యే పాయవో మామతేయం తే అగ్నే పశ్యన్తో అన్ధం దురితాదరక్షన్ । రరక్ష తాన్సుకృతో విశ్వవేదా దిప్సన్త ఇద్రిపవో నాహ దేభుః
స్వార్థం లేకుండా, చీకటి చూసి, కష్టాల నుంచి కాపాడిన ఆ రక్షకులను, ఓ అగ్ని, నీవు సర్వజ్ఞుడవై, మంచి పనులు చేసినవారిని కాపాడావు. దురాశతో ఉన్నవారు వారిని జయించలేకపోయారు.
త్వయా వయం సధన్యస్త్వోతాస్తవ ప్రణీత్యశ్యామ వాజాన్ । ఉభా శంసా సూదయ సత్యతాతేఽనుష్ఠుయా కృణుహ్యహ్రయాణ
నీతో మేము మిత్రులమై, నీ రక్షణతో, నీ మార్గదర్శనంతో సంపదను పొందగలుగుతాము. నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా రెండు శాపాలను తొలగించు; నీ సహాయంతో నిర్భయంగా పని చేయుము.
అయా తే అగ్నే సమిధా విధేమ ప్రతి స్తోమం శస్యమానం గృభాయ । దహాశసో రక్షసః పాహ్యస్మాన్ద్రుహో నిదో మిత్రమహో అవద్యాత్
ఈ సమిధితో, ఓ అగ్ని, మేము నీకు పూజ చేస్తున్నాము; మా స్తోత్రాన్ని స్వీకరించు. అసూయపడే వారిని దహించు, మమ్మల్ని అపాయాల నుంచి, మోసపూరితుల నుంచి, దురుద్దేశ్యంతో ఉన్నవారి నుంచి కాపాడు, ఓ మిత్రుడా.
వైశ్వానరాయ మీళ్హుషే సజోషాః కథా దాశేమాగ్నయే బృహద్భాః । అనూనేన బృహతా వక్షథేనోప స్తభాయదుపమిన్న రోధః
ఒక్కటైన భక్తితో, మనం విశ్వనరుడైన అగ్నిని, దాతృత్వం కలవాడిని, గొప్ప స్తోత్రాలతో పూజిద్దాం. తక్కువ కాకుండా, బలమైన మాటలతో, రెండు లోకాలను నిలబెట్టే వాడిని మద్దతు ఇస్తాం.
మా నిన్దత య ఇమాం మహ్యం రాతిం దేవో దదౌ మర్త్యాయ స్వధావాన్ । పాకాయ గృత్సో అమృతో విచేతా వైశ్వానరో నృతమో యహ్వో అగ్నిః
దేవుడు నాకు ఇచ్చిన ఈ వరాన్ని, స్వయంగా నిలబడే వాడైన దేవుడు మానవునికి ఇచ్చినదాన్ని, ఎవరూ తక్కువగా చూడవద్దు. వంటకానికి, అమరుడైన, జ్ఞానవంతుడైన, విశ్వనరుడైన, పరాక్రమశాలి అగ్ని అవసరం.
సామ ద్విబర్హా మహి తిగ్మభృష్టిః సహస్రరేతా వృషభస్తువిష్మాన్ । పదం న గోరపగూళ్హం వివిద్వానగ్నిర్మహ్యం ప్రేదు వోచన్మనీషామ్
రెండు ఎత్తులతో, గొప్పవాడై, పదునైన జ్వాలలతో, వెయ్యి ప్రవాహాల బలమైన ఎద్దు వంటి అగ్ని, ఆవు దాచిన దారిని తెలుసుకుని, నాకు ఈ ప్రేరణను తెలిపాడు.
ప్ర తాఁ అగ్నిర్బభసత్తిగ్మజమ్భస్తపిష్ఠేన శోచిషా యః సురాధాః । ప్ర యే మినన్తి వరుణస్య ధామ ప్రియా మిత్రస్య చేతతో ధ్రువాణి
పదునైన దవడలతో, మండే జ్వాలతో అగ్ని ప్రకాశించాడు, వాడే దాత. వరుణుని రాజ్యాన్ని, మిత్రుని ప్రియమైన, స్థిరమైన ధర్మాన్ని తగ్గించే వారిని అగ్ని నాశనం చేస్తాడు.
అభ్రాతరో న యోషణో వ్యన్తః పతిరిపో న జనయో దురేవాః । పాపాసః సన్తో అనృతా అసత్యా ఇదం పదమజనతా గభీరమ్
అన్నదమ్ములు లేని మహిళలు వేరు పడినట్టు, శత్రుత్వం ఉన్న భార్యలు, తల్లులు కలహపడినట్టు, చెడ్డవారు, అబద్ధగాళ్లు, అసత్యవాదులు ఈ లోతైన మార్గాన్ని సృష్టించారు.
ఇదం మే అగ్నే కియతే పావకామినతే గురుం భారం న మన్మ । బృహద్దధాథ ధృషతా గభీరం యహ్వం పృష్ఠం ప్రయసా సప్తధాతు
ఇది, ఓ అగ్ని, నీకోసం నేను చెప్పిన చిన్న, ప్రకాశించే స్తోత్రం — ఇది భారంగా ఉండకూడదు. నీవు నీ ఏడుగుణ శక్తితో, విశాలమైన, దృఢమైన, లోతైన, బలమైన వెన్నెముకను స్థాపించావు.
తమిన్న్వేవ సమనా సమానమభి క్రత్వా పునతీ ధీతిరశ్యాః । ససస్య చర్మన్నధి చారు పృశ్నేరగ్రే రుప ఆరుపితం జబారు
ఈ స్తోత్రంపై, ఒకే ఆలోచన, ఒకే సంకల్పంతో, మనస్సును పవిత్రం చేయాలి. మచ్చలున్న ఆవు అందమైన తోలుపై, ముందున, ఆ రూపం ప్రకాశిస్తూ, ప్రకటించబడటానికి సిద్ధంగా ఉంది.
ప్రవాచ్యం వచసః కిం మే అస్య గుహా హితముప నిణిగ్వదన్తి । యదుస్రియాణామప వారివ వ్రన్పాతి ప్రియం రుపో అగ్రం పదం వేః
నా ఈ మాటల్లో ఏమి చెప్పాలి, ఇది రహస్యంగా ఉంచబడింది? జ్ఞానులు దీన్ని దాచినదిగా అంటారు. ఆవుల నుంచి నీరు పోయినట్టు, ప్రియమైన రూపం, ముందువైపు అడుగు దూరంగా పోతుంది.
ఇదము త్యన్మహి మహామనీకం యదుస్రియా సచత పూర్వ్యం గౌః । ఋతస్య పదే అధి దీద్యానం గుహా రఘుష్యద్రఘుయద్వివేద
ఇది నిజంగా గొప్పది, విస్తారమైన రూపం కలది, పూర్వకాలపు ఆవు ఉదయంతో కలిసిపోతుంది. సత్యమార్గంలో ప్రకాశిస్తూ, రహస్యంగా, వేగంగా నడిచే వాడు త్వరగా గ్రహించాడు.
అధ ద్యుతానః పిత్రోః సచాసామనుత గుహ్యం చారు పృశ్నేః । మాతుష్పదే పరమే అన్తి షద్గోర్వృష్ణః శోచిషః ప్రయతస్య జిహ్వా
అప్పుడు, ప్రకాశిస్తూ, తల్లిదండ్రులతో కలిసి, మచ్చలున్న అందమైన దాచినదాన్ని అనుసరించాడు. తల్లి స్థలంలో, అత్యున్నత నివాసంలో, ఎద్దు, ప్రకాశించే, భక్తుడైన వాడి నాలుక కూర్చుంటుంది.
ఋతం వోచే నమసా పృచ్ఛ్యమానస్తవాశసా జాతవేదో యదీదమ్ । త్వమస్య క్షయసి యద్ధ విశ్వం దివి యదు ద్రవిణం యత్పృథివ్యామ్
సత్యాన్ని నేను నమస్కారంతో, ప్రశంసతో అడుగుతున్నాను, ఓ జాతవేదా, ఇది ఏమిటి? నీవు ఇక్కడ ఉన్నదంతా, ఆకాశంలో ఉన్న సంపద, భూమిపై ఉన్నది అన్నీ నీ వద్ద ఉన్నాయి.
కిం నో అస్య ద్రవిణం కద్ధ రత్నం వి నో వోచో జాతవేదశ్చికిత్వాన్ । గుహాధ్వనః పరమం యన్నో అస్య రేకు పదం న నిదానా అగన్మ
మాకు ఏ సంపద, ఏ విలువైన వస్తువు ఉంది? చెప్పు, ఓ జాతవేదా, నీవు తెలిసినవాడివి. అతని అత్యున్నత, రహస్యమైన మార్గం — ఆ అడుగు, మేము చేరని దారిలా, ఏమిటి?
కా మర్యాదా వయునా కద్ధ వామమచ్ఛా గమేమ రఘవో న వాజమ్ । కదా నో దేవీరమృతస్య పత్నీః సూరో వర్ణేన తతనన్నుషాసః
ఏది హద్దు, ఏది పని, ఏది దయ, మనం పరుగెత్తే వారు లాగా బహుమతిని త్వరగా పొందేందుకు? దేవతలు, అమృతుని భార్యలు, ప్రకాశించే ఉదయాలు మనకు రంగును ఎప్పుడు ప్రసరిస్తాయో?
అనిరేణ వచసా ఫల్గ్వేన ప్రతీత్యేన కృధునాతృపాసః । అధా తే అగ్నే కిమిహా వదన్త్యనాయుధాస ఆసతా సచన్తామ్
అసత్యమైన, బలహీనమైన, మోసపూరితమైన మాటలతో, హవిస్సు తృప్తి చెందని వారు ఇక్కడ ఏమి మాట్లాడుతున్నారు అగ్ని? ఆయుధాలు లేని వారు ఒక్కటిగా కూర్చొని మాట్లాడుకోనివ్వు.
అస్య శ్రియే సమిధానస్య వృష్ణో వసోరనీకం దమ ఆ రురోచ । రుశద్వసానః సుదృశీకరూపః క్షితిర్న రాయా పురువారో అద్యౌత్
ఈ ప్రబలమైన, ఉదారమైన, వెలిగిన అగ్నికి మహిమ కోసం, ఇంటి ముఖం ప్రకాశిస్తుంది. తెల్లని వస్త్రాలు ధరించిన, అందమైన రూపంతో, ధనవంతుడిలా మెరుస్తూ, అనేక వరాలు ప్రసాదిస్తాడు.
ఊర్ధ్వ ఊ షు ణో అధ్వరస్య హోతరగ్నే తిష్ఠ దేవతాతా యజీయాన్ । త్వం హి విశ్వమభ్యసి మన్మ ప్ర వేధసశ్చిత్తిరసి మనీషామ్
అగ్ని! మా యజ్ఞానికి హోతగా, నీవు పైకి నిలబడి, పూజకు అర్హుడవు. నీవే మా అన్ని ప్రార్థనలను గ్రహించి, జ్ఞానంతో మా మనస్సులను ప్రేరేపించేవాడవు.
అమూరో హోతా న్యసాది విక్ష్వగ్నిర్మన్ద్రో విదథేషు ప్రచేతాః । ఊర్ధ్వం భానుం సవితేవాశ్రేన్మేతేవ ధూమం స్తభాయదుప ద్యామ్
తప్పులేని హోత అగ్ని, గోత్రాలలో కూర్చున్నాడు. సభల్లో మృదువుగా, జ్ఞానంతో ఉన్నాడు. సూర్యుడిలా తన కాంతిని పైకి ఎత్తి, పొగలా ఆకాశాన్ని తాకాడు.
యతా సుజూర్ణీ రాతినీ ఘృతాచీ ప్రదక్షిణిద్దేవతాతిమురాణః । ఉదు స్వరుర్నవజా నాక్రః పశ్వో అనక్తి సుధితః సుమేకః
ఘృతంతో అభిషేకించబడిన, ఉదారమైన, దేవతలకు కుడివైపు తిరుగుతూ పోయే అగ్ని, కొత్తగా పుట్టిన బలమైన వృషభుడిలా పైకి లేచి, బాగా పోషించబడి, ప్రకాశంగా పశువులను సిద్ధం చేస్తాడు.
స్తీర్ణే బర్హిషి సమిధానే అగ్నా ఊర్ధ్వో అధ్వర్యుర్జుజుషాణో అస్థాత్ । పర్యగ్నిః పశుపా న హోతా త్రివిష్ట్యేతి ప్రదివ ఉరాణః
పూల ముంగిటపై అగ్ని వెలిగించబడినప్పుడు, హోతగా ఉన్న అగ్ని ఆనందంగా నిలబడతాడు. పశువులను కాపాడే వాడిలా, అగ్ని మూడు స్థాయిలను చేరి, దేవతలవైపు విస్తరిస్తూ తిరుగుతాడు.
పరి త్మనా మితద్రురేతి హోతాగ్నిర్మన్ద్రో మధువచా ఋతావా । ద్రవన్త్యస్య వాజినో న శోకా భయన్తే విశ్వా భువనా యదభ్రాట్
తన స్వరూపంతో, స్నేహపూర్వకంగా, హోత అగ్ని చుట్టూ తిరుగుతూ, మృదువుగా, మధురంగా, సత్యంగా మాట్లాడతాడు. అతని జ్వాలలు వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాల్లా పరుగెడతాయి. అతను మండిపోతే అన్ని జీవులు భయపడతాయి.
భద్రా తే అగ్నే స్వనీక సందృగ్ఘోరస్య సతో విషుణస్య చారుః । న యత్తే శోచిస్తమసా వరన్త న ధ్వస్మానస్తన్వీ రేప ఆ ధుః
అగ్ని! నీ ముఖం అందంగా, చూపు స్పష్టంగా ఉంది. భయంకరమైన వాటిలోనూ, విభిన్నమైన వాటిలోనూ నీవు ఆకర్షణీయుడవు. నీ జ్వాలను చీకటి ఆపలేదు, బూడిద లేదా పొగ నీ శరీరాన్ని మచ్చపెట్టలేదు.
న యస్య సాతుర్జనితోరవారి న మాతరాపితరా నూ చిదిష్టౌ । అధా మిత్రో న సుధితః పావకోఽగ్నిర్దీదాయ మానుషీషు విక్షు
అతని జననం ఎవ్వరూ ఆపలేరు—కాని తండ్రి, తల్లి, పితృవులు కూడా కాదు. అప్పుడు మిత్రుడిలా, శుభ్రంగా, అగ్ని మానవ గోత్రాలలో ప్రకాశిస్తాడు.
ద్విర్యం పఞ్చ జీజనన్సంవసానాః స్వసారో అగ్నిం మానుషీషు విక్షు । ఉషర్బుధమథర్యో న దన్తం శుక్రం స్వాసం పరశుం న తిగ్మమ్
పదిమంది సోదరీమణులు కలిసి, మానవ గోత్రాలలో అగ్నిని పుట్టించారు. అతను పదును గల పళ్ళవలె, ప్రకాశించే గొడ్డలిలా, వేగంగా, పదునుగా మండిపోతాడు.
తవ త్యే అగ్నే హరితో ఘృతస్నా రోహితాస ఋజ్వఞ్చః స్వఞ్చః । అరుషాసో వృషణ ఋజుముష్కా ఆ దేవతాతిమహ్వన్త దస్మాః
అగ్ని! నీవి ఆ పసుపు, ఘృతంతో అభిషేకించబడిన, ఎర్రని, నేరుగా ఉన్నవే. నేరుగా ఉన్న కేశాలతో, బలమైనవారు, అద్భుతుడవైన నిన్ను దేవతలకు పిలిచారు.
యే హ త్యే తే సహమానా అయాసస్త్వేషాసో అగ్నే అర్చయశ్చరన్తి । శ్యేనాసో న దువసనాసో అర్థం తువిష్వణసో మారుతం న శర్ధః
అగ్ని! నీతో ఉన్న బలమైన, అలసటలేని సహచరులు ప్రకాశంతో సంచరిస్తారు. వారు గద్దలవలె, తేజస్సుతో కప్పబడి, లక్ష్యాన్ని వెతుకుతూ, గర్జిస్తూ, మారుతుల వలె గుంపుగా ఉంటారు.
అకారి బ్రహ్మ సమిధాన తుభ్యం శంసాత్యుక్థం యజతే వ్యూ ధాః । హోతారమగ్నిం మనుషో ని షేదుర్నమస్యన్త ఉశిజః శంసమాయోః
నీ కోసం ఒక స్తోత్రం రచించబడింది, అగ్ని వెలిగించబడింది, స్తుతులు, గీతాలు అర్పించబడ్డాయి, కర్మలు క్రమంగా నిర్వహించబడ్డాయి. మానవులు హోతగా అగ్నిని కూర్చోబెట్టారు, భక్తితో, ప్రేరణతో నీ స్తుతి పాడుతున్నారు.
అయమిహ ప్రథమో ధాయి ధాతృభిర్హోతా యజిష్ఠో అధ్వరేష్వీడ్యః । యమప్నవానో భృగవో విరురుచుర్వనేషు చిత్రం విభ్వం విశేవిశే
ఇక్కడ సృష్టికర్తలు మొదటి హోతగా ఏర్పాటు చేశారు, యజ్ఞాలకు అర్హుడైన, పూజకు యోగ్యుడైన వాడిని. భృగువులు నైపుణ్యంతో అరణ్యంలో వెలిగించి, అందరిలో అద్భుతంగా ప్రకాశించే వాడిని చేశారు.