స చేతయన్మనుషో యజ్ఞబన్ధుః ప్ర తం మహ్యా రశనయా నయన్తి । స క్షేత్యస్య దుర్యాసు సాధన్దేవో మర్తస్య సధనిత్వమాప
అతడు మానవులకు యజ్ఞంలో సహాయకుడిగా మేల్కొంటాడు. నా పట్టుతో అతన్ని ముందుకు నడిపిస్తారు. కష్టమైన చోట్ల తిరుగుతూ, కార్యసాధకుడై, దేవుడు మానవులతో స్నేహితుడయ్యాడు.
స తూ నో అగ్నిర్నయతు ప్రజానన్నచ్ఛా రత్నం దేవభక్తం యదస్య । ధియా యద్విశ్వే అమృతా అకృణ్వన్ద్యౌష్పితా జనితా సత్యముక్షన్
ఈ అగ్ని, అన్నీ తెలిసినవాడు, మమ్మల్ని దేవతలిచ్చిన ధనానికి నడిపించుగాక. ఆ ధనాన్ని, అమరులు తమ ధ్యానంతో సృష్టించినట్లు, ఆకాశం భూమి నిజమైన సృష్టికర్తలు వర్షంలా కురిపించారు.
స జాయత ప్రథమః పస్త్యాసు మహో బుధ్నే రజసో అస్య యోనౌ । అపాదశీర్షా గుహమానో అన్తాయోయువానో వృషభస్య నీళే
అతడు మొదట గృహాలలో, విశాలమైన ఆకాశపు లోతుల్లో, తన గర్భంలో జన్మించాడు. కాలులూ తలలూ లేని వాడై, దాగి, చివర్లో, యువకులు ఎద్దు గుహలో ఉన్నారు.
ప్ర శర్ధ ఆర్త ప్రథమం విపన్యఁ ఋతస్య యోనా వృషభస్య నీళే । స్పార్హో యువా వపుష్యో విభావా సప్త ప్రియాసోఽజనయన్త వృష్ణే
ఆ సైన్యం ముందుగా లేచి, సత్యపు గర్భంలో, ఎద్దు గుహలో కనిపించింది. విలువైన, యువ, అద్భుతంగా ప్రకాశించే ఏడు ప్రియులు మహాబలుడు కోసం పుట్టారు.
అస్మాకమత్ర పితరో మనుష్యా అభి ప్ర సేదురృతమాశుషాణాః । అశ్మవ్రజాః సుదుఘా వవ్రే అన్తరుదుస్రా ఆజన్నుషసో హువానాః
ఇక్కడ మన మనుష్య పూర్వికులు సత్యాన్ని కోరుతూ ముందుకు సాగారు. వారు రాళ్లను పగలగొట్టి, లోపల దాగి ఉన్న పుష్కలమైన పాలిచ్చే ధనాన్ని కనుగొన్నారు. వారు ప్రకాశవంతమైన ఉదయాలను పిలిచారు.
తే మర్మృజత దదృవాంసో అద్రిం తదేషామన్యే అభితో వి వోచన్ । పశ్వయన్త్రాసో అభి కారమర్చన్విదన్త జ్యోతిశ్చకృపన్త ధీభిః
వారు చూసి ఆ రాయిని పగలగొట్టారు; చుట్టుపక్కల ఉన్నవారు ఈ కార్యాన్ని గురించి మాట్లాడారు. పశువులను కట్టినవారు, ఆ పనిని చేయడంలో, వెలుగును కనుగొన్నారు మరియు తమ ధ్యానంతో దానిని నిర్మించారు.
తే గవ్యతా మనసా దృధ్రముబ్ధం గా యేమానం పరి షన్తమద్రిమ్ । దృళ్హం నరో వచసా దైవ్యేన వ్రజం గోమన్తముశిజో వి వవ్రుః
పశువుల కోరికతో వారు గట్టిగా ఉన్న రాయిని పగలగొట్టి, లోపల తిరుగుతున్న ఆవులను విడుదల చేశారు. దివ్యమైన మాటలతో ఆ మనుషులు పశువులతో నిండిన గట్టి కోటను తెరిచారు.
తే మన్వత ప్రథమం నామ ధేనోస్త్రిః సప్త మాతుః పరమాణి విన్దన్ । తజ్జానతీరభ్యనూషత వ్రా ఆవిర్భువదరుణీర్యశసా గోః
వారు ఆవు యొక్క మొదటి పేరును గ్రహించారు, తల్లి యొక్క మూడు, ఏడు గొప్ప ధనాలను కనుగొన్నారు. ఇది తెలిసినవారు సమూహంగా చేరారు. ఆవు యొక్క ఎర్రటి, కాంతివంతమైన రూపాలు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
నేశత్తమో దుధితం రోచత ద్యౌరుద్దేవ్యా ఉషసో భానురర్త । ఆ సూర్యో బృహతస్తిష్ఠదజ్రాఁ ఋజు మర్తేషు వృజినా చ పశ్యన్
చీకటి తొలగిపోయింది; పాలు ప్రకాశించాయి; ఆకాశం మెరిసింది; దివ్య ఉదయాలతో సూర్యుని కాంతి వెలుగులోకి వచ్చింది. గొప్ప సూర్యుడు యాత్ర చేయని స్థలంలో నిలబడి, మనుషుల మధ్య నేరుగా ఉండి, ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని గమనించాడు.
ఆదిత్పశ్చా బుబుధానా వ్యఖ్యన్నాదిద్రత్నం ధారయన్త ద్యుభక్తమ్ । విశ్వే విశ్వాసు దుర్యాసు దేవా మిత్ర ధియే వరుణ సత్యమస్తు
ప్రారంభం నుండి అంతం వరకు మేల్కొన్న వారు మార్గాలను వెల్లడించారు; మొదటి నుండే వారు ఆకాశం ఇచ్చిన ధనాన్ని మోసుకెళ్లారు. మిత్రా, వరుణా, అన్ని దేవతలు ప్రతి ఇంట్లో సత్యాన్ని ప్రసాదించాలి.
అచ్ఛా వోచేయ శుశుచానమగ్నిం హోతారం విశ్వభరసం యజిష్ఠమ్ । శుచ్యూధో అతృణన్న గవామన్ధో న పూతం పరిషిక్తమంశోః
ప్రకాశించే అగ్నిని, అన్ని హవిస్సులను మోసుకెళ్లే యజ్ఞకర్తను, అత్యంత పూజార్హుడైనవాడిని పిలవాలనుకుంటున్నాను. ఆయన పాలు స్వచ్ఛంగా ఉంటాయి, ఆయన బలి సమయంలో ఎప్పుడూ విఫలమవడంలేదు, నెయ్యితో అభిషేకించబడిన దూడలా పవిత్రంగా ఉంటాడు.
విశ్వేషామదితిర్యజ్ఞియానాం విశ్వేషామతిథిర్మానుషాణామ్ । అగ్నిర్దేవానామవ ఆవృణానః సుమృళీకో భవతు జాతవేదాః
అన్ని యజ్ఞార్హులలో అగ్ని అత్యంత పూజించదగినవాడు, అన్ని మనుషుల అతిథి. జాతవేదా దేవతలను ఎంచుకుని, మాకు క్షేమాన్ని, ఆనందాన్ని ప్రసాదించాలి.
యో మర్త్యేష్వమృత ఋతావా దేవో దేవేష్వరతిర్నిధాయి । హోతా యజిష్ఠో మహ్నా శుచధ్యై హవ్యైరగ్నిర్మనుష ఈరయధ్యై
మనుషులలో అమరుడై, ధర్మాన్ని స్థాపించిన దేవుడు, దేవతలలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు, అగ్ని యజ్ఞకర్తగా, గొప్పతనంతో, పవిత్రతతో, మనుషులు హవిస్సులతో ప్రज్వలింపవలసినవాడు.
ఇహ త్వం సూనో సహసో నో అద్య జాతో జాతాఁ ఉభయాఁ అన్తరగ్నే । దూత ఈయసే యుయుజాన ఋష్వ ఋజుముష్కాన్వృషణః శుక్రాఁశ్చ
ఓ బలపుత్రా అగ్నీ! నువ్వు ఈ రోజు ఇక్కడ మన మధ్య జన్మించావు, రెండు వర్గాలలో జన్మించావు. నీవు దూతగా, వేగవంతమైన, నేరుగా నడిచే, ప్రకాశించే కాళ్లతో కూడినవాడివై వెళ్తావు.
అత్యా వృధస్నూ రోహితా ఘృతస్నూ ఋతస్య మన్యే మనసా జవిష్ఠా । అన్తరీయసే అరుషా యుజానో యుష్మాఁశ్చ దేవాన్విశ ఆ చ మర్తాన్
ఎర్రటి, బరువుగా, నెయ్యితో పూసిన గుర్రాలు ధర్మాన్ని ఆలోచనలో వేగంగా తీసుకెళ్తాయని నేను భావిస్తున్నాను. నీవు ఆ ఎర్ర గుర్రాలకు జోడించి, దేవతలు, మనుషులను కలిపే వాడివై ప్రయాణిస్తావు.
అర్యమణం వరుణం మిత్రమేషామిన్ద్రావిష్ణూ మరుతో అశ్వినోత । స్వశ్వో అగ్నే సురథః సురాధా ఏదు వహ సుహవిషే జనాయ
అర్యమన్, వరుణుడు, మిత్రుడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, మరుతులు, అశ్వినులు వీరందరిని తీసుకురా. ఓ అగ్నీ! మంచి గుర్రాలు, మంచి రథాలు, మంచి బహుమతులతో, మంచి పూజకునికి వీరిని ఇక్కడికి తీసుకురా.
గోమాఁ అగ్నేఽవిమాఁ అశ్వీ యజ్ఞో నృవత్సఖా సదమిదప్రమృష్యః । ఇళావాఁ ఏషో అసుర ప్రజావాన్దీర్ఘో రయిః పృథుబుధ్నః సభావాన్
ఓ అగ్నీ! ఈ యజ్ఞం ఆవులు, గొర్రెలు, గుర్రాలతో నిండినది, మనుషులకు మిత్రుడు, ఎప్పుడూ ఓడించలేనిది. ఇది అన్నంతో, సంతానంతో, దీర్ఘకాలికమైన సంపదతో, విశాలమైన ప్రాతిష్టతో నిండినదిగా ఉంది.
యస్త ఇధ్మం జభరత్సిష్విదానో మూర్ధానం వా తతపతే త్వాయా । భువస్తస్య స్వతవాఁః పాయురగ్నే విశ్వస్మాత్సీమఘాయత ఉరుష్య
ఎవరైనా నిన్ను భక్తితో కట్టెలు తెచ్చి సమర్పించినా, లేదా నీ తలపై ఇంధనం వేసినా, ఓ సంపద కలిగిన అగ్నీ! వారికి నీవు రక్షకుడవు కావాలి. వారికి అన్ని అపాయాలను దూరం చేసి, విశాలతను ప్రసాదించు.
యస్తే భరాదన్నియతే చిదన్నం నిశిషన్మన్ద్రమతిథిముదీరత్ । ఆ దేవయురినధతే దురోణే తస్మిన్రయిర్ధ్రువో అస్తు దాస్వాన్
ఎవరైనా నీకు తక్కువ అయినా అన్నం తెచ్చి, నిన్ను మధురమైన అతిథిగా స్తుతించినా, ఓ దేవా! దేవతలు అతని ఇంట్లో స్థిరంగా నివసించాలి. దాతకు స్థిరమైన సంపద కలగాలి.
యస్త్వా దోషా య ఉషసి ప్రశంసాత్ప్రియం వా త్వా కృణవతే హవిష్మాన్ । అశ్వో న స్వే దమ ఆ హేమ్యావాన్తమంహసః పీపరో దాశ్వాంసమ్
ఎవరైనా సాయంత్రం లేదా ఉదయం నిన్ను స్తుతించినా, లేదా హవిస్సులతో నిన్ను ప్రీతిపడేలా చేసినా, ఓ అగ్నీ! గుర్రం తన ఇంటికి తిరిగి వచ్చినట్టు, ఆ భక్తుడిని అన్ని పాపాల నుండి రక్షించి, సురక్షితంగా తీసుకెళ్ళు.
యస్తుభ్యమగ్నే అమృతాయ దాశద్దువస్త్వే కృణవతే యతస్రుక్ । న స రాయా శశమానో వి యోషన్నైనమంహః పరి వరదఘాయోః
ఎవరైనా నిన్ను అమరుడిగా సేవించినా, లేదా హవిస్సులతో నిన్ను స్నేహితుడిగా చేసుకున్నా, అతని సంపద తగ్గిపోకూడదు. పాపం, అపాయాలు అతడిని దాటి పోవాలి.
యస్య త్వమగ్నే అధ్వరం జుజోషో దేవో మర్తస్య సుధితం రరాణః । ప్రీతేదసద్ధోత్రా సా యవిష్ఠాసామ యస్య విధతో వృధాసః
ఎవరికి నీవు, ఓ అగ్నీ! దేవుడవై, మనిషి సమర్పించిన యజ్ఞాన్ని సంతోషంగా అంగీకరించావో, అతని హవిస్సులు నిన్ను సంతోషపెట్టాలి. జ్ఞానుల స్తోత్రాలు అతనికి అభివృద్ధిని కలిగించాలి.
చిత్తిమచిత్తిం చినవద్వి విద్వాన్పృష్ఠేవ వీతా వృజినా చ మర్తాన్ । రాయే చ నః స్వపత్యాయ దేవ దితిం చ రాస్వాదితిమురుష్య
తెలివైనవాడు, ఒక ఆలోచన తర్వాత మరో ఆలోచనను సేకరిస్తూ, మనుషుల్లో ధర్మాన్ని అధర్మాన్ని వేరు చేస్తాడు. ఓ దేవా, మాకు ధనం, అధికారం ఇవ్వు. పరిమితమైనదీ, అపరిమితమైనదీ రెండూ మాకు ప్రసాదించు.
కవిం శశాసుః కవయోఽదబ్ధా నిధారయన్తో దుర్యాస్వాయోః । అతస్త్వం దృశ్యాఁ అగ్న ఏతాన్పడ్భిః పశ్యేరద్భుతాఁ అర్య ఏవైః
నిష్కలంకమైన కవులు, జ్ఞానిని బోధించి, రెండు కఠినమైన మార్గాలను నిలబెట్టారు. అందుకే, ఓ అగ్ని, నీవు నీ కళ్లతో ఈ అద్భుతాలను, మంచి వాడు తన కళ్లతో చూసినట్టు, చూస్తున్నావు.
త్వమగ్నే వాఘతే సుప్రణీతిః సుతసోమాయ విధతే యవిష్ఠ । రత్నం భర శశమానాయ ఘృష్వే పృథు శ్చన్ద్రమవసే చర్షణిప్రాః
ఓ అగ్ని, నీవు యజ్ఞం చేసే వానికి, సోమాన్ని పిండినవానికి ఉత్తమమైన మార్గదర్శివి. మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించే వారికి, శ్రద్ధగా ఉన్నవారికి, ప్రజల రక్షకుడవైన నీవు, విస్తృతమైన, ప్రకాశవంతమైన సహాయాన్ని అందించు.
అధా హ యద్వయమగ్నే త్వాయా పడ్భిర్హస్తేభిశ్చకృమా తనూభిః । రథం న క్రన్తో అపసా భురిజోరృతం యేముః సుధ్య ఆశుషాణాః
ఓ అగ్ని, మనం నీకోసం మన పాదాలతో, చేతులతో, శరీరాలతో చేసిన కార్యాలు, రథాన్ని ఎక్కే వారు అడ్డంకులను దాటి పోయినట్టు, త్వరగా ప్రయత్నించే వారు సత్యమార్గాన్ని చేరుకున్నారు.
అధా మాతురుషసః సప్త విప్రా జాయేమహి ప్రథమా వేధసో నౄన్ । దివస్పుత్రా అఙ్గిరసో భవేమాద్రిం రుజేమ ధనినం శుచన్తః
అప్పుడు మేము, ఏడుగురు ప్రేరణ కలిగినవారు, ఉదయపు కుమారుడా, మొదటి జ్ఞానులు గా జన్మించగలుగుదాము. మేము ఆంగిరసులు, ఆకాశపు కుమారులు, ప్రకాశవంతులుగా, ధనవంతమైన పర్వతాన్ని ఛేదించేవారిగా అవుదాము.
అధా యథా నః పితరః పరాసః ప్రత్నాసో అగ్న ఋతమాశుషాణాః । శుచీదయన్దీధితిముక్థశాసః క్షామా భిన్దన్తో అరుణీరప వ్రన్
అప్పుడు, మన పురాతన తండ్రులు చేసినట్టు, ఓ అగ్ని, వారు సత్యాన్ని కోరుతూ, తమ వెలుగును పవిత్రంగా చేసి, స్తోత్రాలు పాడుతూ, చీకటి భూమిని పగులగొట్టి, ముదురు వారిని దూరం చేశారు.
సుకర్మాణః సురుచో దేవయన్తోఽయో న దేవా జనిమా ధమన్తః । శుచన్తో అగ్నిం వవృధన్త ఇన్ద్రమూర్వం గవ్యం పరిషదన్తో అగ్మన్
మంచి పనులు చేసినవారు, ప్రకాశవంతులు, దేవతలవంటి వారు, జననంలో యజ్ఞాలు నిర్వహించారు. పవిత్రులై, అగ్నిని, ఇంద్రునిని బలపరిచి, విస్తృతమైన పశుసంపద కోసం చేరుకున్నారు.
ఆ యూథేవ క్షుమతి పశ్వో అఖ్యద్దేవానాం యజ్జనిమాన్త్యుగ్ర । మర్తానాం చిదుర్వశీరకృప్రన్వృధే చిదర్య ఉపరస్యాయోః
ఒక గుంపులో పశువులు ఉన్నట్టు, బలవంతుడు దేవతల వంశాలను ప్రకటించాడు, వారి జననాలు గొప్పవిగా ఉన్నప్పుడు. మనుషుల్లో కూడా, విశాలంగా పాలించే వాడు దయ చూపాడు, మంచి వాడు పైకీ, కిందకీ అభివృద్ధి చేశాడు.