వృషణం త్వా వయం వృషన్వృషణః సమిధీమహి । అగ్నే దీద్యతం బృహత్
మేము పరాక్రమశాలులమై, పరాక్రమశాలి అగ్ని, నిన్ను పరాక్రమంతో ప్రదీప్తం చేస్తున్నాము. నీవు గొప్పగా ప్రకాశించు.
అగ్నే జుషస్వ నో హవిః పురోళాశం జాతవేదః । ప్రాతఃసావే ధియావసో
ఓ అగ్ని, జన్మలను తెలిసినవాడా, మా హవిసును, పూర్ణాహుతిని స్వీకరించు. ఉదయం పూజలో, జ్ఞానంతో, దయతో మమ్మల్ని ఆశీర్వదించు.
పురోళా అగ్నే పచతస్తుభ్యం వా ఘా పరిష్కృతః । తం జుషస్వ యవిష్ఠ్య
అగ్ని! నీవు కోసం బాగా వండిన పూర్ణాహుతి సిద్ధంగా ఉంది. ఓ యవిష్ఠ! దయతో దానిని స్వీకరించు.
అగ్నే వీహి పురోళాశమాహుతం తిరోఅహ్న్యమ్ । సహసః సూనురస్యధ్వరే హితః
అగ్ని! నీవు కోసం సమర్పించిన, పగలు పొదిగిన పూర్ణాహుతిని స్వీకరించు. ఓ సహసపుత్రా! ఆ యజ్ఞంలో నీవు స్థాపించబడ్డావు.
మాధ్యందినే సవనే జాతవేదః పురోళాశమిహ కవే జుషస్వ । అగ్నే యహ్వస్య తవ భాగధేయం న ప్ర మినన్తి విదథేషు ధీరాః
మధ్యాహ్న సమయపు సోమయాగంలో, ఓ జాతవేదా! ఓ మునివరా! ఇక్కడ పూర్ణాహుతిని ఆనందంగా స్వీకరించు. అగ్ని! నీ భాగాన్ని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ తగ్గించరు.
అగ్నే తృతీయే సవనే హి కానిషః పురోళాశం సహసః సూనవాహుతమ్ । అథా దేవేష్వధ్వరం విపన్యయా ధా రత్నవన్తమమృతేషు జాగృవిమ్
అగ్ని! మూడవ సోమయాగంలో నీవే పూర్ణాహుతికి పిలవబడతావు, సహసపుత్రుడికి సమర్పించబడినదాన్ని. ఆ తరువాత, వివేకంతో, అమర దేవతల మధ్య యజ్ఞాన్ని ధనంతో నింపి స్థాపించు.
అగ్నే వృధాన ఆహుతిం పురోళాశం జాతవేదః । జుషస్వ తిరోఅహ్న్యమ్
అగ్ని! ఎప్పుడూ పెరుగుతున్నవాడా, ఓ జాతవేదా! పగలు పొదిగిన పూర్ణాహుతిని ఆనందంగా స్వీకరించు.
అస్తీదమధిమన్థనమస్తి ప్రజననం కృతమ్ । ఏతాం విశ్పత్నీమా భరాగ్నిం మన్థామ పూర్వథా
ఇక్కడ మंथనం చేయడానికి దండం సిద్ధంగా ఉంది, సృష్టి కార్యం పూర్తయింది. ఈ గృహలక్ష్మిని తీసుకురా, మనం పూర్వకాలంలా అగ్నిని మథించుదాం.
అరణ్యోర్నిహితో జాతవేదా గర్భ ఇవ సుధితో గర్భిణీషు । దివేదివ ఈడ్యో జాగృవద్భిర్హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః
రెండు అరణుల మధ్య ఉంచబడినవాడా, ఓ జాతవేదా! గర్భిణుల్లో బాగా సంరక్షించబడిన గర్భంలా నీవు. ప్రతిరోజూ మేల్కొన్నవారు, హవిస్సులతో మనుషులు నిన్ను స్తుతిస్తారు.
ఉత్తానాయామవ భరా చికిత్వాన్సద్యః ప్రవీతా వృషణం జజాన । అరుషస్తూపో రుశదస్య పాజ ఇళాయాస్పుత్రో వయునేఽజనిష్ట
తెలివితో నీవు నేరుగా నిలబడినవాడిని వెలికి తీయు. వెంటనే బలవంతుడు జన్మిస్తాడు. ఎర్రటి స్తంభంలా, ప్రకాశించే శక్తిగా, ఇళయ కుమారుడు మార్గంలో జన్మిస్తాడు.
ఇళాయాస్త్వా పదే వయం నాభా పృథివ్యా అధి । జాతవేదో ని ధీమహ్యగ్నే హవ్యాయ వోళ్హవే
ఇళయ స్థలంలో, భూమి నాభిలో, ఓ జాతవేదా! మేము నిన్ను ఇక్కడ హవిస్సు కోసం, పూర్ణాహుతి కోసం స్థాపిస్తున్నాము.
మన్థతా నరః కవిమద్వయన్తం ప్రచేతసమమృతం సుప్రతీకమ్ । యజ్ఞస్య కేతుం ప్రథమం పురస్తాదగ్నిం నరో జనయతా సుశేవమ్
పురుషులు ఆ మునివరుడిని, సమస్తం తెలిసినవాడిని, అమరుడిని, అందమైన రూపాన్ని మథిస్తారు. మీరు అగ్నిని, యజ్ఞానికి సంకేతమైనవాడిని, ముందుగా, దయతో ముందున్నవాడిని జన్మింపజేస్తారు.
యదీ మన్థన్తి బాహుభిర్వి రోచతేఽశ్వో న వాజ్యరుషో వనేష్వా । చిత్రో న యామన్నశ్వినోరనివృతః పరి వృణక్త్యశ్మనస్తృణా దహన్
వారు చేతులతో మథించినప్పుడు, అగ్ని అడవుల్లో వేగంగా పరుగెత్తే ఎర్ర కుదిరిన గుర్రంలా ప్రకాశిస్తాడు. అశ్వినుల వెలుగు ప్రయాణంలా, అగ్ని గడ్డి చుట్టూ తిరుగుతూ రాళ్లపై నుండి దహించేస్తాడు.
జాతో అగ్నీ రోచతే చేకితానో వాజీ విప్రః కవిశస్తః సుదానుః । యం దేవాస ఈడ్యం విశ్వవిదం హవ్యవాహమదధురధ్వరేషు
అగ్ని జన్మించినప్పుడు ప్రకాశిస్తాడు, వివేకంతో, బలంతో, మేధతో, మునులచే స్తుతించబడతాడు, దాతగా ఉంటాడు. దేవతలు యజ్ఞాలలో సర్వజ్ఞుడిగా, హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడిగా నిన్ను స్థాపించారు.
సీద హోతః స్వ ఉ లోకే చికిత్వాన్సాదయా యజ్ఞం సుకృతస్య యోనౌ । దేవావీర్దేవాన్హవిషా యజాస్యగ్నే బృహద్యజమానే వయో ధాః
హోతా! నీ స్థానంలో కూర్చో, వివేకంతో యజ్ఞాన్ని మంచి స్థలంలో స్థాపించు. దేవతా! దేవతలకు హవిస్సుతో పూజించు, అగ్ని! గొప్ప యజమానికి బలాన్ని ప్రసాదించు.
కృణోత ధూమం వృషణం సఖాయోఽస్రేధన్త ఇతన వాజమచ్ఛ । అయమగ్నిః పృతనాషాట్ సువీరో యేన దేవాసో అసహన్త దస్యూన్
స్నేహితులారా! పొగను బలంగా చేయండి, వెనకడుగు వేయకండి, విజయాన్ని సాధించడానికి ప్రయత్నించండి. ఈ అగ్ని శత్రువులను నాశనం చేసే వీరుడు, దేవతలు దస్యులను అతని ద్వారా జయించారు.
అయం తే యోనిరృత్వియో యతో జాతో అరోచథాః । తం జానన్నగ్న ఆ సీదాథా నో వర్ధయా గిరః
ఇది నీ స్థానం, ఓ క్రమబద్ధుడా! ఇక్కడి నుంచే నీవు జన్మించి ప్రకాశించావు. దాన్ని తెలుసుకొని, అగ్ని! ఇక్కడ కూర్చో, మా గీతలను పెంచు.
తనూనపాదుచ్యతే గర్భ ఆసురో నరాశంసో భవతి యద్విజాయతే । మాతరిశ్వా యదమిమీత మాతరి వాతస్య సర్గో అభవత్సరీమణి
తనునాపాదుగా పిలవబడే ఆ అసుర గర్భం, జన్మించినప్పుడు మానవుల ఆకాంక్షగా మారుతాడు. మాతరిశ్వా అతన్ని కొలిచినప్పుడు, తల్లి గర్భంలో వాయువు ప్రవాహం స్పష్టమైంది.
సునిర్మథా నిర్మథితః సునిధా నిహితః కవిః । అగ్నే స్వధ్వరా కృణు దేవాన్దేవయతే యజ
బాగా మథించబడినవాడా, బాగా స్థాపించబడిన మునివరుడా! అగ్ని! నీవు శుభ్రమైన యజ్ఞాలు నిర్వహించు, దేవతలకు పూజలు చేయు.
అజీజనన్నమృతం మర్త్యాసోఽస్రేమాణం తరణిం వీళుజమ్భమ్ । దశ స్వసారో అగ్రువః సమీచీః పుమాంసం జాతమభి సం రభన్తే
మరణధర్ములు అమృతుడిని, అలసటలేని వాడిని, వేగవంతుడిని, దాగిన దవడల వాడిని సృష్టించారు. పది సోదరీమణులు కలిసి, పుట్టిన పురుషుడిని, బలవంతుడిని చేరుకుంటారు.
ప్ర సప్తహోతా సనకాదరోచత మాతురుపస్థే యదశోచదూధని । న ని మిషతి సురణో దివేదివే యదసురస్య జఠరాదజాయత
ఏడు విధాలుగా యజ్ఞంలో హోమం చేసే అగ్ని, పూర్వకాలంలో తల్లి ఒడిలో, పాలు ఉన్న చోట వెలిగింది. ఆ దాత, దినదినం కన్ను మూయకుండా, మహాశక్తి గర్భంలో పుట్టినప్పటి నుంచి ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉంటుంది.
అమిత్రాయుధో మరుతామివ ప్రయాః ప్రథమజా బ్రహ్మణో విశ్వమిద్విదుః । ద్యుమ్నవద్బ్రహ్మ కుశికాస ఏరిర ఏకఏకో దమే అగ్నిం సమీధిరే
శత్రువులను ఎదుర్కొంటూ, మరుత్వంతు వేగంగా సాగిపోతూ, బ్రహ్మలో మొదట పుట్టినవాడిగా అందరికీ తెలిసినవాడు. కుశికులు మహత్తరమైన ప్రార్థనతో, తమ ఇంట్లో ఒక్కొక్కరు అగ్నిని వెలిగించారు.
యదద్య త్వా ప్రయతి యజ్ఞే అస్మిన్హోతశ్చికిత్వోఽవృణీమహీహ । ధ్రువమయా ధ్రువముతాశమిష్ఠాః ప్రజానన్విద్వాఁ ఉప యాహి సోమమ్
ఈ యజ్ఞంలో, నీవు జ్ఞానమున్న హోతారుగా మనం నిన్ను భక్తితో ఎంచుకున్నాం. స్థిరమైనదానితో, ఉత్తమమైన నైవేద్యాలతో, తెలిసి, అర్థం చేసుకొని, సోమాన్ని చేరుము.
ఇచ్ఛన్తి త్వా సోమ్యాసః సఖాయః సున్వన్తి సోమం దధతి ప్రయాంసి । తితిక్షన్తే అభిశస్తిం జనానామిన్ద్ర త్వదా కశ్చన హి ప్రకేతః
సోమాన్ని ఇష్టపడే నీ స్నేహితులు నిన్ను కోరుతున్నారు; వారు సోమాన్ని పిండించి, నైవేద్యాలు సిద్ధం చేస్తున్నారు. వారు జనుల అపశబ్దాలను సహించగలుగుతున్నారు; ఓ ఇంద్రా, నీవు లేక మరొకరు నిజంగా జ్ఞానవంతుడు కాదు.
న తే దూరే పరమా చిద్రజాంస్యా తు ప్ర యాహి హరివో హరిభ్యామ్ । స్థిరాయ వృష్ణే సవనా కృతేమా యుక్తా గ్రావాణః సమిధానే అగ్నౌ
నీకు ఎంత దూరమైన లోకాలు అయినా, అవి నీకు దూరంగా ఉండవు; ఓ హరియశ్వ, నీ గుర్రాలతో ఇక్కడికి రా. బలమైన వృషభునికి ఈ నైవేద్యాలు సిద్ధం చేశాం, పిండే రాళ్లు జతచేశాం, అగ్ని వెలిగించాం.
ఇన్ద్రః సుశిప్రో మఘవా తరుత్రో మహావ్రాతస్తువికూర్మిరృఘావాన్ । యదుగ్రో ధా బాధితో మర్త్యేషు క్వ త్యా తే వృషభ వీర్యాణి
సుందరమైన గడ్డంతో, దాత, మహాశక్తివంతుడైన ఇంద్రా, నీవు మహా సైన్యాలకు నాయకుడవు, బలవంతుడవు. నీవు ఉగ్రుడవై, మానవుల్లో నిరోధించబడినప్పుడు, ఓ వృషభా, నీ వీరత్వాలు ఎక్కడున్నాయి?
త్వం హి ష్మా చ్యావయన్నచ్యుతాన్యేకో వృత్రా చరసి జిఘ్నమానః । తవ ద్యావాపృథివీ పర్వతాసోఽను వ్రతాయ నిమితేవ తస్థుః
నీవే కదా, కదలని వాటిని కదిలించేవాడు; నీవు ఒంటరిగా వృత్రులను సంహరిస్తూ తిరుగుతావు. నీ నియమానికి లోబడి, ఆకాశం, భూమి, పర్వతాలు కొలమానంలా నిలిచినట్టు ఉన్నాయి.
ఉతాభయే పురుహూత శ్రవోభిరేకో దృళ్హమవదో వృత్రహా సన్ । ఇమే చిదిన్ద్ర రోదసీ అపారే యత్సంగృభ్ణా మఘవన్కాశిరిత్తే
ఓ పలు మార్లు పిలవబడే వృత్రహా, నీ కీర్తితోనే బలమైన కోటను ధ్వంసం చేశావు. ఈ రెండు విస్తారమైన లోకాలను కూడా, ఓ ఇంద్రా, ఓ దాత, నీవు నీ స్వంతమైనవిగా పట్టుకున్నావు.
ప్ర సూ త ఇన్ద్ర ప్రవతా హరిభ్యాం ప్ర తే వజ్రః ప్రమృణన్నేతు శత్రూన్ । జహి ప్రతీచో అనూచః పరాచో విశ్వం సత్యం కృణుహి విష్టమస్తు
నీ హరియశ్వలు దిగువ వైపు పరుగెత్తనివ్వు, ఓ ఇంద్రా; నీ వజ్రాయుధం శత్రువులను నశింపజేయనివ్వు. అన్ని దిశల నుంచి వచ్చే వారిని సంహరించు, సత్యాన్ని నిలిపివేయు, అసత్యాన్ని తొలగించు.
యస్మై ధాయురదధా మర్త్యాయాభక్తం చిద్భజతే గేహ్యం సః । భద్రా త ఇన్ద్ర సుమతిర్ఘృతాచీ సహస్రదానా పురుహూత రాతిః
ఎవరికి నీవు, ఓ మానవుడా, ప్రాణాన్ని ఇచ్చావో, అతనికి అర్పించని భాగం కూడా ఇంటి భాగంగా అవుతుంది. నీ దయ ఎంతో మేలు చేస్తుంది, ఓ ఇంద్రా, నెయ్యితో నిండినది; పలు మార్లు పిలవబడే నీ దానం వెయ్యిరెట్లు.