స గృత్సో అగ్నిస్తరుణశ్చిదస్తు యతో యవిష్ఠో అజనిష్ట మాతుః । సం యో వనా యువతే శుచిదన్భూరి చిదన్నా సమిదత్తి సద్యః
ఆ చురుకైన అగ్ని, చిన్నవాడైనా, ఎక్కడ పుట్టాడో అక్కడి నుంచే ఇక్కడ ఉండాలి. అతను పవిత్రుడై, అనేక నైవేద్యాలను త్వరగా వెలిగించి, సమృద్ధిగా ఉన్న అన్నాన్ని తక్షణమే తినిపోతాడు.
అస్య దేవస్య సంసద్యనీకే యం మర్తాసః శ్యేతం జగృభ్రే । ని యో గృభం పౌరుషేయీమువోచ దురోకమగ్నిరాయవే శుశోచ
ఈ దేవుని సభలో, మనుషులు అతని స్థానాన్ని ఆక్రమించినప్పుడు, అగ్ని మానవ సంతానాన్ని ప్రకటించాడు. దూరంగా ఉన్నవారికి, అగ్ని తేజస్సుతో వెలిగిపోతాడు.
అయం కవిరకవిషు ప్రచేతా మర్తేష్వగ్నిరమృతో ని ధాయి । స మా నో అత్ర జుహురః సహస్వః సదా త్వే సుమనసః స్యామ
ఈ జ్ఞానవంతుడు, జ్ఞానులలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నాడు. మానవులలో అమరుడైన అగ్ని స్థాపించబడ్డాడు. ఓ బలవంతుడా, మేము ఎప్పుడూ నీకు మంచి మనస్సుతో ఉండాలని, ఎలాంటి హాని కలగకూడదని కోరుకుంటున్నాము.
ఆ యో యోనిం దేవకృతం ససాద క్రత్వా హ్యగ్నిరమృతాఁ అతారీత్ । తమోషధీశ్చ వనినశ్చ గర్భం భూమిశ్చ విశ్వధాయసం బిభర్తి
అతను దేవతలు చేసిన గర్భంలో కూర్చున్నాడు. తన శక్తితో అగ్ని అమరులను దాటి వెళ్లాడు. చీకటి, మొక్కలు, అడవి పుట్టినవారు, భూమి అన్నింటినీ మోయడంలో భాగంగా అతన్ని మోస్తుంది.
ఈశే హ్యగ్నిరమృతస్య భూరేరీశే రాయః సువీర్యస్య దాతోః । మా త్వా వయం సహసావన్నవీరా మాప్సవః పరి షదామ మాదువః
అగ్ని అమరమైన సంపదకు అధిపతి, ధనానికి, వీరత్వాన్ని ఇచ్చేవాడికి అధిపతి. ఓ బలవంతుడా, మేము నిన్ను వదిలిపెట్టే వారు కాకుండా, సంతానమూ, శక్తీ లేని వారు కాకుండా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.
పరిషద్యం హ్యరణస్య రేక్ణో నిత్యస్య రాయః పతయః స్యామ । న శేషో అగ్నే అన్యజాతమస్త్యచేతానస్య మా పథో వి దుక్షః
అడవి సంపద ఎప్పటికీ తగ్గని, ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉండే ధనానికి మేము అధిపతులమవ్వాలని కోరుకుంటున్నాము, ఓ అగ్ని. జాగ్రత్త లేని వారికి ఇంకో జననం లేదు. మమ్మల్ని నీ మార్గం నుంచి దూరం చేయకు.
నహి గ్రభాయారణః సుశేవోఽన్యోదర్యో మనసా మన్తవా ఉ । అధా చిదోకః పునరిత్స ఏత్యా నో వాజ్యభీషాళేతు నవ్యః
అడవి అగ్ని సులభంగా పట్టుకోదగినది కాదు, దయగలవాడిని వేరొకరి బుద్ధితో పట్టుకోలేరు. అయినా, అతను తిరిగి ఇంటికి వస్తాడు. కొత్తగా పుట్టిన, బలవంతుడైన అగ్ని మాకు హాని లేకుండా రాకపోవాలని కోరుకుంటున్నాము.
త్వమగ్నే వనుష్యతో ని పాహి త్వము నః సహసావన్నవద్యాత్ । సం త్వా ధ్వస్మన్వదభ్యేతు పాథః సం రయి స్పృహయాయ్యః సహస్రీ
ఓ అగ్ని, శత్రువుల నుంచి మమ్మల్ని రక్షించు. ఓ బలవంతుడా, అపవాదం నుంచి మమ్మల్ని కాపాడు. పొగ ఎలా చేరుతుందో, నీకు మార్గం కలిసిరావాలి. ఆకాంక్షించదగిన, సమృద్ధిగా ఉన్న ధనం నీకు చేరాలి.
ఏతా నో అగ్నే సౌభగా దిదీహ్యపి క్రతుం సుచేతసం వతేమ । విశ్వా స్తోతృభ్యో గృణతే చ సన్తు యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
అగ్నిదేవా, ఈ మంగళాలను మాకు ప్రసాదించు. మేము జ్ఞానంతో, మంచి ఆలోచనతో ముందుకు సాగాలి. పాడే వారికి అన్నీ వరాలు దక్కాలి. మీరు ఎప్పుడూ మమ్మల్ని శుభంగా కాపాడండి.
ప్రాగ్నయే తవసే భరధ్వం గిరం దివో అరతయే పృథివ్యాః । యో విశ్వేషామమృతానాముపస్థే వైశ్వానరో వావృధే జాగృవద్భిః
ఆకాశం, భూమికి సహాయంగా, బలమైన అగ్నికి మీ వాక్కును అర్పించండి. అమృతులందరిలో వైశ్వానరుడు జాగ్రత్తగా, బలంగా వెలుగుతూనే ఉన్నాడు.
పృష్టో దివి ధాయ్యగ్నిః పృథివ్యాం నేతా సిన్ధూనాం వృషభ స్తియానామ్ । స మానుషీరభి విశో వి భాతి వైశ్వానరో వావృధానో వరేణ
అగ్ని పరలోకంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు, భూమిపై మార్గదర్శకుడు, నదులలో వృషభుడు, సమూహాలలో బలవంతుడు. వైశ్వానరుడు మానవ కులాల్లో ఉత్తమతతో ప్రకాశిస్తాడు.
త్వద్భియా విశ ఆయన్నసిక్నీరసమనా జహతీర్భోజనాని । వైశ్వానర పూరవే శోశుచానః పురో యదగ్నే దరయన్నదీదేః
నీ భయంతో ప్రజలు కలసి వచ్చి, తమ భోజనాలను వదిలిపెడతారు. పూరువులకు వెలిగే వైశ్వానరా, అగ్నిదేవా, నీవు కోటలను ధ్వంసించినప్పుడు నీకు స్తుతి లభిస్తుంది.
తవ త్రిధాతు పృథివీ ఉత ద్యౌర్వైశ్వానర వ్రతమగ్నే సచన్త । త్వం భాసా రోదసీ ఆ తతన్థాజస్రేణ శోచిషా శోశుచానః
భూమి, ఆకాశం మూడు రూపాల్లో నీ నియమాన్ని అనుసరిస్తున్నాయి, వైశ్వానరా అగ్నిదేవా. నీ తేజంతో రెండు లోకాలను నీవు వ్యాపించి, ఎప్పటికీ వెలిగిపోతున్నావు.
త్వామగ్నే హరితో వావశానా గిరః సచన్తే ధునయో ఘృతాచీః । పతిం కృష్టీనాం రథ్యం రయీణాం వైశ్వానరముషసాం కేతుమహ్నామ్
అగ్నిదేవా, బంగారు వర్ణపు స్తోత్రాలు, ఘృతంతో చేసిన హోమాలు నీవద్ద చేరతాయి. నీవు ప్రజల పాలకుడు, ధనానికి మార్గదర్శకుడు, వైశ్వానరుడు, ఉదయకాలపు వెలుగు, మహాకార్యాలకు చిహ్నం.
త్వే అసుర్యం వసవో న్యృణ్వన్క్రతుం హి తే మిత్రమహో జుషన్త । త్వం దస్యూఁరోకసో అగ్న ఆజ ఉరు జ్యోతిర్జనయన్నార్యాయ
వసువులు నీలో అధికారం పెట్టారు; నీ జ్ఞానాన్ని, మిత్రుని మిత్రత్వాన్ని అంగీకరించారు. అగ్నిదేవా, నీవు దస్యులను, చీకటిని తుడిచిపెట్టివేసి, ఆర్యులకు విశాలమైన వెలుగును అందిస్తావు.
స జాయమానః పరమే వ్యోమన్వాయుర్న పాథః పరి పాసి సద్యః । త్వం భువనా జనయన్నభి క్రన్నపత్యాయ జాతవేదో దశస్యన్
పరమాకాశంలో జన్మించిన నీవు, గాలిలా మార్గాలను వేగంగా కాపాడుతావు. జాతవేదా, నీవు లోకాలను సృష్టించి, సంతానానికి శ్రేయస్సును ప్రసాదిస్తావు.
తామగ్నే అస్మే ఇషమేరయస్వ వైశ్వానర ద్యుమతీం జాతవేదః । యయా రాధః పిన్వసి విశ్వవార పృథు శ్రవో దాశుషే మర్త్యాయ
అగ్నిదేవా, వైశ్వానరా, జాతవేదా, మాకు ఆ ప్రకాశవంతమైన, ఆకాంక్షించదగిన ధనాన్ని ప్రసాదించు. దాని ద్వారా నీవు దాతలను పోషించి, భక్తులకు విశాలమైన కీర్తిని ఇస్తావు.
తం నో అగ్నే మఘవద్భ్యః పురుక్షుం రయిం ని వాజం శ్రుత్యం యువస్వ । వైశ్వానర మహి నః శర్మ యచ్ఛ రుద్రేభిరగ్నే వసుభిః సజోషాః
అగ్నిదేవా, దాతలకు సమృద్ధిగా, పేరు గాంచిన ధనాన్ని మాకు ప్రసాదించు. మాకు బలాన్ని, కీర్తిని ఇవ్వు. వైశ్వానరా, రుద్రులు, వసువులతో కలసి మాకు గొప్ప రక్షణను ఇవ్వు.
ప్ర సమ్రాజో అసురస్య ప్రశస్తిం పుంసః కృష్టీనామనుమాద్యస్య । ఇన్ద్రస్యేవ ప్ర తవసస్కృతాని వన్దే దారుం వన్దమానో వివక్మి
ప్రజల నాయకుడైన అసురుని మహిమను నేను స్తుతిస్తున్నాను. ఇంద్రునిలా, ఆయన బలమైన కార్యాలను నేను గౌరవిస్తున్నాను. స్తుతించేవాడిగా, పవిత్రమైన దారువును గురించి పలుకుతున్నాను.
కవిం కేతుం ధాసిం భానుమద్రేర్హిన్వన్తి శం రాజ్యం రోదస్యోః । పురందరస్య గీర్భిరా వివాసేఽగ్నేర్వ్రతాని పూర్వ్యా మహాని
కవిని, దీపాన్ని, పర్వతం నుండి వెలిగే ప్రకాశవంతుడిని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. రెండు లోకాలు రాజసమృద్ధిని ఇస్తున్నాయి; అగ్నిదేవుడు, కోటలు ధ్వంసించేవాడైన నీ పురాతన, గొప్ప నియమాలను నేను పాటిస్తూ పాడుతున్నాను.
న్యక్రతూన్గ్రథినో మృధ్రవాచః పణీఁరశ్రద్ధాఁ అవృధాఁ అయజ్ఞాన్ । ప్రప్ర తాన్దస్యూఁరగ్నిర్వివాయ పూర్వశ్చకారాపరాఁ అయజ్యూన్
బలహీన సంకల్పం ఉన్నవాళ్లు, గర్వంతో మాట్లాడేవాళ్లు, కఠినంగా మాట్లాడేవాళ్లు, నమ్మకం లేనివారు, అభివృద్ధి లేనివారు, యజ్ఞం చేయని వారు — వీరందరినీ అగ్నిదేవుడు తరిమికొట్టాడు. దస్యులను, యజ్ఞం చేయని వారిని ముందూ, వెనకా పంపించాడు.
యో అపాచీనే తమసి మదన్తీః ప్రాచీశ్చకార నృతమః శచీభిః । తమీశానం వస్వో అగ్నిం గృణీషేఽనానతం దమయన్తం పృతన్యూన్
చీకటిలో ఆనందించే వారిని తూర్పు వైపుకు మళ్లించినవాడు, శక్తితో అత్యుత్తమ వీరుడు. ధనానికి అధిపతైన, ఓ అగ్నిదేవా, నిన్ను నేను స్తుతిస్తున్నాను. నీవు ఓడించని వాడవు, శత్రువులను సంయమనం చేసే వాడవు.
యో దేహ్యో అనమయద్వధస్నైర్యో అర్యపత్నీరుషసశ్చకార । స నిరుధ్యా నహుషో యహ్వో అగ్నిర్విశశ్చక్రే బలిహృతః సహోభిః
వైర్యాన్ని తన బలంతో ఇంటి నుండి తరిమినవాడు, ఆర్యుల భార్యలను ఉదయంలా ప్రకాశింపజేసినవాడు. ఆ యువ అగ్నిదేవుడు శత్రువులను అడ్డగించి, తన బలంతో ప్రజలను బలవంతుల్ని చేశాడు.
యస్య శర్మన్నుప విశ్వే జనాస ఏవైస్తస్థుః సుమతిం భిక్షమాణాః । వైశ్వానరో వరమా రోదస్యోరాగ్నిః ససాద పిత్రోరుపస్థమ్
అతని రక్షణను కోరుతూ అందరూ ఆశ్రయం పొందుతారు, ఆయన దయను కోరుతూ నిలబడతారు. రెండు లోకాలలో ఉత్తముడైన వైశ్వానరుడు, అగ్నిదేవుడు తల్లిదండ్రుల ఒడిలో కూర్చున్నాడు.
ఆ దేవో దదే బుధ్న్యా వసూని వైశ్వానర ఉదితా సూర్యస్య । ఆ సముద్రాదవరాదా పరస్మాదాగ్నిర్దదే దివ ఆ పృథివ్యాః
దేవుడు వైశ్వానరుడు, సూర్యోదయంతో పాటు లోతైన సంపదలను ప్రసాదించాడు. అగ్నిదేవుడు సముద్రం నుండి, పై నుండి, క్రింద నుండి, ఆకాశం, భూమి నుండి ప్రసాదించాడు.
ప్ర వో దేవం చిత్సహసానమగ్నిమశ్వం న వాజినం హిషే నమోభిః । భవా నో దూతో అధ్వరస్య విద్వాన్త్మనా దేవేషు వివిదే మితద్రుః
బలమున్న దేవుడైన అగ్నిని, వేగవంతమైన గుర్రంలా, నమస్కారాలతో పిలుస్తున్నాను. నీవు మా యజ్ఞానికి దూతవై ఉండి, దేవతలలో జ్ఞానంతో, నిశ్చయంతో, యజ్ఞాన్ని తెలిసినవాడిగా ఉండి మాకు సహాయపడు.
ఆ యాహ్యగ్నే పథ్యా అను స్వా మన్ద్రో దేవానాం సఖ్యం జుషాణః । ఆ సాను శుష్మైర్నదయన్పృథివ్యా జమ్భేభిర్విశ్వముశధగ్వనాని
అగ్నీ దేవా, నీవు సరైన మార్గాల్లో వచ్చి, దేవతలతో స్నేహాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించు. నీ బలంతో, భూమి మీద గర్జిస్తూ, నీ తాకిడితో అన్ని మొక్కలు, జీవులను కదిలించెదవు.
ప్రాచీనో యజ్ఞః సుధితం హి బర్హిః ప్రీణీతే అగ్నిరీళితో న హోతా । ఆ మాతరా విశ్వవారే హువానో యతో యవిష్ఠ జజ్ఞిషే సుశేవః
యజ్ఞం తూర్పు వైపు చూస్తూ, బాగా సిద్ధం చేసిన దర్భను పరచారు. పిలిచిన అగ్ని హోతగా సంతోషిస్తాడు. అన్నిదిక్కుల తల్లులను పిలిచే వాడవు నీవు, ఓ అగ్నీ, శుభదాయకుడవై జన్మించావు.
సద్యో అధ్వరే రథిరం జనన్త మానుషాసో విచేతసో య ఏషామ్ । విశామధాయి విశ్పతిర్దురోణేఽగ్నిర్మన్ద్రో మధువచా ఋతావా
యజ్ఞంలో, తెలివిగల మనుషులు వెంటనే రథికుడిని ఏర్పరచుతారు. ప్రజలలో అధిపతిగా అగ్ని ఇంట్లో స్థిరంగా ఉండి, మధురంగా, సత్యంగా మాట్లాడే వాడవై ధర్మాన్ని నిలబెడతాడు.
అసాది వృతో వహ్నిరాజగన్వానగ్నిర్బ్రహ్మా నృషదనే విధర్తా । ద్యౌశ్చ యం పృథివీ వావృధాతే ఆ యం హోతా యజతి విశ్వవారమ్
ఎంచుకున్న అగ్ని తన స్థానాన్ని ఆక్రమించాడు. అగ్ని, బ్రహ్మగా, మనుషుల సభలో సహాయకుడిగా వచ్చాడు. ఆకాశం, భూమి అతన్ని బలపరిచాయి. హోత అతన్ని, అన్నిదిక్కుల దేవుడిని, పూజిస్తాడు.