స జాయమానః పరమే వ్యోమని వ్రతాన్యగ్నిర్వ్రతపా అరక్షత । వ్యన్తరిక్షమమిమీత సుక్రతుర్వైశ్వానరో మహినా నాకమస్పృశత్
ఎత్తైన ఆకాశంలో పుట్టిన అగ్ని, నియమాలను పాటిస్తూ వాటిని కాపాడాడు. బుద్ధిమంతుడైన విశ్వనరుడు మధ్యలోని ప్రాంతాన్ని కొలిచి, తన మహిమతో పై శిఖరాన్ని తాకాడు.
వ్యస్తభ్నాద్రోదసీ మిత్రో అద్భుతోఽన్తర్వావదకృణోజ్జ్యోతిషా తమః । వి చర్మణీవ ధిషణే అవర్తయద్వైశ్వానరో విశ్వమధత్త వృష్ణ్యమ్
ఆశ్చర్యకరుడైన మిత్రుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని విడదీసాడు; లోపల తన ప్రకాశంతో వెలుతురును కలిగించాడు. చర్మంలా విశ్వనరుడు ఆవరణాలను తీయగా, అన్నీ బలాలను స్వీకరించాడు.
అపాముపస్థే మహిషా అగృభ్ణత విశో రాజానముప తస్థురృగ్మియమ్ । ఆ దూతో అగ్నిమభరద్వివస్వతో వైశ్వానరం మాతరిశ్వా పరావతః
నీళ్ల మధ్యలో మహా బలవంతులు ప్రజల రాజును పట్టుకున్నారు, వారు వేదగీతాలను పాడేవాడి దగ్గర నిలిచారు. దూత అయిన మాతరిశ్వా, వైశ్వానరుడైన అగ్నిని దూరం నుండి వివస్వంతునికి తీసుకొచ్చాడు.
యుగేయుగే విదథ్యం గృణద్భ్యోఽగ్నే రయిం యశసం ధేహి నవ్యసీమ్ । పవ్యేవ రాజన్నఘశంసమజర నీచా ని వృశ్చ వనినం న తేజసా
ప్రతి యుగంలో, నిన్ను స్తుతించే వారికి, అగ్నిదేవా, కొత్త ఐశ్వర్యం, కీర్తిని ప్రసాదించు. పరిమళాన్ని పంచే నీ తేజంతో, రాజా, నిత్యకళ్యాణుడవు, వృద్ధాప్యం లేనివాడవు, శత్రువులను చెట్లను నరికి వేసే వాడు లాగా నాశనం చేయు.
అస్మాకమగ్నే మఘవత్సు ధారయాఽనామి క్షత్రమజరం సువీర్యమ్ । వయం జయేమ శతినం సహస్రిణం వైశ్వానర వాజమగ్నే తవోతిభిః
అగ్నిదేవా, మనకు దాతల మధ్యలో, నిలిచిపోయే అధికారాన్ని, అక్షయమైన వీరత్వాన్ని నిలిపిపెట్టు. నీ సహాయంతో, వైశ్వానరా, మేము అనేక రకాల విజయాలను, వేల పాళ్ల బహుమతులను గెలుచుకుందాము.
అదబ్ధేభిస్తవ గోపాభిరిష్టేఽస్మాకం పాహి త్రిషధస్థ సూరీన్ । రక్షా చ నో దదుషాం శర్ధో అగ్నే వైశ్వానర ప్ర చ తారీ స్తవానః
నిష్కలంకమైన నీ రక్షకులతో, అగ్నిదేవా, మూడు స్థలాలలో కూర్చున్నవాడా, మా ఐశ్వర్యాన్ని కాపాడు. శత్రువుల దాడి నుండి మనలను రక్షించు, వారి బలాన్ని తుడిచిపెట్టు, వైశ్వానరా, స్తుతింపబడినవాడా, వారిని మించి నిలువు.
అహశ్చ కృష్ణమహరర్జునం చ వి వర్తేతే రజసీ వేద్యాభిః । వైశ్వానరో జాయమానో న రాజావాతిరజ్జ్యోతిషాగ్నిస్తమాంసి
పగలు, రాత్రి—చీకటి, వెలుగు—తమ తమ మార్గాల్లో తిరుగుతుంటాయి. రాజులా జన్మించిన వైశ్వానరుడైన అగ్ని తన వెలుగుతో చీకటిని దాటి పోతాడు.
నాహం తన్తుం న వి జానామ్యోతుం న యం వయన్తి సమరేఽతమానాః । కస్య స్విత్పుత్ర ఇహ వక్త్వాని పరో వదాత్యవరేణ పిత్రా
నేను ఆ నూలును, నేయడాన్ని, నిపుణులు సభలో ఏం నేస్తున్నారో కూడా నాకు తెలియదు. ఇక్కడ ఎవరి కుమారుడు ఈ మాటలు చెబుతున్నాడు? ఎవరెవరు, తండ్రితో పాటు, పైకీ కిందకీ మాట్లాడుతున్నారు?
స ఇత్తన్తుం స వి జానాత్యోతుం స వక్త్వాన్యృతుథా వదాతి । య ఈం చికేతదమృతస్య గోపా అవశ్చరన్పరో అన్యేన పశ్యన్
ఆ నూలు ఎవరో తెలుసు, నేయడాన్ని కూడా తెలుసు, మాటలను సరిగ్గా పలుకుతాడు. అమృతాన్ని కాపాడేవాడు, ఈ విషయాన్ని గ్రహించినవాడు, ఇతరులకంటే భిన్నంగా చూస్తూ స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తాడు.
అయం హోతా ప్రథమః పశ్యతేమమిదం జ్యోతిరమృతం మర్త్యేషు । అయం స జజ్ఞే ధ్రువ ఆ నిషత్తోఽమర్త్యస్తన్వా వర్ధమానః
ఇతడే మొదటి హోతా, మానవుల్లో ఈ అమృత జ్యోతిని చూస్తాడు. ఇతడు పుట్టి, స్థిరంగా నిలిచి, శాశ్వతుడై, తన శరీరంతో పెరుగుతూ ఉంటాడు.
ధ్రువం జ్యోతిర్నిహితం దృశయే కం మనో జవిష్ఠం పతయత్స్వన్తః । విశ్వే దేవాః సమనసః సకేతా ఏకం క్రతుమభి వి యన్తి సాధు
స్థిరంగా వెలిగే ఆ జ్యోతి అందరికీ కనిపించేందుకు ఉంచబడింది; మనస్సు వేగంగా లోపల పరిగెడుతుంది. అందరు దేవతలు ఒకే సంకల్పంతో, ఒకే జ్ఞానంతో, మంచి లక్ష్యాన్ని చేరేందుకు ముందుకు సాగుతారు.
వి మే కర్ణా పతయతో వి చక్షుర్వీదం జ్యోతిర్హృదయ ఆహితం యత్ । వి మే మనశ్చరతి దూరఆధీః కిం స్విద్వక్ష్యామి కిము నూ మనిష్యే
నా చెవులు విడివిడిగా పరిగెడుతున్నాయి, నా కళ్ళు చూస్తున్నాయి; ఈ జ్యోతి నా హృదయంలో ఉంది. నా మనస్సు దూరంగా సంచరిస్తోంది—నేను ఏం చెప్పాలి, ఇప్పుడు ఏం ఆలోచించాలి?
విశ్వే దేవా అనమస్యన్భియానాస్త్వామగ్నే తమసి తస్థివాంసమ్ । వైశ్వానరోఽవతూతయే నోఽమర్త్యోఽవతూతయే నః
అగ్నిదేవా, చీకటిలో నిలబడి ఉన్న నిన్ను భయంతో అన్ని దేవతలు వందనం చేశాయి. వైశ్వానరుడా, అమరుడా, మనలను కాపాడు; మనలను రక్షించు.
పురో వో మన్ద్రం దివ్యం సువృక్తిం ప్రయతి యజ్ఞే అగ్నిమధ్వరే దధిధ్వమ్ । పుర ఉక్థేభిః స హి నో విభావా స్వధ్వరా కరతి జాతవేదాః
మీరు అందరికీ మధురమైన, దివ్యమైన, స్తుతింపబడే అగ్నిని యజ్ఞంలో, హవనంలో ప్రతిష్ఠించండి. వేదగీతాలతో, ఎందుకంటే అతడే మనకు తార్కికుడూ, జాతవేదసు, యజ్ఞాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించేవాడు.
తము ద్యుమః పుర్వణీక హోతరగ్నే అగ్నిభిర్మనుష ఇధానః । స్తోమం యమస్మై మమతేవ శూషం ఘృతం న శుచి మతయః పవన్తే
ఆ ప్రకాశవంతమైన, ముందున్న హోతా అయిన అగ్ని, మానవులు అగ్నులతో వెలిగించేవారు, స్తుతింపబడతాడు. స్తోత్రాలు అతనికి ప్రేమలా ప్రవహిస్తాయి, నెయ్యిలా పవిత్రంగా కలిసిపోతాయి.
పీపాయ స శ్రవసా మర్త్యేషు యో అగ్నయే దదాశ విప్ర ఉక్థైః । చిత్రాభిస్తమూతిభిశ్చిత్రశోచిర్వ్రజస్య సాతా గోమతో దధాతి
అగ్నికి వేదపారాయణంతో దానం చేసే వాడు, మానవుల్లో కీర్తితో ఎదుగుతాడు. అద్భుతమైన సహాయాలతో, ప్రకాశవంతమైన తేజంతో, గొప్ప ధనాన్ని, పశుసంపదను పొందుతాడు.
ఆ యః పప్రౌ జాయమాన ఉర్వీ దూరేదృశా భాసా కృష్ణాధ్వా । అధ బహు చిత్తమ ఊర్మ్యాయాస్తిరః శోచిషా దదృశే పావకః
పుట్టిన వెంటనే, ఆ అగ్ని విశాలమైన ప్రదేశాలను నింపాడు, దూరం నుండి తన ప్రకాశంతో కనిపించాడు, చీకటి మార్గాన్ని దాటి. ఆ తరువాత, ఆలోచనతో, పవిత్రుడైన వాడు అలజడి మధ్యలో తన జ్వాలతో కనిపిస్తాడు.
నూ నశ్చిత్రం పురువాజాభిరూతీ అగ్నే రయిం మఘవద్భ్యశ్చ ధేహి । యే రాధసా శ్రవసా చాత్యన్యాన్సువీర్యేభిశ్చాభి సన్తి జనాన్
ఇప్పుడు, అగ్నిదేవా, అనేక సహాయాలతో అద్భుతమైన ఐశ్వర్యాన్ని మాకు ప్రసాదించు; దాతలకు సంపదను ఇవ్వు. దానం, కీర్తి, వీరత్వంతో ఇతరులను మించేవారు ప్రజల్లో ఉండనివ్వు.
ఇమం యజ్ఞం చనో ధా అగ్న ఉశన్యం త ఆసానో జుహుతే హవిష్మాన్ । భరద్వాజేషు దధిషే సువృక్తిమవీర్వాజస్య గధ్యస్య సాతౌ
ఈ యజ్ఞాన్ని మాకు స్థాపించు, అగ్నిదేవా, మంగళకరమైనదిగా; కూర్చుని హవిస్సును అర్పించు. భరద్వాజులలో నీవు స్తుతిని స్థాపించావు, ధనసంపదను పొందడంలో సహాయపడ్డావు.
వి ద్వేషాంసీనుహి వర్ధయేళాం మదేమ శతహిమాః సువీరాః
వైరాలను తొలగించు, మన ఐశ్వర్యాన్ని పెంచు; మేము వందలాది వీరత్వంతో ఆనందంగా ఉండేలా చేయు.
యజస్వ హోతరిషితో యజీయానగ్నే బాధో మరుతాం న ప్రయుక్తి । ఆ నో మిత్రావరుణా నాసత్యా ద్యావా హోత్రాయ పృథివీ వవృత్యాః
హోతృవేద్యుడవైన అగ్నీదేవా! నీవు యజ్ఞంలో ప్రధానంగా పూజింపబడే వాడవు. మరుత్దేవతల ఆహ్వానం అడ్డంకి కలగకుండా జరగనీయక. మిత్రుడు, వరుణుడు, నాసత్యులు, ఆకాశం, భూమి — వీరందరూ మన యజ్ఞాన్ని స్వీకరించేందుకు ముందుకు రాకుండా చేయక.
త్వం హోతా మన్ద్రతమో నో అధ్రుగన్తర్దేవో విదథా మర్త్యేషు । పావకయా జుహ్వా వహ్నిరాసాగ్నే యజస్వ తన్వం తవ స్వామ్
నీవే మాకు మధురమైన హోతా, ఎప్పుడూ తప్పకపోయే దేవత. ప్రజల మధ్య సభలో నీవు వెలుగునిచ్చే వాడవు. అగ్నీదేవా! నీ ప్రకాశవంతమైన నాలుకతో, నీ స్వరూపంతో యజ్ఞాన్ని నిర్వహించు.
ధన్యా చిద్ధి త్వే ధిషణా వష్టి ప్ర దేవాఞ్జన్మ గృణతే యజధ్యై । వేపిష్ఠో అఙ్గిరసాం యద్ధ విప్రో మధుచ్ఛన్దో భనతి రేభ ఇష్టౌ
నిన్ను కోరే ప్రార్థన నిజంగా ధన్యమైనది. దేవతలను స్తుతించాలనే కోరికతో గాయకుడు నిన్ను యజ్ఞానికి పిలుస్తాడు. అంగిరసులలో నీవు అత్యంత ఉత్తముడవు. మధురమైన స్వరంతో ముని యజ్ఞంలో నిన్ను ఘనంగా స్తుతిస్తాడు.
అదిద్యుతత్స్వపాకో విభావాగ్నే యజస్వ రోదసీ ఉరూచీ । ఆయుం న యం నమసా రాతహవ్యా అఞ్జన్తి సుప్రయసం పఞ్చ జనాః
ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేసే అగ్నీదేవా! నీవు పరిపూర్ణమైన జ్ఞానంతో వెలిగిపోతున్నావు. ఆకాశం, భూమి మధ్య విశాలంగా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించు. దీర్ఘాయువు కోసం భక్తితో సమర్పించే హవిర్భాగాన్ని ఐదు జాతులు నీకు సమర్పిస్తాయి.
వృఞ్జే హ యన్నమసా బర్హిరగ్నావయామి స్రుగ్ఘృతవతీ సువృక్తిః । అమ్యక్షి సద్మ సదనే పృథివ్యా అశ్రాయి యజ్ఞః సూర్యే న చక్షుః
భక్తితో అగ్నికి దర్భను పరచి, నెయ్యితో కూడిన హవనం సమర్పించి, మంచి స్తోత్రాన్ని పాడినప్పుడు, భూమిపై ఆ గృహం స్థిరపడుతుంది. యజ్ఞం సూర్యుని కంటిలా వెలుగుతుంటుంది.
దశస్యా నః పుర్వణీక హోతర్దేవేభిరగ్నే అగ్నిభిరిధానః । రాయః సూనో సహసో వావసానా అతి స్రసేమ వృజనం నాంహః
పురాతన హోతా అయిన అగ్నీదేవా! దేవతలతో కలసి వెలిగిపోతూ మాకు దయచూపు. ఓ పరాక్రమశాలి కుమారుడా! మాకు సంపదను ప్రసాదించు. చెడు బాధలను దాటి ముందుకు పోవాలని ఆశిస్తున్నాము.
మధ్యే హోతా దురోణే బర్హిషో రాళగ్నిస్తోదస్య రోదసీ యజధ్యై । అయం స సూనుః సహస ఋతావా దూరాత్సూర్యో న శోచిషా తతాన
ఇంట్లో, మధ్యలో, దర్భపై హోతాగా ఉన్న అగ్నీదేవా! నీవు ఆకాశాన్ని, భూమిని యజ్ఞానికి ప్రేరేపిస్తావు. ఈ పరాక్రమశాలి కుమారుడు, ధర్మాన్ని అనుసరించి, సూర్యుని జ్వాలలా దూరం నుంచి వ్యాపించాడు.
ఆ యస్మిన్త్వే స్వపాకే యజత్ర యక్షద్రాజన్సర్వతాతేవ ను ద్యౌః । త్రిషధస్థస్తతరుషో న జంహో హవ్యా మఘాని మానుషా యజధ్యై
సర్వజ్ఞుడవైన అగ్నీదేవా! యజ్ఞానికి అర్హుడవు. దేవతలు నీవులో నివసిస్తారు. రాజా! ఆకాశం సాక్షాత్తుగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది. మూడు స్థానాల్లో వెలిగే నీవు, సూర్యకాంతిలా వ్యాపించి, మనుషుల హవిర్భాగాలను, దానాలను స్వీకరించు.
తేజిష్ఠా యస్యారతిర్వనేరాట్ తోదో అధ్వన్న వృధసానో అద్యౌత్ । అద్రోఘో న ద్రవితా చేతతి త్మన్నమర్త్యోఽవర్త్ర ఓషధీషు
అతని శక్తి అతి బలమైనది, అడవిని జయించగలదు. దారిలో అలసిపోని ప్రేరణగా వెలుగుతుంటాడు. మోసంలేని వాడిలా, వేగంగా గ్రహించి, అమరుడవైన అతడు, ఔషధాలలోనూ ఉంటాడు.
సాస్మాకేభిరేతరీ న శూషైరగ్ని ష్టవే దమ ఆ జాతవేదాః । ద్ర్వన్నో వన్వన్క్రత్వా నార్వోస్రః పితేవ జారయాయి యజ్ఞైః
అగ్నీదేవా! మాకు మాత్రమే, ఇతరులకు కాదు, ఇంట్లో నీవు స్తుతింపబడాలి. జన్మలను తెలిసినవాడవు. శత్రువును జయించి, నీ సంకల్పంతో విజయం సాధించు. తండ్రిలా, నీ జ్వాలలతో యజ్ఞాన్ని ప్రేరేపించు.