వృషాయమాణోఽవృణీత సోమం త్రికద్రుకేష్వపిబత్సుతస్య । ఆ సాయకం మఘవాదత్త వజ్రమహన్నేనం ప్రథమజామహీనామ్
బలాన్ని కోరుతూ ఇంద్రుడు సోమరసాన్ని ఎంచుకున్నాడు. మూడు చోట్ల సోమాన్ని పిండించి తాగాడు. ఆ generosityతో వజ్రాన్ని ఆయుధంగా తీసుకుని, పాములలో మొదటిపుట్టిన వృత్రుణ్ణి సంహరించాడు.
యదిన్ద్రాహన్ప్రథమజామహీనామాన్మాయినామమినాః ప్రోత మాయాః । ఆత్సూర్యం జనయన్ద్యాముషాసం తాదీత్నా శత్రుం న కిలా వివిత్సే
ఇంద్రా! నీవు పాములలో మొదటిపుట్టిన వృత్రుణ్ణి సంహరించినప్పుడు, వారి మాయలు అంతమయ్యాయి. అప్పుడు సూర్యుడు జన్మించాడు, ఉదయం వెలిగింది. అప్పటినుంచి శత్రువు పోటీ చేయాలని కూడా అనుకోలేదు.
అహన్వృత్రం వృత్రతరం వ్యంసమిన్ద్రో వజ్రేణ మహతా వధేన । స్కన్ధాంసీవ కులిశేనా వివృక్ణాహిః శయత ఉపపృక్పృథివ్యాః
ఇంద్రుడు మహా శక్తితో వజ్రాయుధంతో వృత్రుణ్ణి, ఆ పెద్ద అడ్డంకిని సంహరించాడు. గొడ్డలితో కొట్టిన కొమ్ముల్లా, ఆ పాము విభజించబడి భూమిపై చెల్లాచెదురుగా పడిపోయింది.
అయోద్ధేవ దుర్మద ఆ హి జుహ్వే మహావీరం తువిబాధమృజీషమ్ । నాతారీదస్య సమృతిం వధానాం సం రుజానాః పిపిష ఇన్ద్రశత్రుః
దురహంకారంతో కూడిన యోధుడిలా, ఇంద్రుడు ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. అతడిని ఎదుర్కొనగలవాడు ఎవరూ లేరు. శక్తివంతంగా పోరాడి, ఇంద్రుడు తన శత్రువును నాశనం చేశాడు.
అపాదహస్తో అపృతన్యదిన్ద్రమాస్య వజ్రమధి సానౌ జఘాన । వృష్ణో వధ్రిః ప్రతిమానం బుభూషన్పురుత్రా వృత్రో అశయద్వ్యస్తః
కాళ్లు, చేతులు లేని వృత్రుడు ఇంద్రునితో యుద్ధం చేశాడు. వజ్రాయుధాన్ని భుజంపై పెట్టి ఇంద్రుడు అతడిని సంహరించాడు. బలహీనమైన వృషభంలా వృత్రుడు సమానమవాలని ఆశించి, అనేక చోట్ల చెల్లాచెదురుగా పడిపోయాడు.
నదం న భిన్నమముయా శయానం మనో రుహాణా అతి యన్త్యాపః । యాశ్చిద్వృత్రో మహినా పర్యతిష్ఠత్తాసామహిః పత్సుతఃశీర్బభూవ
పగిలిన ఆనె లా వృత్రుడు పడిపోయినప్పుడు, నీళ్ళు అతడిని దాటి ప్రవహించాయి. వృత్రుడు తన బలంతో వాటిని ఆపేశాడు కానీ, ఇప్పుడు బలహీనుడై, శక్తి కోల్పోయాడు.
నీచావయా అభవద్వృత్రపుత్రేన్ద్రో అస్యా అవ వధర్జభార । ఉత్తరా సూరధరః పుత్ర ఆసీద్దానుః శయే సహవత్సా న ధేనుః
వృత్రుని దిగువ భాగం అతని సంతానంగా మారింది. ఇంద్రుడు వజ్రంతో పై భాగాన్ని సంహరించాడు. పై భాగంలో సూర్యకాంతి ఉన్న కుమారుడు మిగిలాడు. దాను తల్లి, దూడతో ఉన్న ఆవులా, కింద పడిపోయింది.
అతిష్ఠన్తీనామనివేశనానాం కాష్ఠానాం మధ్యే నిహితం శరీరమ్ । వృత్రస్య నిణ్యం వి చరన్త్యాపో దీర్ఘం తమ ఆశయదిన్ద్రశత్రుః
స్థిరమైన ప్రదేశాల మధ్యలో, కఠినమైన కఠకాల్లో వృత్రుని శరీరం ఉంచబడింది. నీళ్ళు అతని దాగిన భాగాన్ని చుట్టూ ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇంద్రుని శత్రువు లోతైన చీకటిలో పడిపోయాడు.
దాసపత్నీరహిగోపా అతిష్ఠన్నిరుద్ధా ఆపః పణినేవ గావః । అపాం బిలమపిహితం యదాసీద్వృత్రం జఘన్వాఁ అప తద్వవార
దాసుల భార్యలు, పాము కాపలాదారులు అడ్డుకోబడి నిలిచిపోయారు. నీళ్లు, వ్యాపారికి ఆవులు లాగ, అడ్డుకుపోయాయి. నీళ్ల దారి మూసివుండగా, ఇంద్రుడు వృత్రాసురుణ్ని సంహరించి, ఆ నీళ్లను విడుదల చేశాడు.
అశ్వ్యో వారో అభవస్తదిన్ద్ర సృకే యత్త్వా ప్రత్యహన్దేవ ఏకః । అజయో గా అజయః శూర సోమమవాసృజః సర్తవే సప్త సిన్ధూన్
ఇంద్రుడా! నీ తలపుతో ప్రవాహం గుఱ్ఱంలా వేగంగా మారింది. నువ్వు ఒక్కడివే ఎదురయ్యావు. నువ్వు ఆవులను గెలిచావు, ఓ వీరుడా! సోమాన్ని విడుదల చేసి, ఏడు నదులను ప్రవహింపజేశావు.
నాస్మై విద్యున్న తన్యతుః సిషేధ న యాం మిహమకిరద్ధ్రాదునిం చ । ఇన్ద్రశ్చ యద్యుయుధాతే అహిశ్చోతాపరీభ్యో మఘవా వి జిగ్యే
విద్యుత్, మబ్బులు, గాలులు, వానలు ఎవ్వరూ అతడిని ఆపలేకపోయారు. ఇంద్రుడు పాముతో యుద్ధం చేసినప్పుడు, దాత అయిన ఇంద్రుడు శత్రువులపై విజయం సాధించాడు.
అహేర్యాతారం కమపశ్య ఇన్ద్ర హృది యత్తే జఘ్నుషో భీరగచ్ఛత్ । నవ చ యన్నవతిం చ స్రవన్తీః శ్యేనో న భీతో అతరో రజాంసి
ఇంద్రుడా! నువ్వు కొట్టిన ఆహిని దారి చూడు, అది భయంతో నీ హృదయంలోకి వచ్చింది. తొంభై తొమ్మిది ప్రవాహాలు పారినప్పుడు, భయపడిన గద్దలా నువ్వు లోకాలను దాటి వెళ్ళావు.
ఇన్ద్రో యాతోఽవసితస్య రాజా శమస్య చ శృఙ్గిణో వజ్రబాహుః । సేదు రాజా క్షయతి చర్షణీనామరాన్న నేమిః పరి తా బభూవ
ఇంద్రుడు, స్థిరమైనవారి, అడవివాసుల రాజు, వజ్రాయుధంతో ముందుకు సాగాడు. రాజు ప్రజలపై పాలన సాగిస్తున్నాడు. శత్రువులు అంతరించిపోయారు, చక్రం అన్నింటినీ చుట్టుముట్టింది.
ఏతాయామోప గవ్యన్త ఇన్ద్రమస్మాకం సు ప్రమతిం వావృధాతి । అనామృణః కువిదాదస్య రాయో గవాం కేతం పరమావర్జతే నః
ఈ స్తుతులతో మనం ఇంద్రుని చేరుదాం. ఆయన మనకు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పెంచుతాడు. మోసములేకుండా ధనాన్ని ప్రసాదించు, ఆవుల సంకేతాన్ని మాకు చూపించు.
ఉపేదహం ధనదామప్రతీతం జుష్టాం న శ్యేనో వసతిం పతామి । ఇన్ద్రం నమస్యన్నుపమేభిరర్కైర్య స్తోతృభ్యో హవ్యో అస్తి యామన్
నేను దాత, ఎప్పుడూ ఇవ్వడంలో విఫలంకాని వాడి వద్దకు, ప్రియమైన గూడు చేరిన గద్దలా వచ్చాను. ఇంద్రునికి గొప్ప పదాలతో నమస్కరిస్తూ, గాయకులందరికి పూజ్యుడైన వాడికి స్తోత్రాలు అర్పిస్తున్నాను.
ని సర్వసేన ఇషుధీఁరసక్త సమర్యో గా అజతి యస్య వష్టి । చోష్కూయమాణ ఇన్ద్ర భూరి వామం మా పణిర్భూరస్మదధి ప్రవృద్ధ
తనకు ఇష్టం వచ్చినవారికి, విలువాడు బాణాలతో సిద్ధంగా ఉండి, ఆవులను నడిపిస్తాడు. ఇంద్రుడా! నువ్వు ప్రేరేపించబడితే ఎన్నో వరాలు ఇస్తావు. అధికారం పెరిగిన వ్యాపారి మనకు హాని చేయకుండా చూడుము.
వధీర్హి దస్యుం ధనినం ఘనేనఁ ఏకశ్చరన్నుపశాకేభిరిన్ద్ర । ధనోరధి విషుణక్తే వ్యాయన్నయజ్వానః సనకాః ప్రేతిమీయుః
ఇంద్రుడా! నువ్వు ధనికమైన శత్రువును గదతో కొట్టి పడగొట్టావు. నువ్వు ఒక్కడివే మిత్రులతో కలిసి సంచరించావు. ధనాన్ని విభజించి పంచావు. యజ్ఞం చేయని పురాతనులు నశించిపోయారు.
పరా చిచ్ఛీర్షా వవృజుస్త ఇన్ద్రాయజ్వానో యజ్వభి స్పర్ధమానాః । ప్ర యద్దివో హరివ స్థాతరుగ్ర నిరవ్రతాఁ అధమో రోదస్యోః
ఇంద్రుని మించాలని ప్రయత్నించిన యజ్ఞం చేయని వారు, యజ్ఞం చేసే వారిచేత తక్కువవారయ్యారు. ఓ మహాబలుడా! నువ్వు ఆకాశంలో నిలిచినప్పుడు, నియమాలు లేని వారు భూమి, ఆకాశంలో తక్కువవారయ్యారు.
అయుయుత్సన్ననవద్యస్య సేనామయాతయన్త క్షితయో నవగ్వాః । వృషాయుధో న వధ్రయో నిరష్టాః ప్రవద్భిరిన్ద్రాచ్చితయన్త ఆయన్
పోరాడదలచని నిందలేని సైన్యాలను, తొమ్మిది గాయకులు తరిమారు. ఆయుధాలున్న ఎద్దు లాగ బలహీనులు బయటకు వెళ్లిపోయారు. ఇంద్రుని ఘనతను ప్రకటిస్తూ ఆనందంగా తిరిగి వచ్చారు.
త్వమేతాన్రుదతో జక్షతశ్చాయోధయో రజస ఇన్ద్ర పారే । అవాదహో దివ ఆ దస్యుముచ్చా ప్ర సున్వత స్తువతః శంసమావః
ఓ ఇంద్రుడా! గర్జించే, తినే, శత్రువులను నువ్వు లోకాలకు అటుపై దాటి పోయావు. నువ్వు దాసుని ఆకాశం నుండి కిందకు పడగొట్టావు. స్తుతించే వారికి కీర్తిని ప్రసాదించావు.
చక్రాణాసః పరీణహం పృథివ్యా హిరణ్యేన మణినా శుమ్భమానాః । న హిన్వానాసస్తితిరుస్త ఇన్ద్రం పరి స్పశో అదధాత్సూర్యేణ
వారు బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించుకుని, భూమిని చుట్టేశారు. కానీ కదలకుండా, ఇంద్రుని చేరుకోలేకపోయారు. సూర్యుడు తన కిరణాలతో ఆయనను చుట్టుముట్టాడు.
పరి యదిన్ద్ర రోదసీ ఉభే అబుభోజీర్మహినా విశ్వతః సీమ్ । అమన్యమానాఁ అభి మన్యమానైర్నిర్బ్రహ్మభిరధమో దస్యుమిన్ద్ర
ఇంద్రుడా! నువ్వు నీ మహిమతో ఆకాశం, భూమిని చుట్టుముట్టినప్పుడు, గొప్పవారమని భావించిన వారు, గర్వంతో ఉన్నవారిచేత ఓడిపోయారు. నువ్వు దాసుని వారిలో అతి తక్కువవాడిగా చేశావు.
న యే దివః పృథివ్యా అన్తమాపుర్న మాయాభిర్ధనదాం పర్యభూవన్ । యుజం వజ్రం వృషభశ్చక్ర ఇన్ద్రో నిర్జ్యోతిషా తమసో గా అదుక్షత్
ఆకాశం, భూమి చివరకు చేరని వారు, మాయలతో ధనదాతను చుట్టలేకపోయారు. ఇంద్రుడు ఎద్దు లాగా వజ్రాయుధాన్ని తయారు చేశాడు. వెలుతురుతో ఆవులను చీకటిలో నుంచి బయటకు నడిపించాడు.
అను స్వధామక్షరన్నాపో అస్యావర్ధత మధ్య ఆ నావ్యానామ్ । సధ్రీచీనేన మనసా తమిన్ద్ర ఓజిష్ఠేన హన్మనాహన్నభి ద్యూన్
నీళ్లు తమ స్వభావానుసారం ప్రవహించాయి, నావల మధ్య పెరిగాయి. ఇంద్రుడు ఏకాగ్ర మనసుతో, గొప్ప బలంతో, ఆకాశాలను కొట్టి జయించాడు.
న్యావిధ్యదిలీబిశస్య దృళ్హా వి శృఙ్గిణమభినచ్ఛుష్ణమిన్ద్రః । యావత్తరో మఘవన్యావదోజో వజ్రేణ శత్రుమవధీః పృతన్యుమ్
ఇంద్రుడు దిలీపుని దుర్గాన్ని చీల్చాడు, కొమ్మున్న శుష్ణాసురుణ్ని నాశనం చేశాడు. ఓ దాతా! నువ్వు ఎంత బలవంతుడివో, వజ్రాయుధంతో శత్రువును సంహరించావు.
అభి సిధ్మో అజిగాదస్య శత్రూన్వి తిగ్మేన వృషభేణా పురోఽభేత్ । సం వజ్రేణాసృజద్వృత్రమిన్ద్రః ప్ర స్వాం మతిమతిరచ్ఛాశదానః
అగ్ని శత్రువులపై ముందుకు సాగింది. పదునైన ఎద్దుతో కోటలను దాడిచేశాడు. ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో అడ్డంకిని తొలగించాడు. తన బుద్ధితో వరాలను ప్రసాదించాడు.
ఆవః కుత్సమిన్ద్ర యస్మిఞ్చాకన్ప్రావో యుధ్యన్తం వృషభం దశద్యుమ్ । శఫచ్యుతో రేణుర్నక్షత ద్యాముచ్ఛ్వైత్రేయో నృషాహ్యాయ తస్థౌ
ఇంద్రుడు, నీవు కుత్సుని మన దగ్గరకు తీసుకొచ్చావు, అతనితో పాటు యుద్ధంలో పోరాడిన బలమైన దశద్యుముని కూడా. వారి గుర్రాల కాళ్లతో లేచిన దుమ్ము ఆకాశాన్ని తాకలేదు. ఉశ్విత్రుని కుమారుడు మానవ విజయం కోసం నిలబడిపోయాడు.
ఆవః శమం వృషభం తుగ్ర్యాసు క్షేత్రజేషే మఘవఞ్ఛ్విత్ర్యం గామ్ । జ్యోక్చిదత్ర తస్థివాంసో అక్రఞ్ఛత్రూయతామధరా వేదనాకః
మహాదానీ, తుగ్రుల యుద్ధాల్లో నీవు శమ అనే వృషభాన్ని, పొలం కోసం పోటీలో శ్విత్రి అనే ఆవును మనకు ఇచ్చావు. విరాట్టుగా నిలబడి వారు పారిపోలేదు. శత్రువు కింద పడిపోయి తన ఓటమిని చూశాడు.
త్రిశ్చిన్నో అద్యా భవతం నవేదసా విభుర్వాం యామ ఉత రాతిరశ్వినా । యువోర్హి యన్త్రం హిమ్యేవ వాససోఽభ్యాయంసేన్యా భవతం మనీషిభిః
అశ్వినులు, మీ మూడు చక్రాల రథం ఈ రోజు వచ్చు. మీ మహత్తర శక్తి, దయతో కూడిన దానం మనకు కలుగజేయండి. మీ రథసంయంత్రం మంచు వస్త్రాల్లా మెరిసిపోతుంటుంది, జ్ఞానులు ప్రార్థనలతో దానికి చేరుకుంటారు.
త్రయః పవయో మధువాహనే రథే సోమస్య వేనామను విశ్వ ఇద్విదుః । త్రయ స్కమ్భాస స్కభితాస ఆరభే త్రిర్నక్తం యాథస్త్రిర్వశ్వినా దివా
మూడు వేగవంతమైన గుర్రాలు తేనెలతో నిండిన మీ రథాన్ని లాగుతుంటాయి. అవి సోమరస గానాన్ని అనుసరిస్తూ, అందరికీ తెలిసినవిగా ఉంటాయి. మూడు దృఢమైన స్థంభాలు ప్రారంభంలో నిలబడి ఉంటాయి. అశ్వినులు, మీరు మూడు రాత్రులు, మూడు పగళ్ళు ప్రయాణిస్తారు.