ, మెరుపులా వెలిగిపోతూ, కాంతివంతంగా వెలుగుతావు. బలవంతుడైన పసిడి వర్ణుడైన నీవు, పవిత్రంగా, కాంతితో మెరిసిపోతూ, మేల్కొన్న మనస్సులను ప్రేరేపిస్తూ ముందుకు నడిపిస్తావు.
స్వర్ణ వస్తోరుషసామరోచి యజ్ఞం తన్వానా ఉశిజో న మన్మ । అగ్నిర్జన్మాని దేవ ఆ వి విద్వాన్ద్రవద్దూతో దేవయావా వనిష్ఠః
ఉషోదేవతా వెలుగును ప్రసరింపజేసింది. మేల్కొన్నవారు యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తూ, పూజారుల్లా తమ మనస్సును అర్పిస్తున్నారు. అగ్ని! దేవతల జన్మలను తెలిసినవాడవు. దేవతలకు దూతగా, అత్యుత్తముడిగా, జ్ఞానంతో ఇక్కడికి వస్తావు.
అచ్ఛా గిరో మతయో దేవయన్తీరగ్నిం యన్తి ద్రవిణం భిక్షమాణాః । సుసందృశం సుప్రతీకం స్వఞ్చం హవ్యవాహమరతిం మానుషాణామ్
దేవతలకు అర్పించిన గీతలు, మనస్సులు ధనాన్ని కోరుతూ అగ్నిని చేరుతాయి. అతడు అందరికి స్పష్టంగా కనిపించేవాడు, అందమైన రూపమున్నవాడు, మనుషులకు ఇష్టమైనవాడు, హవిస్సును అందించే వాడు.
ఇన్ద్రం నో అగ్నే వసుభిః సజోషా రుద్రం రుద్రేభిరా వహా బృహన్తమ్ । ఆదిత్యేభిరదితిం విశ్వజన్యాం బృహస్పతిమృక్వభిర్విశ్వవారమ్
అగ్ని! వసువులతో కూడిన ఇంద్రుడిని మాకు తీసుకురా. రుద్రులతో కూడిన మహారుద్రుడిని తీసుకురా. ఆదిత్యులతో కూడిన జగతికి తల్లి అయిన అదితిని తీసుకురా. ఋక్వులతో కూడిన బృహస్పతిని, సమస్తాన్ని కాపాడేవాడిని తీసుకురా.
మన్ద్రం హోతారముశిజో యవిష్ఠమగ్నిం విశ ఈళతే అధ్వరేషు । స హి క్షపావాఁ అభవద్రయీణామతన్ద్రో దూతో యజథాయ దేవాన్
మేల్కొన్నవారు యజ్ఞాలలో అతి యవ్వనుడైన అగ్నిని మధురమైన హోతగా స్తుతిస్తున్నారు. అతడు రాత్రిళ్లు, ధనాన్ని కాపాడేవాడు, అలసట లేకుండా దేవతలకు యాగాన్ని నిర్వహించేందుకు దూతగా మారాడు.