ధామన్తే విశ్వం భువనమధి శ్రితమన్తః సముద్రే హృద్యన్తరాయుషి । అపామనీకే సమిథే య ఆభృతస్తమశ్యామ మధుమన్తం త ఊర్మిమ్
ప్రపంచమంతా వారి నివాసంలో, హృదయంలో, ప్రాణంలో, సముద్రంలో విశ్రాంతి పొందింది. నీటిలో, సభలో, ఎవరు పోషించబడతారో, మనం ఆ మధురతతో నిండిన అలను చేరుదాం, ఓ నల్లవాడా.
అబోధ్యగ్నిః సమిధా జనానాం ప్రతి ధేనుమివాయతీముషాసమ్ । యహ్వా ఇవ ప్ర వయాముజ్జిహానాః ప్ర భానవః సిస్రతే నాకమచ్ఛ
అగ్ని ప్రజల్లో వెలిగింది, ఆవు దూడను చేరినట్లు, పక్షుల పిల్లలు ఎగిరినట్లు, కిరణాలు ఆకాశాన్ని తాకాయి.
అబోధి హోతా యజథాయ దేవానూర్ధ్వో అగ్నిః సుమనాః ప్రాతరస్థాత్ । సమిద్ధస్య రుశదదర్శి పాజో మహాన్దేవస్తమసో నిరమోచి
పూజారి దేవతలను పూజించేందుకు మేల్కొన్నాడు. అగ్ని నెమ్మదిగా, ఉదయాన్నే నిలబడి, వెలుగుతో అంధకారాన్ని తొలగించాడు.
యదీం గణస్య రశనామజీగః శుచిరఙ్క్తే శుచిభిర్గోభిరగ్నిః । ఆద్దక్షిణా యుజ్యతే వాజయన్త్యుత్తానామూర్ధ్వో అధయజ్జుహూభిః
సమూహానికి బెల్టు కట్టినపుడు, పవిత్రమైన అగ్ని, పవిత్రమైన పశువులతో అలంకరించబడతాడు. కుడివైపు బలిని గెలుపొందినవారికి జతచేస్తారు, అగ్ని నేరుగా ఆహుతిపాత్రలతో నిలబడతాడు.
అగ్నిమచ్ఛా దేవయతాం మనాంసి చక్షూంషీవ సూర్యే సం చరన్తి । యదీం సువాతే ఉషసా విరూపే శ్వేతో వాజీ జాయతే అగ్రే అహ్నామ్
పూజకుల మనస్సులు అగ్నిని ఆశ్రయించాలి, కళ్లలా సూర్యుని వైపు పోయినట్లు. రెండు వేర్వేరు ఉదయాలు ఊదినపుడు, తెల్లగడ్డి గుర్రం రోజుల ప్రారంభంలో పుడుతుంది.
జనిష్ట హి జేన్యో అగ్రే అహ్నాం హితో హితేష్వరుషో వనేషు । దమేదమే సప్త రత్నా దధానోఽగ్నిర్హోతా ని షసాదా యజీయాన్
అతను నిజంగా రోజుల ప్రారంభంలో పుడతాడు, నిర్ణీత స్థలాల్లో వెలుగుతాడు. ఏడుకొండల రత్నాలను ధరించి, అగ్ని పూజారిగా కూర్చుంటాడు, పూజకు అర్హుడవుతాడు.
అగ్నిర్హోతా న్యసీదద్యజీయానుపస్థే మాతుః సురభా ఉ లోకే । యువా కవిః పురునిష్ఠ ఋతావా ధర్తా కృష్టీనాముత మధ్య ఇద్ధః
అగ్ని పూజారిగా, పూజకు అర్హుడిగా, సువాసన తల్లిపొదిలో, లోకంలో స్థిరంగా ఉండిపోయాడు. యువకుడిగా, జ్ఞానిగా, ఎన్నో చోట్ల స్థాపించబడి, ప్రజలను కాపాడుతూ మధ్యలో వెలిగిపోతున్నాడు.
ప్ర ణు త్యం విప్రమధ్వరేషు సాధుమగ్నిం హోతారమీళతే నమోభిః । ఆ యస్తతాన రోదసీ ఋతేన నిత్యం మృజన్తి వాజినం ఘృతేన
ఇప్పుడు ఆ ప్రేరణ కలిగిన అగ్ని పూజారిని, యజ్ఞాల్లో, నమస్కారాలతో స్తుతిస్తున్నారు. అతను రెండు లోకాలను సత్యంతో విస్తరించాడు, గృహస్థుడు అయిన వజ్రాన్ని నిత్యం నెయ్యితో శుభ్రపరుస్తారు.
మార్జాల్యో మృజ్యతే స్వే దమూనాః కవిప్రశస్తో అతిథిః శివో నః । సహస్రశృఙ్గో వృషభస్తదోజా విశ్వాఁ అగ్నే సహసా ప్రాస్యన్యాన్
ఇంటి వద్ద పుట్టినవాడు తన ఇంట్లో శుభ్రంగా ఉంటాడు, కవులు స్తుతిస్తారు, అతిథిగా, మనకు మంగళకరంగా ఉంటాడు. వెయ్యి కొమ్ముల గల ఎద్దుగా, ఆ బలంతో, అగ్నీ, నీవు అందరినీ మించిపోతావు.
ప్ర సద్యో అగ్నే అత్యేష్యన్యానావిర్యస్మై చారుతమో బభూథ । ఈళేన్యో వపుష్యో విభావా ప్రియో విశామతిథిర్మానుషీణామ్
తక్షణమే, అగ్నీ, నీవు ఇతరులను మించిపోతావు; మనకు అతి అందంగా మారావు. స్తుతించదగినవాడవు, అద్భుతంగా, వెలుగుతో, ప్రజలకు, మనుషులకు ప్రియమైన అతిథివి.
తుభ్యం భరన్తి క్షితయో యవిష్ఠ బలిమగ్నే అన్తిత ఓత దూరాత్ । ఆ భన్దిష్ఠస్య సుమతిం చికిద్ధి బృహత్తే అగ్నే మహి శర్మ భద్రమ్
నీకు, అతి చిన్నవాడా, ప్రజలు సమీపం నుంచీ, దూరం నుంచీ బలులు తీసుకువస్తారు, అగ్నీ. దాతృత్వం గలవాడి కృపను కోరుకో, అగ్నీ, నీ గొప్ప, శుభకరమైన రక్షణను మాకు దయచేయు.
ఆద్య రథం భానుమో భానుమన్తమగ్నే తిష్ఠ యజతేభిః సమన్తమ్ । విద్వాన్పథీనాముర్వన్తరిక్షమేహ దేవాన్హవిరద్యాయ వక్షి
ప్రకాశవంతమైన రథంపై, అగ్నీ, పూజారులతో చుట్టూ నిలబడు. విశాలమైన మధ్యాకాశ మార్గాలను తెలిసినవాడవై, దేవతలను ఇక్కడికి ఆహుతి కోసం తీసుకురా.
అవోచామ కవయే మేధ్యాయ వచో వన్దారు వృషభాయ వృష్ణే । గవిష్ఠిరో నమసా స్తోమమగ్నౌ దివీవ రుక్మమురువ్యఞ్చమశ్రేత్
మేము జ్ఞానిగానూ, పవిత్రుడైన కవికీ, బలవంతుడైన ఎద్దుకూ, స్తుతించదగినవాడికీ మాటలు చెప్పాము. నమస్కారంతో, అగ్నికి స్తోత్రాన్ని అర్పించాము, ఆకాశంలో బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, విస్తరించి ఉన్నాడు.
కుమారం మాతా యువతిః సముబ్ధం గుహా బిభర్తి న దదాతి పిత్రే । అనీకమస్య న మినజ్జనాసః పురః పశ్యన్తి నిహితమరతౌ
తల్లి, యువతిగా, కుమారుడిని మేల్కొల్పి, దాచిపెట్టింది, తండ్రికి ఇవ్వలేదు. అతని ముఖాన్ని ప్రజలు తగ్గించలేరు; వారు అతన్ని ముందుగా, రథంలో ఉంచినట్లు చూస్తారు.
కమేతం త్వం యువతే కుమారం పేషీ బిభర్షి మహిషీ జజాన । పూర్వీర్హి గర్భః శరదో వవర్ధాపశ్యం జాతం యదసూత మాతా
ఎవరివి నువ్వు, యువతీ, కుమారుడిని మోస్తున్నావు? బలవంతుడు అతన్ని పుట్టించాడు. గర్భం ఎన్నో శరదులు పెరిగింది; తల్లి పుట్టినప్పుడు నేను అతన్ని చూశాను.
హిరణ్యదన్తం శుచివర్ణమారాత్క్షేత్రాదపశ్యమాయుధా మిమానమ్ । దదానో అస్మా అమృతం విపృక్వత్కిం మామనిన్ద్రాః కృణవన్ననుక్థాః
దూరం నుంచి, బంగారు పళ్లతో, పవిత్రమైన రంగుతో, ఆయుధం లేకుండా పొలాలను కొలుస్తున్నవాడిని చూశాను. అమృతాన్ని ఇచ్చే జ్ఞానిని, నిస్సందేహులైన వారు నాకు ఏమి చేశారు, ఏ స్తుతులు చేశారు?
క్షేత్రాదపశ్యం సనుతశ్చరన్తం సుమద్యూథం న పురు శోభమానమ్ । న తా అగృభ్రన్నజనిష్ట హి షః పలిక్నీరిద్యువతయో భవన్తి
పొలం నుంచి, కొత్తగా పుట్టి, గొప్ప మందతో, ఎంతో ప్రకాశంగా సంచరిస్తున్నవాడిని చూశాను. వారెవ్వరూ అతన్ని పట్టుకోలేదు; అతను నిజంగా పుట్టాడు. తెల్లవారు, ఈ యువతులు తల్లులవుతారు.
కే మే మర్యకం వి యవన్త గోభిర్న యేషాం గోపా అరణశ్చిదాస । య ఈం జగృభురవ తే సృజన్త్వాజాతి పశ్వ ఉప నశ్చికిత్వాన్
ఎవరేనా నా మిత్రులు, ఎన్నో పశువులతో ఉన్నవారు? ఎవరి కాపలాదారు అడవి అయినా సరే. అతన్ని పట్టుకున్నవారు వదిలిపెట్టాలి; పశువుల జననాన్ని తెలిసినవాడు దగ్గరికి రావాలి.
వసాం రాజానం వసతిం జనానామరాతయో ని దధుర్మర్త్యేషు । బ్రహ్మాణ్యత్రేరవ తం సృజన్తు నిన్దితారో నిన్ద్యాసో భవన్తు
ప్రజలకు ఆధారమైన రాజును శత్రువులు మానవ లోకంలో బంధించారు. అత్రి మహర్షుల ప్రార్థనలు ఆయనను విముక్తి చేయాలని కోరుతున్నాను. మనలను నిందించే వారు తాము నిందితులవుతారు.
శునశ్చిచ్ఛేపం నిదితం సహస్రాద్యూపాదముఞ్చో అశమిష్ట హి షః । ఏవాస్మదగ్నే వి ముముగ్ధి పాశాన్హోతశ్చికిత్వ ఇహ తూ నిషద్య
యజ్ఞపు స్తంభానికి కట్టబడిన శునశ్చేపుడు కూడా విడిపోగా, ఎందుకంటే అతడిని హానిచేయరాదు. అలాగే, అగ్నిదేవా, నీ జ్ఞానంతో ఇక్కడ కూర్చున్నవాడవు, మమ్మల్ని కూడా ఈ బంధనాల నుంచి విడిపించు.
హృణీయమానో అప హి మదైయేః ప్ర మే దేవానాం వ్రతపా ఉవాచ । ఇన్ద్రో విద్వాఁ అను హి త్వా చచక్ష తేనాహమగ్నే అనుశిష్ట ఆగామ్
బాధపడినా, తన ఆనందాన్ని వదలని వాడు దేవతల నియమాలను గౌరవిస్తూ నాతో మాట్లాడాడు. ఇంద్రుడు నిన్ను జ్ఞానంతో చూశాడు. అతని ఉపదేశంతోనే అగ్నిదేవా, నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
వి జ్యోతిషా బృహతా భాత్యగ్నిరావిర్విశ్వాని కృణుతే మహిత్వా । ప్రాదేవీర్మాయాః సహతే దురేవాః శిశీతే శృఙ్గే రక్షసే వినిక్షే
అగ్నిదేవుడు గొప్ప వెలుగుతో ప్రకాశిస్తూ, తన మహిమతో అన్నిటినీ స్పష్టంగా చూపిస్తాడు. ఆయన దేవతల దుష్టశక్తులను ఎదుర్కొని, రాక్షసులను పారద్రోలేందుకు తన కొమ్ములను పదునుపెడతాడు.
ఉత స్వానాసో దివి షన్త్వగ్నేస్తిగ్మాయుధా రక్షసే హన్తవా ఉ । మదే చిదస్య ప్ర రుజన్తి భామా న వరన్తే పరిబాధో అదేవీః
అగ్నిదేవుని స్వంత బలమైన యోధులు ఆకాశంలో ఉండి, రాక్షసులను సంహరించేందుకు సిద్ధంగా ఉంటారు. ఆయన ఉత్సాహంలో కూడా, ఆయన జ్వాలలు దుర్మార్గులను ఛేదిస్తాయి. దేవతలను నమ్మని వారు వారి దాడిని తట్టుకోలేరు.
ఏతం తే స్తోమం తువిజాత విప్రో రథం న ధీరః స్వపా అతక్షమ్ । యదీదగ్నే ప్రతి త్వం దేవ హర్యాః స్వర్వతీరప ఏనా జయేమ
ఓ మహాశక్తిగల అగ్నిదేవా, ఈ స్తోత్రాన్ని తెలివైనవాడు నీకోసం రథంలా తయారు చేశాడు. దేవా, నీవు దీనిని ఆహ్లాదంగా స్వీకరిస్తే, మనం దీని ద్వారా కాంతిమంతమైన కీర్తిని పొందగలుగుతాము.
తువిగ్రీవో వృషభో వావృధానోఽశత్ర్వర్యః సమజాతి వేదః । ఇతీమమగ్నిమమృతా అవోచన్బర్హిష్మతే మనవే శర్మ యంసద్ధవిష్మతే మనవే శర్మ యంసత్
బలమైన మెడతో, ఎప్పటికీ పెరుగుతూ, శత్రువులను సంహరించే అగ్ని జ్ఞానంతో ముందుకు సాగుతాడు. అమరులు ఈ అగ్నిని ప్రశంసిస్తూ, యజ్ఞంలో కూర్చునే మనువుకు, భక్తితో హవిస్సు సమర్పించే మనువుకు రక్షణను ప్రసాదిస్తారు.
త్వమగ్నే వరుణో జాయసే యత్త్వం మిత్రో భవసి యత్సమిద్ధః । త్వే విశ్వే సహసస్పుత్ర దేవాస్త్వమిన్ద్రో దాశుషే మర్త్యాయ
అగ్నిదేవా, నీవు జన్మించినప్పుడు వరుణుడవుతావు, నీవు ప్రज్వలించినప్పుడు మిత్రుడవుతావు. నీలో అన్ని దేవతలు నివసిస్తారు. నీవు భక్తులకు ఇంద్రుడవు.
త్వమర్యమా భవసి యత్కనీనాం నామ స్వధావన్గుహ్యం బిభర్షి । అఞ్జన్తి మిత్రం సుధితం న గోభిర్యద్దమ్పతీ సమనసా కృణోషి
యువతలకు నీవు అర్యమన్ అవుతావు, ఓ స్వయంపోషకుడా, నీవు రహస్యాన్ని దాచిపెడతావు. నీవు దంపతులను ఏకమనసుతో కలిపినప్పుడు, వారు మిత్రుడిని పాలు పోసి అభిషేకిస్తారు.
తవ శ్రియే మరుతో మర్జయన్త రుద్ర యత్తే జనిమ చారు చిత్రమ్ । పదం యద్విష్ణోరుపమం నిధాయి తేన పాసి గుహ్యం నామ గోనామ్
నీ మహిమకోసం మరుతులు తాము అలంకరిస్తారు, ఓ రుద్రా, నీ జననం అద్భుతంగా, అందంగా ఉంది. విష్ణువు అడుగు నీకు తోడుగా ఉంది. దాని ద్వారా నీవు గోవుల రహస్య నామాన్ని కాపాడుతావు.
తవ శ్రియా సుదృశో దేవ దేవాః పురూ దధానా అమృతం సపన్త । హోతారమగ్నిం మనుషో ని షేదుర్దశస్యన్త ఉశిజః శంసమాయోః
నీ తేజస్సుతో దేవతలు అద్భుతంగా ప్రకాశిస్తూ, అమృతాన్ని ఆస్వాదిస్తారు. మానవులు అగ్నిని హోతగా స్థాపించి, ఆశతో, ప్రేరణతో ఆయనను స్తుతిస్తారు.
న త్వద్ధోతా పూర్వో అగ్నే యజీయాన్న కావ్యైః పరో అస్తి స్వధావః । విశశ్చ యస్యా అతిథిర్భవాసి స యజ్ఞేన వనవద్దేవ మర్తాన్
అగ్నిదేవా, నీవు కన్నా గొప్ప హోతా ఎవరూ లేరు, ఓ స్వయంపోషకుడా, నీ కంటే తెలివైనవాడు లేడు. ఎవరి ఇంట్లో నీవు అతిథిగా ఉంటావో, వారు యజ్ఞంతో మానవులను జయిస్తారు.