త్వామగ్నే ప్రథమమాయుమాయవే దేవా అకృణ్వన్నహుషస్య విశ్పతిమ్ । ఇళామకృణ్వన్మనుషస్య శాసనీం పితుర్యత్పుత్రో మమకస్య జాయతే
అగ్నీదేవా! మానవుల ఇంట్లో మొదటిగా నిన్ను దేవతలు ప్రతిష్టించారు. నహుషుని వంశానికి నీవు అధిపతివిగా, మానవులకు పోషకుడిగా, నియమాలను పాటింపజేసే వాడిగా ఏర్పడ్డావు. ఎలా తన కుమారుడు తండ్రి నుంచి జన్మిస్తాడో, అలాగే నీవు మాకు ప్రియమైనవాడవయ్యా.
త్వం నో అగ్నే తవ దేవ పాయుభిర్మఘోనో రక్ష తన్వశ్చ వన్ద్య । త్రాతా తోకస్య తనయే గవామస్యనిమేషం రక్షమాణస్తవ వ్రతే
అగ్నీదేవా! నీ దివ్యమైన రక్షణతో మమ్మల్ని కాపాడుము. ఓ దాత, నీకు పూజ్యుడవు, మా శరీరాలను రక్షించు. మా పిల్లలను, మనవళ్లను, పశువులను కాపాడుము. నీవు నిత్యం అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ ధర్మాన్ని నిలబెట్టుము.
త్వమగ్నే యజ్యవే పాయురన్తరోఽనిషఙ్గాయ చతురక్ష ఇధ్యసే । యో రాతహవ్యోఽవృకాయ ధాయసే కీరేశ్చిన్మన్త్రం మనసా వనోషి తమ్
అగ్నీదేవా! యజ్ఞం చేసే వారికి నీవు అంతరంగ రక్షకుడవు, హాని లేకుండా నాలుగు కళ్లతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటావు. దాతలకు, పాపరహితులకు నీవు హవిస్సును చేర్చిపెడతావు. గాయకుడు పాడిన మంత్రాన్ని కూడా మనసారా అంగీకరిస్తావు.
త్వమగ్న ఉరుశంసాయ వాఘతే స్పార్హం యద్రేక్ణః పరమం వనోషి తత్ । ఆధ్రస్య చిత్ప్రమతిరుచ్యసే పితా ప్ర పాకం శాస్సి ప్ర దిశో విదుష్టరః
అగ్నీదేవా! నిన్ను విశేషంగా స్తుతించే వారికి నీవు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తావు. నీ శక్తితో పొందిన ఉత్తమమైన దానిని వారికి ఇస్తావు. బాధపడే వారికి నీవే సహాయకుడవు, తండ్రివంటివాడవు. నీవు వారిని పరిపక్వతకు చేర్చి, జ్ఞాన మార్గాలను చూపిస్తావు.
త్వమగ్నే ప్రయతదక్షిణం నరం వర్మేవ స్యూతం పరి పాసి విశ్వతః । స్వాదుక్షద్మా యో వసతౌ స్యోనకృజ్జీవయాజం యజతే సోపమా దివః
అగ్నీదేవా! శ్రద్ధతో కర్మచేసే మనిషిని నీవు అన్ని వైపులా కవచంలా కాపాడుతావు. నీవు నివసించే స్థలాన్ని నెయ్యితో మధురంగా చేసే వాడు, జీవంతో విశ్వాసంతో యజ్ఞం చేసే వాడు, పరమ లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఇమామగ్నే శరణిం మీమృషో న ఇమమధ్వానం యమగామ దూరాత్ । ఆపిః పితా ప్రమతిః సోమ్యానాం భృమిరస్యృషికృన్మర్త్యానామ్
అగ్నీదేవా! ఈ ఆశ్రయాన్ని మాకు పరిశీలించు, మేము దూరం నుంచి వచ్చిన ఈ మార్గాన్ని చూడు. నీవే సహాయకుడవు, తండ్రివు, మంచి వారి జ్ఞానము, మానవులకు ఆధారము, ప్రేరణను ఇచ్చేవాడవు.
మనుష్వదగ్నే అఙ్గిరస్వదఙ్గిరో యయాతివత్సదనే పూర్వవచ్ఛుచే । అచ్ఛ యాహ్యా వహా దైవ్యం జనమా సాదయ బర్హిషి యక్షి చ ప్రియమ్
మనువు, అంగిరసులు చేసినట్లే, యయాతి ఇంట్లో昔లా, శుద్ధుడైన అగ్నీదేవా! ఇక్కడికి రా, దైవ సమూహాన్ని తీసుకురా, వారిని దర్భపై కూర్చోబెట్టు, ప్రియమైన హవిస్సును ఆనందంగా స్వీకరించు.
ఏతేనాగ్నే బ్రహ్మణా వావృధస్వ శక్తీ వా యత్తే చకృమా విదా వా । ఉత ప్ర ణేష్యభి వస్యో అస్మాన్సం నః సృజ సుమత్యా వాజవత్యా
ఈ ప్రార్థనతో, అగ్నీదేవా! నీవు బలపడు. మేము నీ కోసం చేసిన శక్తిని నీవు గుర్తించు. మమ్మల్ని ఐశ్వర్యానికి నడిపించు, నీ దయతో మమ్మల్ని కలిపి, విజయవంతంగా ముందుకు తీసుకెళ్ళు.
ఇన్ద్రస్య ను వీర్యాణి ప్ర వోచం యాని చకార ప్రథమాని వజ్రీ । అహన్నహిమన్వపస్తతర్ద ప్ర వక్షణా అభినత్పర్వతానామ్
ఇప్పుడు ఇంద్రుని పరాక్రమాలను నేను చెప్పబోతున్నాను. వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఆయన మొదట చేసిన కార్యాలు ఇవే: ఆయన పాము (వృత్రుడు)ను సంహరించాడు, నీటిని విడుదల చేశాడు, పర్వతాలను చీల్చాడు, కొండలను ధ్వంసం చేశాడు.
అహన్నహిం పర్వతే శిశ్రియాణం త్వష్టాస్మై వజ్రం స్వర్యం తతక్ష । వాశ్రా ఇవ ధేనవః స్యన్దమానా అఞ్జః సముద్రమవ జగ్మురాపః
ఇంద్రుడు పర్వతంపై పడి ఉన్న పామును సంహరించాడు. త్వష్టా ఆయనకు వజ్రాయుధాన్ని తయారు చేశాడు. వేగంగా పరుగెత్తే ఆవుల్లా, నీళ్ళు నేరుగా సముద్రాన్ని చేరాయి.
వృషాయమాణోఽవృణీత సోమం త్రికద్రుకేష్వపిబత్సుతస్య । ఆ సాయకం మఘవాదత్త వజ్రమహన్నేనం ప్రథమజామహీనామ్
బలాన్ని కోరుతూ ఇంద్రుడు సోమరసాన్ని ఎంచుకున్నాడు. మూడు చోట్ల సోమాన్ని పిండించి తాగాడు. ఆ generosityతో వజ్రాన్ని ఆయుధంగా తీసుకుని, పాములలో మొదటిపుట్టిన వృత్రుణ్ణి సంహరించాడు.
యదిన్ద్రాహన్ప్రథమజామహీనామాన్మాయినామమినాః ప్రోత మాయాః । ఆత్సూర్యం జనయన్ద్యాముషాసం తాదీత్నా శత్రుం న కిలా వివిత్సే
ఇంద్రా! నీవు పాములలో మొదటిపుట్టిన వృత్రుణ్ణి సంహరించినప్పుడు, వారి మాయలు అంతమయ్యాయి. అప్పుడు సూర్యుడు జన్మించాడు, ఉదయం వెలిగింది. అప్పటినుంచి శత్రువు పోటీ చేయాలని కూడా అనుకోలేదు.
అహన్వృత్రం వృత్రతరం వ్యంసమిన్ద్రో వజ్రేణ మహతా వధేన । స్కన్ధాంసీవ కులిశేనా వివృక్ణాహిః శయత ఉపపృక్పృథివ్యాః
ఇంద్రుడు మహా శక్తితో వజ్రాయుధంతో వృత్రుణ్ణి, ఆ పెద్ద అడ్డంకిని సంహరించాడు. గొడ్డలితో కొట్టిన కొమ్ముల్లా, ఆ పాము విభజించబడి భూమిపై చెల్లాచెదురుగా పడిపోయింది.
అయోద్ధేవ దుర్మద ఆ హి జుహ్వే మహావీరం తువిబాధమృజీషమ్ । నాతారీదస్య సమృతిం వధానాం సం రుజానాః పిపిష ఇన్ద్రశత్రుః
దురహంకారంతో కూడిన యోధుడిలా, ఇంద్రుడు ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. అతడిని ఎదుర్కొనగలవాడు ఎవరూ లేరు. శక్తివంతంగా పోరాడి, ఇంద్రుడు తన శత్రువును నాశనం చేశాడు.
అపాదహస్తో అపృతన్యదిన్ద్రమాస్య వజ్రమధి సానౌ జఘాన । వృష్ణో వధ్రిః ప్రతిమానం బుభూషన్పురుత్రా వృత్రో అశయద్వ్యస్తః
కాళ్లు, చేతులు లేని వృత్రుడు ఇంద్రునితో యుద్ధం చేశాడు. వజ్రాయుధాన్ని భుజంపై పెట్టి ఇంద్రుడు అతడిని సంహరించాడు. బలహీనమైన వృషభంలా వృత్రుడు సమానమవాలని ఆశించి, అనేక చోట్ల చెల్లాచెదురుగా పడిపోయాడు.
నదం న భిన్నమముయా శయానం మనో రుహాణా అతి యన్త్యాపః । యాశ్చిద్వృత్రో మహినా పర్యతిష్ఠత్తాసామహిః పత్సుతఃశీర్బభూవ
పగిలిన ఆనె లా వృత్రుడు పడిపోయినప్పుడు, నీళ్ళు అతడిని దాటి ప్రవహించాయి. వృత్రుడు తన బలంతో వాటిని ఆపేశాడు కానీ, ఇప్పుడు బలహీనుడై, శక్తి కోల్పోయాడు.
నీచావయా అభవద్వృత్రపుత్రేన్ద్రో అస్యా అవ వధర్జభార । ఉత్తరా సూరధరః పుత్ర ఆసీద్దానుః శయే సహవత్సా న ధేనుః
వృత్రుని దిగువ భాగం అతని సంతానంగా మారింది. ఇంద్రుడు వజ్రంతో పై భాగాన్ని సంహరించాడు. పై భాగంలో సూర్యకాంతి ఉన్న కుమారుడు మిగిలాడు. దాను తల్లి, దూడతో ఉన్న ఆవులా, కింద పడిపోయింది.
అతిష్ఠన్తీనామనివేశనానాం కాష్ఠానాం మధ్యే నిహితం శరీరమ్ । వృత్రస్య నిణ్యం వి చరన్త్యాపో దీర్ఘం తమ ఆశయదిన్ద్రశత్రుః
స్థిరమైన ప్రదేశాల మధ్యలో, కఠినమైన కఠకాల్లో వృత్రుని శరీరం ఉంచబడింది. నీళ్ళు అతని దాగిన భాగాన్ని చుట్టూ ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇంద్రుని శత్రువు లోతైన చీకటిలో పడిపోయాడు.
దాసపత్నీరహిగోపా అతిష్ఠన్నిరుద్ధా ఆపః పణినేవ గావః । అపాం బిలమపిహితం యదాసీద్వృత్రం జఘన్వాఁ అప తద్వవార
దాసుల భార్యలు, పాము కాపలాదారులు అడ్డుకోబడి నిలిచిపోయారు. నీళ్లు, వ్యాపారికి ఆవులు లాగ, అడ్డుకుపోయాయి. నీళ్ల దారి మూసివుండగా, ఇంద్రుడు వృత్రాసురుణ్ని సంహరించి, ఆ నీళ్లను విడుదల చేశాడు.
అశ్వ్యో వారో అభవస్తదిన్ద్ర సృకే యత్త్వా ప్రత్యహన్దేవ ఏకః । అజయో గా అజయః శూర సోమమవాసృజః సర్తవే సప్త సిన్ధూన్
ఇంద్రుడా! నీ తలపుతో ప్రవాహం గుఱ్ఱంలా వేగంగా మారింది. నువ్వు ఒక్కడివే ఎదురయ్యావు. నువ్వు ఆవులను గెలిచావు, ఓ వీరుడా! సోమాన్ని విడుదల చేసి, ఏడు నదులను ప్రవహింపజేశావు.
నాస్మై విద్యున్న తన్యతుః సిషేధ న యాం మిహమకిరద్ధ్రాదునిం చ । ఇన్ద్రశ్చ యద్యుయుధాతే అహిశ్చోతాపరీభ్యో మఘవా వి జిగ్యే
విద్యుత్, మబ్బులు, గాలులు, వానలు ఎవ్వరూ అతడిని ఆపలేకపోయారు. ఇంద్రుడు పాముతో యుద్ధం చేసినప్పుడు, దాత అయిన ఇంద్రుడు శత్రువులపై విజయం సాధించాడు.
అహేర్యాతారం కమపశ్య ఇన్ద్ర హృది యత్తే జఘ్నుషో భీరగచ్ఛత్ । నవ చ యన్నవతిం చ స్రవన్తీః శ్యేనో న భీతో అతరో రజాంసి
ఇంద్రుడా! నువ్వు కొట్టిన ఆహిని దారి చూడు, అది భయంతో నీ హృదయంలోకి వచ్చింది. తొంభై తొమ్మిది ప్రవాహాలు పారినప్పుడు, భయపడిన గద్దలా నువ్వు లోకాలను దాటి వెళ్ళావు.
ఇన్ద్రో యాతోఽవసితస్య రాజా శమస్య చ శృఙ్గిణో వజ్రబాహుః । సేదు రాజా క్షయతి చర్షణీనామరాన్న నేమిః పరి తా బభూవ
ఇంద్రుడు, స్థిరమైనవారి, అడవివాసుల రాజు, వజ్రాయుధంతో ముందుకు సాగాడు. రాజు ప్రజలపై పాలన సాగిస్తున్నాడు. శత్రువులు అంతరించిపోయారు, చక్రం అన్నింటినీ చుట్టుముట్టింది.
ఏతాయామోప గవ్యన్త ఇన్ద్రమస్మాకం సు ప్రమతిం వావృధాతి । అనామృణః కువిదాదస్య రాయో గవాం కేతం పరమావర్జతే నః
ఈ స్తుతులతో మనం ఇంద్రుని చేరుదాం. ఆయన మనకు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పెంచుతాడు. మోసములేకుండా ధనాన్ని ప్రసాదించు, ఆవుల సంకేతాన్ని మాకు చూపించు.
ఉపేదహం ధనదామప్రతీతం జుష్టాం న శ్యేనో వసతిం పతామి । ఇన్ద్రం నమస్యన్నుపమేభిరర్కైర్య స్తోతృభ్యో హవ్యో అస్తి యామన్
నేను దాత, ఎప్పుడూ ఇవ్వడంలో విఫలంకాని వాడి వద్దకు, ప్రియమైన గూడు చేరిన గద్దలా వచ్చాను. ఇంద్రునికి గొప్ప పదాలతో నమస్కరిస్తూ, గాయకులందరికి పూజ్యుడైన వాడికి స్తోత్రాలు అర్పిస్తున్నాను.
ని సర్వసేన ఇషుధీఁరసక్త సమర్యో గా అజతి యస్య వష్టి । చోష్కూయమాణ ఇన్ద్ర భూరి వామం మా పణిర్భూరస్మదధి ప్రవృద్ధ
తనకు ఇష్టం వచ్చినవారికి, విలువాడు బాణాలతో సిద్ధంగా ఉండి, ఆవులను నడిపిస్తాడు. ఇంద్రుడా! నువ్వు ప్రేరేపించబడితే ఎన్నో వరాలు ఇస్తావు. అధికారం పెరిగిన వ్యాపారి మనకు హాని చేయకుండా చూడుము.
వధీర్హి దస్యుం ధనినం ఘనేనఁ ఏకశ్చరన్నుపశాకేభిరిన్ద్ర । ధనోరధి విషుణక్తే వ్యాయన్నయజ్వానః సనకాః ప్రేతిమీయుః
ఇంద్రుడా! నువ్వు ధనికమైన శత్రువును గదతో కొట్టి పడగొట్టావు. నువ్వు ఒక్కడివే మిత్రులతో కలిసి సంచరించావు. ధనాన్ని విభజించి పంచావు. యజ్ఞం చేయని పురాతనులు నశించిపోయారు.
పరా చిచ్ఛీర్షా వవృజుస్త ఇన్ద్రాయజ్వానో యజ్వభి స్పర్ధమానాః । ప్ర యద్దివో హరివ స్థాతరుగ్ర నిరవ్రతాఁ అధమో రోదస్యోః
ఇంద్రుని మించాలని ప్రయత్నించిన యజ్ఞం చేయని వారు, యజ్ఞం చేసే వారిచేత తక్కువవారయ్యారు. ఓ మహాబలుడా! నువ్వు ఆకాశంలో నిలిచినప్పుడు, నియమాలు లేని వారు భూమి, ఆకాశంలో తక్కువవారయ్యారు.
అయుయుత్సన్ననవద్యస్య సేనామయాతయన్త క్షితయో నవగ్వాః । వృషాయుధో న వధ్రయో నిరష్టాః ప్రవద్భిరిన్ద్రాచ్చితయన్త ఆయన్
పోరాడదలచని నిందలేని సైన్యాలను, తొమ్మిది గాయకులు తరిమారు. ఆయుధాలున్న ఎద్దు లాగ బలహీనులు బయటకు వెళ్లిపోయారు. ఇంద్రుని ఘనతను ప్రకటిస్తూ ఆనందంగా తిరిగి వచ్చారు.
త్వమేతాన్రుదతో జక్షతశ్చాయోధయో రజస ఇన్ద్ర పారే । అవాదహో దివ ఆ దస్యుముచ్చా ప్ర సున్వత స్తువతః శంసమావః
ఓ ఇంద్రుడా! గర్జించే, తినే, శత్రువులను నువ్వు లోకాలకు అటుపై దాటి పోయావు. నువ్వు దాసుని ఆకాశం నుండి కిందకు పడగొట్టావు. స్తుతించే వారికి కీర్తిని ప్రసాదించావు.