త్వమగ్నే ప్రథమో అఙ్గిరా ఋషిర్దేవో దేవానామభవః శివః సఖా । తవ వ్రతే కవయో విద్మనాపసోఽజాయన్త మరుతో భ్రాజదృష్టయః
ఓ అగ్నీ! నీవే మొదటి అంగిరసుడు, ఋషి, దేవతలలో దేవుడు, మిత్రుడవు. నీ ఆజ్ఞతో ప్రకాశించే రూపాలతో ఉన్న మారుతులు జన్మించారు.
త్వమగ్నే ప్రథమో అఙ్గిరస్తమః కవిర్దేవానాం పరి భూషసి వ్రతమ్ । విభుర్విశ్వస్మై భువనాయ మేధిరో ద్విమాతా శయుః కతిధా చిదాయవే
ఓ అగ్నీ! నీవే అంగిరసుల్లో శ్రేష్ఠుడు, జ్ఞానంలో నిపుణుడు. దేవతల ఆజ్ఞను నీవు సంరక్షిస్తావు. నీవు విశ్వంలో విస్తరించి, రెండు తల్లులవాడవై, అనేక చోట్ల నివసిస్తూ, కోరేవారికి అందుబాటులో ఉంటావు.
త్వమగ్నే ప్రథమో మాతరిశ్వన ఆవిర్భవ సుక్రతూయా వివస్వతే । అరేజేతాం రోదసీ హోతృవూర్యేఽసఘ్నోర్భారమయజో మహో వసో
ఓ అగ్నీ! నీవు మొదట మాతరిశ్వాన్కోసం, మంచి సంకల్పంతో వివస్వంతునికోసం ప్రత్యక్షమయ్యావు. నీ యజ్ఞ కార్యంతో భూమి, ఆకాశం వణికాయి. ఓ మహాబలుడా! నీవు భారాన్ని మోశావు.
త్వమగ్నే మనవే ద్యామవాశయః పురూరవసే సుకృతే సుకృత్తరః । శ్వాత్రేణ యత్పిత్రోర్ముచ్యసే పర్యా త్వా పూర్వమనయన్నాపరం పునః
ఓ అగ్నీ! నీవు మనువుకు, పురు రవసుకు ఆకాశాన్ని అందించావు. మంచి పనిలో మరింత నైపుణ్యంతో ఉన్నావు. నీవు తండ్రుల పంజరాల నుంచి విడుదలయ్యాక, వారు ముందుగా నిన్ను నడిపించారు, తర్వాత మళ్లీ నిన్ను తీసుకెళ్లారు.
త్వమగ్నే వృషభః పుష్టివర్ధన ఉద్యతస్రుచే భవసి శ్రవాయ్యః । య ఆహుతిం పరి వేదా వషట్కృతిమేకాయురగ్రే విశ ఆవివాససి
ఓ అగ్నీ! నీవు బలవంతుడు, పోషణను పెంచేవాడు, ఎగిసే జ్వాలలతో ప్రశంసలకు పాత్రవాడు. నీవు హోమాన్ని, వషట్ మంత్రాన్ని తెలుసు. నీవు మొదట ప్రజలను ఒక జీవితానికి పిలుస్తావు.
త్వమగ్నే వృజినవర్తనిం నరం సక్మన్పిపర్షి విదథే విచర్షణే । యః శూరసాతా పరితక్మ్యే ధనే దభ్రేభిశ్చిత్సమృతా హంసి భూయసః
ఓ అగ్నీ! నీతి మార్గంలో నడిచే మనిషిని సభలో నీవు రక్షిస్తావు. బుద్ధిమంతుడవు. తక్కువ ధనంతోనైనా, ఎక్కువ ఉన్నవారిని జయించేవాడు నీవే.
త్వం తమగ్నే అమృతత్వ ఉత్తమే మర్తం దధాసి శ్రవసే దివేదివే । యస్తాతృషాణ ఉభయాయ జన్మనే మయః కృణోషి ప్రయ ఆ చ సూరయే
ఓ అగ్నీ! నీవు మానవుణ్ని ప్రతిష్టతో, ప్రతిరోజూ, అమరత్వంలోకి చేర్చుతావు. రెండు జన్మలకు ఆశపడే వానికి ఆనందాన్ని కలిగించి, సూర్యుని వైపు నడిపిస్తావు.
త్వం నో అగ్నే సనయే ధనానాం యశసం కారుం కృణుహి స్తవానః । ఋధ్యామ కర్మాపసా నవేన దేవైర్ద్యావాపృథివీ ప్రావతం నః
ఓ అగ్నీ! మాకు కీర్తిని, ధనాన్ని, విజయాన్ని ప్రసాదించు. మేము కొత్త పనుల్లో విజయవంతులం కావాలి. దేవతలతో కూడిన భూమి, ఆకాశం మమ్మల్ని రక్షించాలి.
త్వం నో అగ్నే పిత్రోరుపస్థ ఆ దేవో దేవేష్వనవద్య జాగృవిః । తనూకృద్బోధి ప్రమతిశ్చ కారవే త్వం కల్యాణ వసు విశ్వమోపిషే
ఓ అగ్నీ! నీవు దేవతలలో, మన పితృదేవతల ఒడిలో ఎప్పుడూ అపరాధరహితుడవై జాగ్రత్తగా ఉంటావు. మేము, మేం పాడే వాడు, మన శరీరాన్ని గుర్తు పెట్టుకో. ఓ మేలైనవాడా! మాకు సమస్త సంపదను ప్రసాదించు.
త్వమగ్నే ప్రమతిస్త్వం పితాసి నస్త్వం వయస్కృత్తవ జామయో వయమ్ । సం త్వా రాయః శతినః సం సహస్రిణః సువీరం యన్తి వ్రతపామదాభ్య
ఓ అగ్నీ! నీవే మాకు జ్ఞానం, నీవే తండ్రివి, నీవే యవ్వనాన్ని ఇచ్చేవాడివి. మేము నీ బంధువులం. నీ వద్దకు సమృద్ధిగా, వేలాది ధనసంపదలు, వీరులు కూడాలి.
త్వామగ్నే ప్రథమమాయుమాయవే దేవా అకృణ్వన్నహుషస్య విశ్పతిమ్ । ఇళామకృణ్వన్మనుషస్య శాసనీం పితుర్యత్పుత్రో మమకస్య జాయతే
అగ్నీదేవా! మానవుల ఇంట్లో మొదటిగా నిన్ను దేవతలు ప్రతిష్టించారు. నహుషుని వంశానికి నీవు అధిపతివిగా, మానవులకు పోషకుడిగా, నియమాలను పాటింపజేసే వాడిగా ఏర్పడ్డావు. ఎలా తన కుమారుడు తండ్రి నుంచి జన్మిస్తాడో, అలాగే నీవు మాకు ప్రియమైనవాడవయ్యా.
త్వం నో అగ్నే తవ దేవ పాయుభిర్మఘోనో రక్ష తన్వశ్చ వన్ద్య । త్రాతా తోకస్య తనయే గవామస్యనిమేషం రక్షమాణస్తవ వ్రతే
అగ్నీదేవా! నీ దివ్యమైన రక్షణతో మమ్మల్ని కాపాడుము. ఓ దాత, నీకు పూజ్యుడవు, మా శరీరాలను రక్షించు. మా పిల్లలను, మనవళ్లను, పశువులను కాపాడుము. నీవు నిత్యం అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ ధర్మాన్ని నిలబెట్టుము.
త్వమగ్నే యజ్యవే పాయురన్తరోఽనిషఙ్గాయ చతురక్ష ఇధ్యసే । యో రాతహవ్యోఽవృకాయ ధాయసే కీరేశ్చిన్మన్త్రం మనసా వనోషి తమ్
అగ్నీదేవా! యజ్ఞం చేసే వారికి నీవు అంతరంగ రక్షకుడవు, హాని లేకుండా నాలుగు కళ్లతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటావు. దాతలకు, పాపరహితులకు నీవు హవిస్సును చేర్చిపెడతావు. గాయకుడు పాడిన మంత్రాన్ని కూడా మనసారా అంగీకరిస్తావు.
త్వమగ్న ఉరుశంసాయ వాఘతే స్పార్హం యద్రేక్ణః పరమం వనోషి తత్ । ఆధ్రస్య చిత్ప్రమతిరుచ్యసే పితా ప్ర పాకం శాస్సి ప్ర దిశో విదుష్టరః
అగ్నీదేవా! నిన్ను విశేషంగా స్తుతించే వారికి నీవు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తావు. నీ శక్తితో పొందిన ఉత్తమమైన దానిని వారికి ఇస్తావు. బాధపడే వారికి నీవే సహాయకుడవు, తండ్రివంటివాడవు. నీవు వారిని పరిపక్వతకు చేర్చి, జ్ఞాన మార్గాలను చూపిస్తావు.
త్వమగ్నే ప్రయతదక్షిణం నరం వర్మేవ స్యూతం పరి పాసి విశ్వతః । స్వాదుక్షద్మా యో వసతౌ స్యోనకృజ్జీవయాజం యజతే సోపమా దివః
అగ్నీదేవా! శ్రద్ధతో కర్మచేసే మనిషిని నీవు అన్ని వైపులా కవచంలా కాపాడుతావు. నీవు నివసించే స్థలాన్ని నెయ్యితో మధురంగా చేసే వాడు, జీవంతో విశ్వాసంతో యజ్ఞం చేసే వాడు, పరమ లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఇమామగ్నే శరణిం మీమృషో న ఇమమధ్వానం యమగామ దూరాత్ । ఆపిః పితా ప్రమతిః సోమ్యానాం భృమిరస్యృషికృన్మర్త్యానామ్
అగ్నీదేవా! ఈ ఆశ్రయాన్ని మాకు పరిశీలించు, మేము దూరం నుంచి వచ్చిన ఈ మార్గాన్ని చూడు. నీవే సహాయకుడవు, తండ్రివు, మంచి వారి జ్ఞానము, మానవులకు ఆధారము, ప్రేరణను ఇచ్చేవాడవు.
మనుష్వదగ్నే అఙ్గిరస్వదఙ్గిరో యయాతివత్సదనే పూర్వవచ్ఛుచే । అచ్ఛ యాహ్యా వహా దైవ్యం జనమా సాదయ బర్హిషి యక్షి చ ప్రియమ్
మనువు, అంగిరసులు చేసినట్లే, యయాతి ఇంట్లో昔లా, శుద్ధుడైన అగ్నీదేవా! ఇక్కడికి రా, దైవ సమూహాన్ని తీసుకురా, వారిని దర్భపై కూర్చోబెట్టు, ప్రియమైన హవిస్సును ఆనందంగా స్వీకరించు.
ఏతేనాగ్నే బ్రహ్మణా వావృధస్వ శక్తీ వా యత్తే చకృమా విదా వా । ఉత ప్ర ణేష్యభి వస్యో అస్మాన్సం నః సృజ సుమత్యా వాజవత్యా
ఈ ప్రార్థనతో, అగ్నీదేవా! నీవు బలపడు. మేము నీ కోసం చేసిన శక్తిని నీవు గుర్తించు. మమ్మల్ని ఐశ్వర్యానికి నడిపించు, నీ దయతో మమ్మల్ని కలిపి, విజయవంతంగా ముందుకు తీసుకెళ్ళు.
ఇన్ద్రస్య ను వీర్యాణి ప్ర వోచం యాని చకార ప్రథమాని వజ్రీ । అహన్నహిమన్వపస్తతర్ద ప్ర వక్షణా అభినత్పర్వతానామ్
ఇప్పుడు ఇంద్రుని పరాక్రమాలను నేను చెప్పబోతున్నాను. వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఆయన మొదట చేసిన కార్యాలు ఇవే: ఆయన పాము (వృత్రుడు)ను సంహరించాడు, నీటిని విడుదల చేశాడు, పర్వతాలను చీల్చాడు, కొండలను ధ్వంసం చేశాడు.
అహన్నహిం పర్వతే శిశ్రియాణం త్వష్టాస్మై వజ్రం స్వర్యం తతక్ష । వాశ్రా ఇవ ధేనవః స్యన్దమానా అఞ్జః సముద్రమవ జగ్మురాపః
ఇంద్రుడు పర్వతంపై పడి ఉన్న పామును సంహరించాడు. త్వష్టా ఆయనకు వజ్రాయుధాన్ని తయారు చేశాడు. వేగంగా పరుగెత్తే ఆవుల్లా, నీళ్ళు నేరుగా సముద్రాన్ని చేరాయి.
వృషాయమాణోఽవృణీత సోమం త్రికద్రుకేష్వపిబత్సుతస్య । ఆ సాయకం మఘవాదత్త వజ్రమహన్నేనం ప్రథమజామహీనామ్
బలాన్ని కోరుతూ ఇంద్రుడు సోమరసాన్ని ఎంచుకున్నాడు. మూడు చోట్ల సోమాన్ని పిండించి తాగాడు. ఆ generosityతో వజ్రాన్ని ఆయుధంగా తీసుకుని, పాములలో మొదటిపుట్టిన వృత్రుణ్ణి సంహరించాడు.
యదిన్ద్రాహన్ప్రథమజామహీనామాన్మాయినామమినాః ప్రోత మాయాః । ఆత్సూర్యం జనయన్ద్యాముషాసం తాదీత్నా శత్రుం న కిలా వివిత్సే
ఇంద్రా! నీవు పాములలో మొదటిపుట్టిన వృత్రుణ్ణి సంహరించినప్పుడు, వారి మాయలు అంతమయ్యాయి. అప్పుడు సూర్యుడు జన్మించాడు, ఉదయం వెలిగింది. అప్పటినుంచి శత్రువు పోటీ చేయాలని కూడా అనుకోలేదు.
అహన్వృత్రం వృత్రతరం వ్యంసమిన్ద్రో వజ్రేణ మహతా వధేన । స్కన్ధాంసీవ కులిశేనా వివృక్ణాహిః శయత ఉపపృక్పృథివ్యాః
ఇంద్రుడు మహా శక్తితో వజ్రాయుధంతో వృత్రుణ్ణి, ఆ పెద్ద అడ్డంకిని సంహరించాడు. గొడ్డలితో కొట్టిన కొమ్ముల్లా, ఆ పాము విభజించబడి భూమిపై చెల్లాచెదురుగా పడిపోయింది.
అయోద్ధేవ దుర్మద ఆ హి జుహ్వే మహావీరం తువిబాధమృజీషమ్ । నాతారీదస్య సమృతిం వధానాం సం రుజానాః పిపిష ఇన్ద్రశత్రుః
దురహంకారంతో కూడిన యోధుడిలా, ఇంద్రుడు ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. అతడిని ఎదుర్కొనగలవాడు ఎవరూ లేరు. శక్తివంతంగా పోరాడి, ఇంద్రుడు తన శత్రువును నాశనం చేశాడు.
అపాదహస్తో అపృతన్యదిన్ద్రమాస్య వజ్రమధి సానౌ జఘాన । వృష్ణో వధ్రిః ప్రతిమానం బుభూషన్పురుత్రా వృత్రో అశయద్వ్యస్తః
కాళ్లు, చేతులు లేని వృత్రుడు ఇంద్రునితో యుద్ధం చేశాడు. వజ్రాయుధాన్ని భుజంపై పెట్టి ఇంద్రుడు అతడిని సంహరించాడు. బలహీనమైన వృషభంలా వృత్రుడు సమానమవాలని ఆశించి, అనేక చోట్ల చెల్లాచెదురుగా పడిపోయాడు.
నదం న భిన్నమముయా శయానం మనో రుహాణా అతి యన్త్యాపః । యాశ్చిద్వృత్రో మహినా పర్యతిష్ఠత్తాసామహిః పత్సుతఃశీర్బభూవ
పగిలిన ఆనె లా వృత్రుడు పడిపోయినప్పుడు, నీళ్ళు అతడిని దాటి ప్రవహించాయి. వృత్రుడు తన బలంతో వాటిని ఆపేశాడు కానీ, ఇప్పుడు బలహీనుడై, శక్తి కోల్పోయాడు.
నీచావయా అభవద్వృత్రపుత్రేన్ద్రో అస్యా అవ వధర్జభార । ఉత్తరా సూరధరః పుత్ర ఆసీద్దానుః శయే సహవత్సా న ధేనుః
వృత్రుని దిగువ భాగం అతని సంతానంగా మారింది. ఇంద్రుడు వజ్రంతో పై భాగాన్ని సంహరించాడు. పై భాగంలో సూర్యకాంతి ఉన్న కుమారుడు మిగిలాడు. దాను తల్లి, దూడతో ఉన్న ఆవులా, కింద పడిపోయింది.
అతిష్ఠన్తీనామనివేశనానాం కాష్ఠానాం మధ్యే నిహితం శరీరమ్ । వృత్రస్య నిణ్యం వి చరన్త్యాపో దీర్ఘం తమ ఆశయదిన్ద్రశత్రుః
స్థిరమైన ప్రదేశాల మధ్యలో, కఠినమైన కఠకాల్లో వృత్రుని శరీరం ఉంచబడింది. నీళ్ళు అతని దాగిన భాగాన్ని చుట్టూ ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇంద్రుని శత్రువు లోతైన చీకటిలో పడిపోయాడు.
దాసపత్నీరహిగోపా అతిష్ఠన్నిరుద్ధా ఆపః పణినేవ గావః । అపాం బిలమపిహితం యదాసీద్వృత్రం జఘన్వాఁ అప తద్వవార
దాసుల భార్యలు, పాము కాపలాదారులు అడ్డుకోబడి నిలిచిపోయారు. నీళ్లు, వ్యాపారికి ఆవులు లాగ, అడ్డుకుపోయాయి. నీళ్ల దారి మూసివుండగా, ఇంద్రుడు వృత్రాసురుణ్ని సంహరించి, ఆ నీళ్లను విడుదల చేశాడు.
అశ్వ్యో వారో అభవస్తదిన్ద్ర సృకే యత్త్వా ప్రత్యహన్దేవ ఏకః । అజయో గా అజయః శూర సోమమవాసృజః సర్తవే సప్త సిన్ధూన్
ఇంద్రుడా! నీ తలపుతో ప్రవాహం గుఱ్ఱంలా వేగంగా మారింది. నువ్వు ఒక్కడివే ఎదురయ్యావు. నువ్వు ఆవులను గెలిచావు, ఓ వీరుడా! సోమాన్ని విడుదల చేసి, ఏడు నదులను ప్రవహింపజేశావు.